De la legida passat la confinhada

Un daus prumiers comercis ente ‘ní, ‘na vetz passat lu grand-confinament, fuguet la librariá. De segur i aguet maitot lu merchand daus vestiments que de minjar tròp es bon per se far petar los bedeus e las malinas, i aguet maitot lu merchand de becana, mai per aidar los autres que per besonh, afe qu’es entau, e, la librairia.

La librairia es un luòc ente aime me pradelar, me pardre.

D’estre barrat faguet que prenguí lu temps d’escotar quauquas emissi’s dins lu pòste, e forçament, ‘quò me balhet enveia de ‘chaptar las òbras que lu monde parlava. Tot parrier, descharjí daus filmes, e, sei aürós de poder legir los libres d’ente son tirats.

Adonc, de la legida passat, o passada, la confinhada, un pitit bilhet coma per barrar l’eschapada sens botjar (>òc-Rapieta)

« Guerra a los qu’esbolhan » – Victor Hugo

Lu temps dau confinhadís, dins la librairia prengueten plaser de chamjar tots los raijons de plaça, a l’esprès per que los pitits vielhs coma me siguessen parduts e, de sonjar ‘chaptar un libre de sciença-ficcí, dins la mesma familha que quilhs-quí (>òc-Rapieta), achaptatz un livre dau pair Hugo, sans ò saber, zò voler nimai, mas, i a pus greu dins la vida.

Un tot-pitit tot-pitit libreton que per dire verai, son dos articles amassats per far un libre. I a ‘na « note sur la destruction des monuments en France » seguit de « guerre aux démolisseurs ». Dos articles ente Hugo se montra fòrt conservator, mas lu personatge es pas talhat d’un blòque. Legit de bana coma las actualitats me fai dire qu’eu seriá pas dins lu camp « dau ben » aüei, mai ‘queu libreton ; de segur, qu’es maitot dau monde coma se que saurian beleu dire, beleu trobar los mots per dire, quò que vai pas.

Tenci’ fau ò tornar dins son temps, e, coma de costuma, sabe gran coma auriá fach a la mesma espoca, e dire aquò, ditz res sus çò que pense de l’actualitat.

« 40 poëmas còrts per ‘na longa separaci’ » – Nedim Gürsel

Veiquí lu asard d’una taulada que la tematica eria « la Turquia ».

Nedim Gürsel passa son temps dintre París d’un costat e Istambol de l’autre. Eu escriguet quauques 40 libres, que queu-d’aquí es la resulta d’una separaci coma ‘na femna, separaci’ d’estre ‘nat viure de l’autre costat de la mar granda.

Los poëmas, coquins per pas dire erotiques, son pitits, de la talha d’un haiku, e aquò es per me plara. Son illustrats per de « las encras » dau Luc Vigier.

Par la fenêtre ouverte
Je te vois nue
Dans une forêt de béton

que n’en veiquí ‘na virada personala :

Per la fenestra duberta
Te ‘viese, nuda
Dins un buesc de betum

« Chronicas de Març » – Ray Bradbury

Lu libre d’ente es tirat lu filme dau mesma nom, e, per tot dire, lu libre es de la mesma vetz, mielhs, mai riche dins la culhida de personatges, de fachs contats, e, d’un autre costat, quante los obgiers son descrichs, vertadierament, qu’es despassat ; per ò dire autrament, los obgiers son datats de las annadas d’escritura (annadas 1950).

De segur, çò que balha la sabor es dins los biais d’estre de las gents, que per mai d’un, ilhs van sus Març per tornar viure la vida menada sus Terra. Dins lu libre, coma dins lu film, i a maitot de pinturadas las paurs d’aquelas annadas 50 mai 60 (dau sègle XX).

Un libre fòrt agradiu (revirat de l’anglès de las americas per Jacques Chambon & Henri Robillot).

Dins la mesma meijon, e dau mesma autor, ‘chaptí maitot « Fahrenheit 451 », e tornarai ne’n parlar ‘quí lu momint ‘ribat.

