Daus ostatges lechadiers

Coma sei pas demest los que van toschar gròs per lu concors dau « lector dau Vau », balhe aquí mon pitit teiste. Dueinan, i tornarai, de segur.
_____

Los ostatges erián lechadiers

Tot destombat, lu jau de la giroleta virava e revirava coma un beu diable dins las ventadas de l’Autan. « Bau ! » un bruch coma un còp de fusilh veniá de se far auvir sus la plaça de l’egleisa de Briguelh*. ‘Na petarrada vista seguida d’un bruch de veire que s’esbocina « bradadau ! »

Davant la gleisa, l’aër eriá d’enquera charjat d’aqueu bruch, nonmàs bon per ne’n essorlar tot lu canton, que la pòrta d’una meijon se dubriguet e laisset surtir ‘na man ‘trapar un goiat apres jugar a far daus pin-pons mai ‘na veitura roja. Ad un autre ostau, los contravents fugueten barrats còp-sec. ‘Quò montava brun dins los ciaus per delai los tuquets*.
Guilhemeta aguet tòst traucar la p’ita plaça que la petada veniá de chas ilhs, ‘na petada granda de bana coma una cridada bela daus goiats.

— Migretz pas, Charlòta, Malik vai lu tirar d’aquí. Aiatz fisança !

‘Qu’eriá beleu la vintena vetz que la bona amija disiá quò-quí per assegurar la paubressa qu’avieisava, un mochador a las pòtas, la cosina d’ente s’eriá eschapat lu bruch. Totas doas erián ‘catadas a quauques metres de l’endrech ente se jugava lu drama : Enzo-lu-raschòs gardava ne’n ostatge un goiasson.

Çò que poviá far un goiat a las quatre oras de l’apres-mieijorn ad aquel endrech ? Degun semblava ò saber. Tot çò que lu monde teniá per segur, qu’es que l’Enzo eriá enrabiat.

Enzo aviá gaireben jamai ‘gut de chaënça dins sa corta vita. Daissat per mòrt dins ‘na chavada* per sa maire, son paire qu’eriá pertit sans jamai aver balhar d’adreiça, fin finalament, jòune adulte, eu aviá estat adoptat per ‘quilhs gents dins lu vilatge. ‘Questa familha fuguet bona per lu Enzo, tota plena d’amor, ela li balhet de l’educacion, mas, quau siàia, l’òdi de l’umanitat continuet de frutjar jorns apres jorns dins lu seu cur nafrat, tots los jorns un pauc mai, coma toschat per lu diable.

Malik, la novela testa de la poliça locala deviá aura menar l’afar, e mai-que-tot, portejar l’eifant. Per un còp que quauquares se passava dins lu canton faliá que ‘quò siguesse la fauta a ‘quela ronha d’Enzo.

— Laissa surtir l’ostatge, Enzo ! Fai te preisonier ! Cridet-eu tras la pòrta. Pòdes ne’n surtir sens prejudicís ! Te fau nos dire çò qu’esperas de n’autres.

P’un bruch s’eschapava de la cosina.

La plaça dau vilatge eriá voida, banhada dau solelh d’un apres-mieijorn d’aust. Solas las rapietas avián l’eime de se montrar. Lu jau de la gleisa eriá de virar au vent, dau naut dau cluchier, dins un bruch òrre qu’auriá espaurit ‘na torna.

— Vos enmalicietz pas, Malik vai tirar d’aquí vòstre nanet.
— Perque eu se troba au mitan de tot aquò, purava la Charlòta, perque ?
— La destinat, aures… podem res i far, cò-diguet per l’assuausar Johana.

La bona amija se sonjava pertant que per fòrça de daissar far los goiats, un jorn, vos minjan la sopa sus l’eschina. De que que ‘queu-d’aquí fasiá dins ‘na cosina, a las quatre oras de l’apres-mieijorn, esmai siguessem un dimercres. Afe, ‘mercres o pas ‘mercres, degun zò sabiá. Aquò chamjava grán res dins l’afar, aura, faliá paiar l’òia* d’una meschaënta educacion.

Las gents s’interrojavan quante un bruch se faguet entendre dins la peça. Coma dire, un bruch tant agradiu que las sonoritats d’un chabretaire apres far los reglatges per sa musica. Malik taschet de ‘gaitar per lu trauc dau barrador quò qu’eriá. Eu aperceguet l’armarí de las confituras, duberta.

