« Fabletas » Louis Delluc

« Fabletas » Louis Delluc es un libreton « pels enfants del país d’Òc », dins doas lingas, mai de las gròssas letras l’occitan, ne’n pus pitit, lu frances, sens obludar los dessenhs dau Alain Roux.

Atenci’, qu’es pas una revirada de las dau Esòp o dau monsur Jan de La Font, las fabletas son n’adaptaci’ a la vita de tots los jorns, quò que fai que qua’iment 60 ans apres, lu plaser de la legida es aquí, sauv quauquas besonhas que son pus d’actualitat coma la torta, lu chanteu, una ola… Coma qu’es eisplicat dins l’avant-dire daus Samolhan e Chapduelh, au jorn d’aüei faudrá quauquas eisplicacions, mas fau ben eisplicar mantas chausas aus goiats de la granda vila : passe aquí sus la legenda dau peison carrat, per ne gardar que la fabla dau pair Nadau que passa per la chemineia, mesma dins un imòble de 20 niveus ; e per anar mai luenh, quante vise lu monde vendut per la televicolhon e la realitat vecuda per los consomators au jorn lu jorn, las fablas son pas que per los goiats.

Queu trabalh sus la linga es pas reservats per los goiats eisits de la darniera luna dins la gleisa de l’Occitanistan, per los de la Francituda un quite libre dau Rabelais o dau Moliere quante eu es pas entierament revirat* ne’n « français moderne » se troba fòrça fòrça anotat d’empertot.

Adonc, un libreton de 15 fabletas, mai de las moralas que son adaptablas segond la situacion, pas complicadas per de las prumieras legidas dins la linga daus dau Perigòrd, per una descuberta d’un autre dialecte** de la linga, maitot per comprener quauques fondamentaus de la mentalitat lemosina per pas dire l’eime.

Un eisemple mai doas moralas tirada dau libreton :

Bronjinaires e galopaires
Son gaire sovent trabalhaires :
Despachem-nos totjorn tot suau
E tot se fará pauc per pauc.

o d’enquera

Cada frucha en son temps, cada causa a son ora ;
Ni tròp tard, ni tròp d’abora.

De segur que mamy manquet pas de dire que « qu’es pas lu mesma patoès que chas nos, eu sembla mai lu de la mair de Florença, daus cuenhs de Briva o Peirigus alai », mas, ‘na vetz legit dins un sens, quò fuguet tòst virat dins l’autre, dins lu « bon » patoès de chas nos.

_______

* fau comprener aquí « tornat grafiat »

** que tots los dialectes son forçadament egaus e poden estre usats per totas las situacions dau momint que qu’es l’occitan monò-nojeuïsat polimediatique que se montra.