風土 – Fūdo – WATSUJI Tetsurō

« Fūdo, le mileu humain » revirada e comentarís daus Augustin BERQUE.

‘Tencion chap d’òbra. Emai v’autres siguessetz pas un-a « sabant-a », vos fau legir un tau libre, eu es dins lu linhatge d’un « La misère du Monde » dau Bourdieu, afè lu contrarí perquè Bourdieu nasquet après.

Revire aquí lu 4eme de cuberta :

WATSUJI Tetsurō (1889-1960) es l’un daus grands noms de la filosofia dau Japon. Fūdo, son òbra granda, analisa los liams estrech dintra culturas e entorn. Lu punt de vuda dau Watsuji es nuòu. Eu tòrna de biais lu determinisme environamentau*, que considera de l’endefòra lu rapòrt demest natura e cultura, se plaça au contrarí d’un punt de vuda « ermeneutique » : ‘quò es dau dedins qu’eu ‘trapa la maniera qu’an los òmes de vivre l’entorn e coma lurs farjadís eispriman ‘queu liam.

Ne’n defòra d’aver ‘quilhat teoricament lu concept de mediança** – fūdosei – 風土性 –  lu texte de Watsuji es ‘na bolada, ‘na davalada intuitiva granda dins lu biais de viure daus mitans umans, daus mandins freschilhons de la prima japonèsa d’aici las jornadas grisas de l’Euròpa occidentala, sens obludar las plenas de la China dau Nòrd, la remolhada de las nuechs a Singapor, las montanhas magrilhosas dau desert d’Arabia, las aigas plan « magras » de la Mediterranea…

Lu libre es estat esditat per lu CNRS

* Lu determinisme es de dire per eisemple « l’estre uman es fach per minjar de tot ». La realitat es que l’uman « ‘chabet » per minjar de tot e mai que mai ‘quò qu’eu ‘trapava segond l’endrech ente se trobava.
** la mediança es l’analisa dau biais qu’an doas pertidas de nòstre estre, l’individuala mai la colectiva, de se metre de bana per nos acoblar aus autres coma a las chausas alentorn de nos, per vivre.

Vòle pas balhar un eivís dau stile :

Après ‘na tala legida comprendretz perquè lu Lemosin eisista desempuei los galés, e mai, e mai, e mai, desempuèi lu temps de las chaunas, comprendretz perquè tant Occitània, coma França, eisista pas e qu’adonc, lu Lemosin es lu Lemosin, perdequè lu Lemosin es pas dins l’Occitània, granda o p’ita, la França nimai, nonmàs un canton d’Euròpa o de la Planeta…

La revirada e los comentarís son plasents, lu libre se legís qua’iment coma un roman, lu d’una permenada. L’eime dau libre es ‘queu daus temps ente mesma los sabants avián, e prenián, lu temps per dire lu monde, l’eisplicar. Non pas come aüei o lur fau respondre de tot e de res sus l’actualitat quora lur fau pas pausar nuds dins un calendier per ganhar de la moneda. I a un aer coma dins los libres dau Reclus (>lm) o dau Lin (>lm), ben eslunhat daus pensors~pensadors~pensaires « occitans ».

La taulada de la vita es davant n’autres, la sola question es de saber se am bonas dents ?

Amasse ‘quí tres escrivans per facilitat, chascun meritariá un bilhet per se tot sòu. Son daus passors, ‘na fòrma de « colador » de la cultura chinesa per los europeens.

Los presente aquí dins l’òrdre ente los descubrits dins ma miserabla vita de pitit verme lemosin.

Lire la suite

AHN Do-hyun « Saumon – 연어 »

Dins lu gigantesque espací indò-européen, sembla que los estremes orientaus, los chinés, los japonés, màs los coreans maitot, visan la natura e los estres umans d’un biais fòrça desparrier que la gent de la peninsula europeèna. Aquò dich, es-quò que quò vòu dire que podem pas los comprener ? Queraque non ! ‘Queu pitit libre « Saumon – 연어 » dau AHN Do-hyun l’acerta.