— Los ‘vieise davant… n’i a un chause apres botjar… non, pas ‘quò !
— De que qu’ilhs fan ? Damandet Charlòta.
— Lu bruch deviá estre lu de la pòrta de l’armarí, e aura, non, non, pas aquò, Enzo es ‘trapat de trempar…

« Mas, de que que se passa aquí ? De que qu’es ‘queu roje d’empertot ? De que que v’autres setz apres far dins la cosina ? ‘Natz jugar alhors ! » quò-cridet Guilhemeta mai ‘na gròssa votz darrier los eifants, per los espaurir, resmai.

De las faças sangbegudas se torneten endevers la maira espofida de rire, de las faças bassez surpresas per l’imprevuda. Johana, sa filha de 9 ans, Charlòta mai Malik los filhons daus veisins erián apres jugar au raubaire e la poliça coma Lucas, son darnier de 7 ans. Un Lucas un pauc embrenat, que teniá dins sos braçs un margaud enconfiturat a la tomata mai-s’etot, lu Enzo. Lu margaud miaulet una vetz, coma per se desfendre per avança.

— Qu’es Enzo que faguet davalar e petar lu topinot de confitura ! Digueten de consent los goiats, las mans plenas de confitura.
— N’autres erián menaçadas per Enzo-lu-raubaire, contet Johana. Aürosadament lu comissari Malik venguet per nos sauvar.

La maire s’espofidet de rire davant los eifants que se meteten de rire ilhs-tot.

Pres las mans dins un topinot de confitura mau cuecha, o beleu de la confitura fermentada, marchatz saber, l’istòria se terminet agradivament per lu gostar.

Lucas aprofeitet dau momint per gietar lu margaud per la fenestra.

Lu margaud se viret, miaunet ‘na vetz de mai e se metet de ‘gaitar l’ombra dau jau picat sur la gleisòla. Sus lu balet*, l’ombra virava sos lu soleilh e tornava virar au vent. Aquò li ne’n balhava.

— Un jorn, semblava-t-eu se sonjar, ‘quela-quí de jalinaria, ‘la vai i passar !

_____
* Briguelh es una comuna situada dins lu departament francès de la Charanta.
* Los tuquets son de las colinas.
* Una chavada es un fossat.
* Paiar los pòts cassats.
* lu balcon.

Publicités

Los delicís de Tòquio – Durian Sukegawa

Un pitit bilhet per parlar dau libre que fuguet la sorca dau filme.

« Escotar la votz daus “hazuki” », veiquí lu secret de la Tokue, une p’ita vielha que sos detz semblan manhats estranhament, ecotar per preparar e belament far lu « an », la pasta cuecha « hazuki » — de las favas rojas — per clafir los « dorayaki » — ‘na fòrma de gargossa.

Sentarō prenguet Tokue per trabalhar dins sa botica e, eu viguet la pratica se doblar, que d’un còp, los gasteus erián mai bons. Mas, la p’ita vielha ‘cata un autre secret, un d’aqueus que se ditz pas entau.

Un jorn, la femna ven pus trabalhar e daissa lu Sentarō se desbrolhar.

Veiquí per lu darrier de cuberta dau libre.
Tant iò dire, lu libre « los delicís de Tòquio » eu ben melhor que non pas lu filme. Los personnatges son un pauc desparriers, an mai de prigondor, mas, coma mai d’una vetz dins los libres japonès, quò s’i passa pauc de chausas.

La confitura « hazuki »

Trobaretz sus la tiala coma far la pasta. Per far aisat, disen que fau lu trempilhar ‘na nuech puei los cueire un còp, un second mai la meitat dau sucre, un tresesme mai la seconda meitat. Veiquí mon biais de far :

  • Dins una caçairòla per cueisson lenta, botatz 100g de « hazuki », mai quauques 30g de sucre, dins 300ml d’aiga.
  • ‘Na vetz ‘ribat a la temperatura nauta, tuatz lu fuòc e daissatz cueire tota la nuech.
  • Lu lendeman, botatz las favas dins ‘na caçeiròla normala, 50g de sucre e fasetz iò cueire 15mn.
  • Entopinatz e minjatz zò dins la setmana.

Per cas que voudrietz ò far un pauc mai coma ‘na confitura e poder ò conservar, podetz metre mai de sucre, un pauc de « agar-agar ».

Per ne’n ‘chabar

D’enquera ‘na vetz, veisem que los, e las, dau Japon son pas tant luenh d’aquò daus lemosin⋅a⋅s que i a un proverbí que ditz :

Bons galetons e bonas favas
Garissen totas las malaudias.

« Sempre » de las colhas

Un tot pitit bilhet per dire que deman, ‘qu’es la festa de la becana, un pauc pertot. Deman dissabde o dimenc, adonc, ‘na dimenjada per parlar de becana e mai-que-tot far parlar de l’obgier.