« A l’endòsta de l’endòl » – Lionel Laborda

Ai desbutat ‘queu bilheton de parlar de çò que lu pòste pòt balhar d’escotar. L’ai desjà escrich aquí, i a « En Ondas » totas las setmanas.

L’emissi’ se passa alentorn d’una tematica, d’una encontra, e, l’emission es « sonorisada » per de las musicas, mai d’una vetz novelas, dins lu sens de modernas, e aquò per un trabalh tant sus la linga que sus los instruments…

I aguet doas emissi’s coma lu Lionel Laborda, la prumièra aquí dins ‘queu liam (>òc-Hadiu) e la seconda dins ‘queu-d’aquí (>òc-Hadiu). Forçament, ‘chaptí lu libre.

Un pitit libre ente son persentats 35 teistes, dins las dòas lingas occitana & francesa, sauv una vetz ente lu poëma es nonmàs ne’n francès. I a 3 chapitres, 3 copilhatges per aregropar los poëmas segond ‘na mesma tematica, mas aquò vòu pas dire tres pertidas completament desparieras.

  • Lu prumier chapitre « Jansemin » me faguet pensar a los que chantan lu « blues ». I a beucòp de languissament dins çò qu’es escrich.
  • Lu second « desfís d’Aristolòquia » se persenta coma ‘na vuda nauta sus los afars dau monde, ‘na vuda mai ‘n’analisa, e la resulta es ‘na fòrma de « conselhs » que porian estre balhar d’un ainat ad un goiat. Conselhs dins lu bon sens dau mòt, pas un cap coma porian l’estre los d’un regent.
  • Lu darnier chapitre « saxifraga deu desespèr » conha ne’n ela, ne’n defòra de la fin dau monde apres ‘ribar, un costat « spirit of Jan dau Melhau inside », un certan punt de vuda sus lu monde. Fau anar ben per poder ò legir.

De notar que l’adaptaci’ francesa es estada facha per Mayo.

Le silence des gens de rien

Les déchets avancent
Et vont et viennent
Comme bagage les accompagnent
La parole le silence
Puis ils glissent lentement
Jusqu’au monde de derrière […]

Lo silenci deus hreiterós

Las dèishas que caminan
E que van e que tornan
Com bagatge e’s hèn seguir
La paraula lo silenci
Puish qu’esliupan a plaser
Dinc au monde de darrèr […]

De ‘chaptar directament, qu’es mai aisat, chas l’esditor Per Noste (>òc)


Per ‘chabar ‘queu bilheton, un pauc de propaganda per l’operaci’ « je soutiens ma librairie », dins un darnier liam (>fr).


 

La junja, l’ovelha & la chabra… de meitat coma lu lion

Per ‘na vetz, veiquí un teiste escrich de’n prumier dins la linga de l’emperi (>fr-becancaneries), de fach, qu’eriá a la sega d’una serada ente daus ciclistes son estats convidats per… validar las chaussidas fachas ne’n amont ‘naut d’un progier.

Qu’es pas la prumièra faula (>fr), e vau taschar de virar las autras. De segur, aquí pòde ben dire que me sei fòrt inspirat dau J.Faucaud. Tant dire maitot que fase pas de càs de las reglas de versificaci’ e tot lu totum, serve nonmàs « l’assonança » dintra los mòts, tot parrier ne’n frances.

 

La junja, l’ovelha & la chabra… de meitat coma lu lion

‘Na junja, ‘n’ovelha, ‘na chabra
— D’aici-ente-‘quí, p’unas faussetats
Esmai ‘guessen poguts estre eschamnhats
Ne’n un pieton, un cicliste, ‘na charreta
Au femenin parierament
Los fachs tenen bra’ament —
Coma un lion, totas tres angueten
Botar de meitat lur paubre ben
— las charrieras d’esgar —.
L’acordor es passat, l’afar jutjat
Los chaminaments destriats
Dins ‘quel òrdre priorisat :
Los que ven d’a pè de’n prumier
Puei las becanas, e las veituras per ‘chabar.
Entau dich, entau votat
Dins mon planh qu’es conhat
« Ieu » ai parlat
Que mente, serai fumarier.