« Saumon – 연어 » parla dau peisson e debuta per :

« Lu mòt saumon sent a la ribièra »

L’istòria es un raconta filosofic e poëtic, un pauc dins l’esperit dau « Jonathan Livingston Seagull »(►wp-en) o « le Petit Prince »(►wp-fr).

Un saumon, Argent-Viu, ‘vant de daissar la mar granda per prener lu fluví se pausa de las questions. De’n prumier, perquè segre lu movamint ? N’i pas mestier per un saumon de se’n anar de la banda ?
Dau temps qu’eu se questiona, flacà! e zo! la busa ‘trapa son amija saumona. D’estre un quistaire vinvòla eu mancará de… Vau pas iò vos contar.
Lu raconta prend lu punt de vuda de l’alimaud e desvelopa las soás pensadas au fiau de l’aiga d’Emerauda, lu fluví, quauquas vetz chamjantas mas, de per las proprietats fisicas de l’aiga, totjorn adaptada au monde alentorn. Agachada-Clar, emai ela encontresse Argent-Viu lu questionaire, vòu nonmàs friar.

Aquò es pas un secret que las filosofias « asiaticas », la dau japon mai que las autras, son per me plar. « Saumon – 연어 » es mon prumier libre corean. Rancure pas que lu asard me lu conhe que aura dins las mans. Es un bon.
Segur los sabants, las sabantas maitot, farjats-das a las filosofias grecas trobarán ‘quò un pauc colhon, ‘quela filosofia « d’estacion de gara » filosofia per l’eimatge entau contada :

« Son los òmes que vos fan malauta ?

– Aimatz pas los òmes ?

– Segur que non ! Coma lurs far fisança ? Ilhs nos ‘visen de naut »

o quò qu’es pres mai d’una vetz per lu renonçament :

« Quò qu’es brave dins la vita, fau pas ‘nar lu querre luenh. Aquò es beleu pas pro, màs ‘quò dura. »

Màs a tots quilhs Jan-la-critica-que-faudriá-dire-Joan, tornarai lurs dire de legir los libres dau François Jullien, lu « traité de l’efficacité » per eisemple que fai ‘na comparason dintra lu realisme d’un Clausewitz ° o Aristote ° e un Sūn Zĭ ¹, o, las « transformations silencieuses » dins la seria daus « chantiers ». Lu François Jullien ‘resta pas de comparar los dos chaps de l’espací indò-européen.
O b’etot lurs fau legir Lin Yutang « l’importance de vivre » que lu tipe a la debuta dau XX sègle disiá de se-mesma : pensar ne’n chinés emb-d-un pinceu a la man mas ne’n anglés davant ‘na machina per escrire ». Segur, ne’n 1938, eu eriá mai-que-mai einocent davant Mussolini, mas lu restant dau libre, tots los anar-e-s’entornar dintra los sabants, escrivans, filosofas de China e quilhs mai ‘quelas d’Euròpa son de bon legir. ‘Tencion, ‘quò sembla pas entau dich, mas la legida dau Lin Yutang es aisada fòra que los noms daus sabants chinés son pau coneguts de nòstre renvèrs.

Nòtas :
° me faudrá los legir un jorn
¹ subretot pas los libretons que costan 1€00, son de la marda. Fau prener las darnièras reviradas realisadas directament dau chinés o « labelisadas » UNESCO. Per eisemple : « l’art de guerre » revirada d’Alexis Lavis.

Saumon de AHN Do-hyun

Eimatge tirat dau catalogue de las edicions Picquier (►fr)

Picatz sus l’eimatge o lu liam per dubrir la pagina consacrada e ne’n legir un bocin

« Saumon – 연어 » revirat dau corean per Yeong-hee Lim e Françoise Nagel, mai de las ilustracions de Eom Taek-su.