Un bilhet per dire que, emai los ciclistes siguessen pas totjorn francs, lurs fau prener sur ilhs mai d’una vetz per pas crebar.

Dins la galaria persentada, sei dins ‘na via « a part ne’n ela-mesma », ‘na via servada per las becanas, mas ‘na via, au mesma titre que las veituras a costat de me, son dins ‘na via, una autra via que pòt estre usada per los uns e los autres, ne’n defòra daus trens per eisemple. Tot aquò per dire que, avant de me copar la rota, lu tipe, o beleu la tipessa, deviá me laissar passar. Aurosadament ò viguí venir e freiní.

Afe, i aguet pro d’un mòrt en desbuta d’annada dins de las circonstanças parrièras, e sei après escriur un bilhet sus un tipe que montra un « C » coma Colha, Colhon, trauc dau Cuòu, chaufard…

 

i a dau monde per ne’n dire mai quante lu « C », coma persentament, es sus fond d’aur e de sang, un sang que sera pas lu meu.

La permenada de las aigas

Veiquí ‘na virada rapida d’un pitit voiatge, un viatjoneton, fach las setmanas passadas, per un franc solelh.

  • Avieisatz aquí (>fr) lu bilhet d’anniversarí dau meu ciber-quasernet consacrat a la becana, per ò legir ne’n francès.

Las aigas bluïas de Tavers

Qu’es fòrt aisat de far ne’n pertant de la plaça principala d’Orleans, que i a mas de prener la rua reiala, traucar Leire e virar a drecha per prener lu chamin au sud, lu long dau fluví, dins lu sens de la colada. La vila es passat Meug/Loire, còp sec apres ‘ver passat Beaugency.
‘Ribat a Meung, fau tornar traucar la Leire, sus lu pont suspendut — tot de far ‘tenci’ aus camions apres despassar, que la via es estrecha — puei segre la rota dins la direcci’ de Beaugency.
Per becana, i a res de mauaisat de far que lu chamin es fòrt plan. Per ‘chabar d’arribar, lu sití es boinat d’una marca de blau e, tenetz v’autres be, i a d’escrich « aigas bluïas — eaux bleues ».

Vòle pas vos far la leiçon de geologia, adonc daisse un liam (>fr) :

Outre la très belle couleur bleue des eaux de cette source, la source de Tavers a une autre particularité. Comme pour les deux sources montrées la semaine dernière, les eaux ressortent du réseau karstique par un siphon. Mais le calcaire de Beauce est recouvert par des sables de Loire. À la sortie du calcaire, les eaux remontantes (sous pression) doivent encore traverser une certaine épaisseur de sable, sable que la pression et le courant brassent et remuent sans arrêt.

Sus lu site internet de la mairaria (>fr), ne’n mai de la permenada de las aigas, n’i a un chamin de las peiras levadas.

Un « sela-fís »


Tumulus de Baccon

Deviá passar far los portament ad una anciana collega, retirada aura, adonc tot de segre lu chamin de las peiras, fase lu contraire d’una escorchièra. Sens doblidar que desempuei lu temps aviá pas chamjat las pilas de l’aparelh fotografique, adonc, ‘pulhí ben sus lu boton, i aguet ben un bruch, mas, finalament, ‘na vetz meijon, viguí ren de fotografiat.

Adonc, dau tumulus, vau mas balhar lu liam dau CNRTL (>fr) :

TUMULUS, subst. masc. : ARCHÉOL. Grand tertre, amas de terre ou de pierres de diamètre plus ou moins large et en forme de cône ou de pyramide, élevé au-dessus d’une sépulture royale ou collective.

E dos liams ente parlam dau site locau :

Persée
ABP45

Telegrafe de Baccon

De las vetz, fau segre lu chamin, puis, fau saber se’n escartar a la curiositat d’un paneu. Es entau que viguí per lu prumier còp un telegrafe.

Lu telegrafe dau Chappe (>fr-wp) fuguet mon companh per lu desjunar.

Pendant la Révolution française, Claude Chappe invente, met au point et réussit à imposer à l’État français son système révolutionnaire de transmission par sémaphores, notamment grâce au soutien de Joseph Lakanal : la Tour Chappe. À la fin du XVIIIe siècle, les premiers usages du télégraphe de Chappe sont dédiés à la communication militaire.
Les messages peuvent être transmis sur une longue distance par l’intermédiaire de relais espacés d’une dizaine de kilomètres et situés sur des hauteurs. Ces tours sont munies d’un système de bras articulés actionnés manuellement par un opérateur via un système de poulies.