Un jorn, la chabra esga ‘na rudela
Per ne’n far ‘na via verda
Per la balada,
Prener l’ombra
« L’airau será servat per se garar
Fau pas las faiçons, de contra far ‘nar. »

La chabra adòba un charrieron
Mas dins ‘na ciutat de merchands dau temple
‘Na quita vanela pòt pas estre ‘n’eisemple
E p’un piau res per toschar lu gaunhòs.
La pratica presa dins la despensa
Deu continuar la pollucion a l’essença
Se desvelhar los mandins per lu PIB trabalhar
Malauda, los òpitaus privats ponhar
Avant la mòrt encontrar
E dins ‘na caissa ‘chabar.

Adonc, la chabra aisina e amassa per bargassar
Las soás amijas, de la rua que fau pertajar.
‘Riba çò que forçadament per ma fe ‘ribar deviá
Fuguesse conte, ‘questa faula desbutariá per « ‘na vetz eriá…»
Lu lion, d’un lanç, prenguet la lutz e s’escriguet « sandiu »
Arrenjar, pertajar la chaussat, ò vòli,
E vei-lu-quí sa grifa desliurar
E la presa, ne’n 4 desmembrar.
Lu premier bocin es per me
Quau que siàia, sei lu rei
D’enquera ‘na vetz, res de dire
Las autras continuavan de sosrire.
Deve maitot aver lu segond
Que ma veitura es de la marca dau lion.
A ‘queu moment precis, la compreneson per chascun
Fuguet qu’erián aura, ne’n un mòt « cocuts ».
Hombre ! Lu tresesme, zò desira.
Per la mòrt, pas d’hidalgo aquí, màs dau sang
De que v’autres fatz daus drechs de l’ombra
Daus camaradas a la broá de l’estanh.
Dau quatresme bocin, d’un tant pitit bestiau
— Lu que fai l’angeu, fai lu babau —
Que quauqu’un ‘guesse l’eime de lu ‘trapar
Lu venant per ma grifa será espelhat.

*

‘Questa faula es clafida de morala
Vei-n’en-‘quí la principala :
« Lu que se boira coma daus meschaënts lairons
Deu esperar estre pres, un jorn, per un colhon ! »

Passat lu confinhadís

Lu grand confinament, o b’etot la confinhada, segond coma v’autres disetz, es ‘chabat desempuei ‘na mesada, jurtà çò que fau per far ‘na fòrma de… jornau de quò que chasque còp de fiu me fai contar.

Au trabalh

Res de chamjat, sauv que l’un daus collegas a paur de crebar totas las cinc minutas. Adonc, eu vòu pus toschar lu boton de la lumira, un vòu pus maniar las ponhadas de las portas… eu me raubet mesma mos gants que normalament deurián estre usats per cas qu’un detector « nucleari » siguesse esbolhat (parlarai un jorn d’aquel afar).

Mesma quante eu marcha sòu sus la rota, eu porta sa masqueta. Desjà qu’eu ‘viá paur dau solelh, de la plueia, dau vent, de la nevia… lu virus lu manhet ad un punt que me prenguí mai de 10kg, se ne’n perdis 10, sens estre gras avant.

Coma eu cranh per sa vita, la prumièra setmana de desconfinament, eu venguet ne’n becana. Tot un afar. Coma coneisse un pauc lu chamin, li faguí ‘na carta.

Bon, lu prumier jorn, eu l’oblidet e passet per la granda rota (l’anciana RN20, mai doas vetz doas vias), sens fuòc davant e darrier, sens gileton jaune o orange, sens casque, sens frens, lu cuòu pausat sus ‘na meschaënta becana mau reglada.

L’enser, li montret lu chamin dins los buescs… mas lu lendeman, eu trobet moien de se pardre una vetz de mai. Pertant, segre lu ralh de l’ancian aerotren es pas mauaisat, afe, me songe.

Tòrne li montrar lu chamin, li balhar daus reparís, e, ‘gaití coma eu fasiá de la bicicleta que mai mon « vélo-bobo-quinoa », quò me manhava de pedalar dins lu voide. Monsur eria las mans crosadas sus lu guidon, çò que fai que dins las quitas descentas, eu pedala « cool ».

Per tot dire, eu es contra beaucòp de chausas, mai-me-tot mas me vive pas dins un monde de sufranças, se, lu monde es ligat contra se dau mandin d’aici lu ser. Pòde pas dire lu nombre de vetz que l’escotí ronhar contra los esquipaments per las becanas, que quò costa de la moneda, que qu’es contra los comercís… aquò sens obludar que monsur se fai aidar de la veitura de quauqu’un de chas se, que autrament, eu marcha o bicicla.

Mas, ‘na vetz montat sus la becana, eu eriá contra los que marchan et contra las veituras.

I a dau monde entau !

Sus ‘na becana, mon collega fai un pauc coma dins ‘queu filmonet.


‘Tenci’, dise res de chamjat per lu trabalh, n’autres an dau geu, de las masquetas e fan ‘tenci’ a las damandas de las practicas.

Per eisemple, i aguet ‘n estructura de suenhs que faguet sinhar 4 papierons a un de nos technicians, un per lu geu, ‘n’autre per lu masca, per los gests e un per lu fach que eu deu menar son credon. Pensatz, ‘na vetz dins lu cabinet, beleu 20 personas apres esperar un « rendez-vous », degun de mascar…

Los veisins

Aura que podem surtir, surtem.

Pòde pas comptar lu nombre daus merchands dins ma rua que me parleten de las pistas pinturada per un temps, sus un pont e sus los bolevards. De creire que qu’eriá me que tenia lu mangle.

Afe, aura las son ‘quí, merces lu trabalh dau colectiu « velorucion » (>fr), que d’un còp, aidat per lu solelh, ‘na montada de 50 % dau nombre de ciclistes se balha a l’observaci’ sus lu pont. E qu’es pas ‘chabat.

Dise pas que la bicicleta es la sòla responsa, mas, ela es aquí per far « lu trabalh » e autant aprofeichar d’una ciutat sens grand releu, aprofeitar dau beu temps per se chamjar un pauc. Dins d’autres païs saugueten far s’esvenlar la part modala de la veitura.

Per cas que v’autres aiatz daus goiats, o de las goiatas, o los dos, i a aquí un tipe que montra coma fau far (>fr), e podetz segre los conselhs, son daus bons.

Entau fasent, mai ‘quel afar de gests « clidon », mon veisin vòu pus prener lu tramvia.

Autravetz, coma fau dire, eu biciclava un pauc sus 1km, montava dins lu tramvia, puei davalava per ‘chabar d’arribar au trabalh mens de 2km. Aura, per un pauc mai de 5km, eu vouguet far tota la rota mai ‘na vielha becana « per vilaud », una ente i a nonmàs ’na vitessa.

Eu me damandet dins un prumier temps mon vetete… sauv que ai p’un piau de vetete. Çò qu’eu creu estre un vetete es res mai que ma randonosa, JanD’Auvernha (>òc). Vòle be creire que ’la semblesse un pauc un « comun » vetete, mas querraque, l’esquipament est pas lu mesma.

Li eispliquí que non pas « ‘na randonosa fajada dins l’Auvernha bela », ‘nava li balhar mon « vélo-bobo-quinoa », BluaMarko. Aquò, mai lu pitit res per portat sa biaça. BluaMarko es ‘na bona becana per la ciutat (mesma la campanha, fase 60km sens peinar), i a solament que las vitessas son acatadas dins la roda e que per freinar, fau pedalar dins lu sens arrier. Aquò sens parla aquí, chas Joanna sus ‘na becana (>fr) que faguet ‘na virada d’un bilhet dins la linga daus anglès.

Fin finalament, quinze jorns apres, lu « vélo de bobo » li plai mai-que-tot, d’enquera mai lu sistemi per se ‘restar, emai lu cadre siguesse un pauc grand per se.