Huisseau / Mauves

Huisseau (>fr) es un pitit vilatge ente i a de que se pradelar lu long de las « mauves », ‘na seguida de pitits rius que se junhan, se desjunhan per finalament far un riu, una ribièra. Aquò es la resultat dau trabalh de la terra per los monges a l’atge-mejan.

La carta & las donnadas

Apres aver damandat un eivís sus la tiala, sembla que la resulta es pas tant cheitiva qu’aquò — per dire verai, ‘quela permenada, mai las autras dins la setmana erián « coma un entraïnament per mon prumier 200km d’un trach que me songe far quel estiu » — e balha donc las chifras.

  • Mandin (Orléans – Tavers) : 🕒 01 :31 🏞 32,49 km ⦳ 21,36 km/h
  • Mieijorn (Tavers – Baccon) : 🕒 01 :02 🏞 22,95 km ⦳ 22,17 km/h
  • Passat-mieijorn (Baccon – Orléans) : 🕒 01 :07 🏞 25,28 km ⦳ 22,47 km/h

e finalament la carta :

trajet0

‘Na vetz tot aquò visitat, me pensí poder rintrar, aürós de la jornada e avant de tornar far lu lendeman la mesma permenada que tres ans d’aquò (>lm-queu site)

 

#fauladaumercres

Setz pus sens saber que mai d’una vetz, fase daus « pouets » e manhe lu « crotzilhon — # » sus un raseu libre (ò sabe, aquò vòu pas dire grand chause, mas qu’es entau). Deve dire qu los meus haiku, dins la linga dau Prévert, i troban un pitit lectorat, aquò fai totjors plaser. Afe, i a maitot lu #fauladaumercres per luquau vene de farjat ma prumièra novela.

Adonc, ma prumièra p’ita novela (normalament qu’es 800 mòts), una istòria sens coá ni testa.

  • Fusinar lu raseu liure Mastodon, pichatz aquí, e mesfiatz v’autres, de pas i trobar daus occitans mlilitants e meschaënts 🙂

Istòria sens titre

Eu tuet l’ordinator e ‘net se coijar.

VX. li aviá conselhat de gardar sa becana e de jugar lu còp de la personalisaci’. Pertir dau T100© per ne’n far ‘na randonosa dins l’esperit de los d’Auvernha. E perquè non ?
Tota la nuech aquò lu manhet. Tau porte-biaças, beleu entau, un fuòc coma ‘quò. E perdequè pas lu tornar pinturar.

Beleu ‘n’ora apres, eu se tornet campar sus lu liech.
Servar la moneda dins ‘na boitia e se pensar ne’n usar que se ò fau, o dins 5 ans, qu’es de bon conselh, mas, de que vai se passar se dins 5 ans, son pus ‘quí los que farjan la becana que lu fai bichar ? Se son pus aquí que degun aviá ‘chaptat de becanas.
Finalament, eu decidet de ‘chaptar ‘na becana nuòva e de la far barrar dins un cofre dins la banca, 5 ans de temps.

Lendeman ser, passada la jornada dau trabalh, eu ‘net a la banca per saber coma erián los cofres, quantben aquò cotava e patin-cofin. Eu ne’n reservet mesma un.
Au surtir de la banca, sa becana eriá d’enquera ‘quí, pertant ‘l’eriá pas ‘tachada per tentar lu diable, per ‘na vetz. Afe.
Eu profitet d’estre defòra per far un pitit portament au velociste. Aquí maitot eu daisset sa becana sens la ‘taschar, per cas qu’un raubor passesse… mas, sens pervenir a sas fins.

‘Qu’es de creire que degun semblava ne’n voler. Pertant, i a un temps que tots los ans eu se’n fasiá raubar una. E aura… Veiquí nòstre òme s’entornar mai sos raibes, ‘na becana dins un cofre, ‘n’autra sos lu cuòu. Surtir de chas lu vendor de becana, qu’es encontrar lu pitit train de la toristalha. Lu cicliste se ’restava aus fuòcs que lu tren, non. Mas, mas, eu vai se desvirat d’anar entau viste.
L’òme aguet p’unas eisitaci’s. ‘Trapet sa becana e la gietet sos la roda, lu tren bancuet…

‘Queu chaucha-velha lu develhet. Apres ‘ver tombar l’aiga, eu gietet un còp d’uelh dins l’airau : la soá becana eriá d’enquera aquí.

Assegurat, eu tornet au liech, e dormet son sadòu. Deman será un autre jorn.