Me trufí un pauc de se, per lu costat « bobo-quinoa », e coma eu me damandet quantben la valava, li disí. Me fauguí li tornar eisplicar que BluaMarko eriá prestat per res, que anar mai ‘na bicicleta de qualitat fai de l’eisperiança de la rota ‘na poësia, ne’n res ‘na sufrança… un pauc tot çò que mon collega pòt/vòu pas comprener.

Au subremerchat

Coma fase d’enquera las perverci’s per ‘n’amija, ‘la que me faguet ‘chaptar de las chausas que fan pas pertidas de mon ‘nivers comun. Afe, aquò me tuet pas e dès la desbuta, ‘m’eriá jurat de pas ‘ver de jutjament sus las perverci’s daus autres.

Adonc, l’autre mandin, veiquí qu’un tipe avant de paiar fai coma ‘na monstraci’ daus gests : un pauc de geu, dessus, dedins, d’intre los dets, e vei-me-quí apres far mon codí… e lu tipe suert. Dins lu subremerchat (pas ‘na granda surfaça, i a nonmàs 3 caissas) dos goiats saludan. Lu tipe tòrna rintrar e ditz :

— Ai obludat mos eifants aquí !

Forçament, lu monde eria un pauc apres rire, mas fau dire qu’apres lu cinemà qu’eu faguet. E lu caissier de dire :

— Atz obludat la vòstra biera maitot.

Per lu còp, quò faguet franchament rire lu monde, non pas per se mocar dau tipe, coma ‘na liberaci’.

(de segre)

Davalats de bicicleta

« Davalats de bicicleta »

« Quauques 300 poëmas trobats au pè de l’aerotren »

es lu titre dau recuelh d’haiku de 2019. Lu libreton es estat un pauc chamjat despuei la miei d’abriu !

Lu liam durará nonmàs 7 jorns (DLD 14junh).

°(ó!ò)°


De saber : ‘queu fichier (‘queu libreton) es pas balhat per estre tornat postat sus fesseboc !

Quauquas poësinonetas

Bufadís pas chaud
Lu quite aubrisson dins la cort
Tremola

Petit vent frais
Même l’arbrisseau de la cour
Grelotte.

*

Uelh-de-buòu crida
Aürós de quauquas mijas
— Eimatge mancat.

Forts cris du bouvreuil
Heureux de quelques miettes
— Impossible photo.

*

Coijada per lu solelh
Bolegada per lu vent
Tornada quilhada per lu babau.

De notar : la bestioloneta se moca de saber la flor coijada o pas, ‘la « es », aures.

Couchée par le soleil
Agitée par le vent
Relevée par l’insecte.

Note : je déconne l’insecte se moque que la fleur soit couchée ou pas, il « est ».

*

Volada de jorn
Rasís las pimparelas.
« Microcosmòs » mena-bruch.

Vol de jour
Au raz des pâquerettes
Bruyant « microcosmos ».

*

Au pè dau ralh
Esvanusida dins lu prat
L’ombra daus chabrits.

Au pied du monorail
Évanouie dans le champ
L’ombre des chevreuils.

*

Finaud l’alimaç
Que se sauva coma lu vent folet
— Pinson d’Auvernha pard.

Habile limace
Qui prend la poudre d’escampette
Marri bouvreuil.

*

Per delai la paret
Dins tota la rua
‘N’odor de maussa.

Au delà du mur
Dans toute la ruelle
‘N’odeur de fraise.

*

Luenh lu chant dau cocut
Talhat per lu triolet d’un passareu
— Petador.

Loin le chant du coucou
Coupé de trilles passerelles
— Pot d’échappement.

*

Desirar vieisar
Sens p’uns bruchs s’aprueimar
Bernat-pescha pertit.

Aürós lu champejós de saber volar
D’enquera mai la galhauda sauvada.

Vouloir contempler
Sans aucun bruit, s’approcher
Héron envolé.

Heureux l’échassier de savoir voler
Davantage la grenouille sauvée.

*