Chastinhas jos las cendres — Monica Sarrasin

« Un pitit carnet de tres còps res trobat dins-t-un granier : veiquí que tornen dins las memòria los suvenirs daus temps uros de l’enfància e que se destramen los malurs dau pair preisonier »

Passada la trobada, veiquí lu raconte de çò que se troba dins lu quasernet.

Un bra‘e bocin de vita que nos balha de legir ‘quí la Monica Sarrasin. Un pauc de la soá vita — emai aquò fuguesse la vita d’una goiassona contada mai la vuda de la granda daus jorns d’aüei — boirada ad un pauc de la vita de son pair — beleu tròp vista escorcida a « la lonja litania daus còlis » — preisonier dau temps de la guerra.

L’istòria se passa dins las annadas 1939-1945, e de segur, i a gran res de nuòu, que la guerra es la guerra, que quò siguesse dins ‘na familha dau Lemosin, coma dins una de París o, dins l’actualitat, una familha d’un daus país d’Africa o b’etot de las Indias… e d’enquera sans parlar de los apres fugir los auvarís climatiques.

Mas, i a la linga dau raconte, que ‘quela linga es ‘na meravelha. Beleu pas de per l’estile, e d’enquera, Jan-la-critica es pas lu mielhs plaçat per dire aquò, mas las formulas, lu vocabulari empleiat, fan que tot se quilha drech, setz de bana coma l’autritz o, per ò dire autradament, setz sieitats au cuenh dau tilhou, o sos ‘na glicina, e i setz pertits per l’istòria. Un bocin de la meijon daus grands, la guerra de la goiata, lu jornau dau pair… e quauquas linhas pudicas sus lu present.

E quante la Monica se met de purar, siàiatz pas estonats se lu purar vos ‘trapa, i a p’una vonta a ‘quò, qu’es que ‘queu biais d’escriur es fach per ‘quò.

Lu libre es estat esditat chas Letras d’òc, la persentaci’ es agradiva, lu papier espès, « l’obgier » ne’n se-mesma es de qualitat, tant iò dire tot parrier.

Ai ‘chaptat l’esdici’ mai un cede, aquò es ‘na prumièra… adonc, podetz aver la linga de la Monica Sarrasin sos los uelhs mai dins l’aurelha.

Vau balhar lu libre a ma mair ‘quel estiu. Verem be coma ‘la vai ò prener.

  • De bon trobar dins la vòstra libraria o directament chas Letras d’òc (>òc-fr)
  • ISBN : 978-2-37863-022-5
    Nombre de pajinas : 80
    1 cede que un bocin se pòt escotar sus lu site de l’esditor.

Un còp de mai, ‘nava obludar

De botar los afars dins las tiretas de l’ordinator me faguet me remembrar de las chausas que jurt’aquí, aviá obludat de ne’n bargassar.

La cliarda de Briguelh

Ne’n fase pas ‘na malautia de las lanternas, mas, ‘quela ‘quí, de cliarda, l’aviá mancada l’estiu passat. E puei, per ‘na vetz que n’autres am un quauquares que los autres an pas, vau pas me privar de levar un pauc lu nas.

Adonc, veiquí la de Briguelh :

Sus las cliardas per los mòrts, vos fau tornar au bilhet d’antan per ne’n legir un pauc mai :

Las cliardas per los mòrts — las lanternas daus mòrts per usar d’un gallicisme — son de las pilas de peiras, dau granit. La pila es cavornada e i a biais per montar ‘na lutz a la cima. ‘Quela lutz deviá aidar las armas daus mòrts sus lu chamin. ‘Las son datadas dau segle XII e erián bastidas mai d’una vetz dins los cementeris.

Monteirolet

Monteirolet es un vilatge darrier Briguelh.

Qu’es se lu vertadier contrafòrt dau Massiu Centrau… mas per lu asard de l’istòria, qu’es Briguelh que fuguet fortifiada. Fau dire maitot que fau i montar a Monteirolet 🙂

Pensatz, 368m, per aver montat la cima de l’Arbre mai sos 353m (>lm) — de pas desboirar ne’n « per aver montat a la cima de l’aubre » — qu’eriá un plaser. Un segond plaser fuguet de constatar que maugrat los tuquets, ‘nava quitament tant vista que coma quante vau trabalhar, lu famós « bicitrabalh ». Ne’n parle un pauc aquí, dins la linga dau Tintin (>fr).

Mas, vei-ne’n-quí doas fotografias :

D’enquera mai

Voudriá pas daissar creire que faguí res 3 setmanas de temps, non. Ai escotat França-Bluïa dins lu pòste, una vetz lu JF Vignaud, pichatz aquí lu liam (>òc), e ‘quí (>òc) per lu dimenc passat que lu grandissime Joan Ganhaire ven de far sautar un noveu libre.

Sei apres parlar libre, veiquí pas que dau temps qu’escriviá ‘queu bilhet, recauguí aquela novela :

Lo libe de Monica Sarrasin « chastinhas jos las cendres » es aura acompanhat de la soá versi’ sonora.

  • Trabaretz aquí la pajina per ò ‘chaptar (>òc) directament, mas podetz passar chas lu vòstre librari, emai siguesse frances 🙂

Me fau ‘nar vieisar quandben i a dins mas chaucetas, beleu pro per me ‘chaptar de que legir.

 

Monica Sarrasin – La Lison dau Peirat

Per la prumièra vetz sus ‘queu joèb, vau dire de pas ‘chaptar un libre, perqué v’autres poriatz estre pres d’un rire de sadolaud e ‘quò es pas bon per la gent que van vos gaitar de tots los biais sens comprener. Subretot se son daus lectors de teleramerdà, perdon, daus lectors d’una revista que balha aures çò que passa a la televicon.

Bon, un tau libre pòt pas laissar indiferent,

qu’es entau, qu’es pas autrament !

‘Tencion, ‘quò es pas daus dires, de las bestariás sus la vita avant qu’era brava, que la gent sabián se `musar non pas coma aura. Non non, non. La vita descrita es aquela dau Lemosin d’aprep la guerra, dins un vilagte au sud de Lemòtges, Vicq-sur-Bruelh per pas iò dire. La vita vuda per un vielh cubés o b’etot una vielha bica mas çò-ditz d’un biais minhard perqué `quela Lison, sem pres d’una granda tendressa per ela per causa de la tonalitat comica dau libre. La linga usada es pas aquela de la poësia epica, aürosadament, quò es melhor per se far petar los budeus.

Vau botar ‘quí dos bocins, lu prumier, l’arribada dau telefòne emb las soás conversacions tant importantas, segur :

Pertant, la Lison ne volia pas de queu chause chas ela ; ‘la cresia que folia l’i parlar dedins en frances. Mas quand ‘la s’aperceguet que l’i podiam parlar patois… a, paubre amic, ‘la te filet a la Pòsta ad una vistessa… que las peiras ne’n volavan jos sas doas sòcas e ‘la disset au postier de li en balhar un sus lo còp.

Vos passe lo parelh de malinas e los dos cròs per i conhar la doas jarras, la visita chas monsur « Oftalmò », los badatges dins París, la visita de la chauna de Lorda.

Per far omatge a la scèna de la conjugason dau verbe « pompar » dins lo film dau Denys Arcand « las invasions barbaras », la scèna de la conjugason dau verb « entreculhir » (o esclarzir se v’autres aimatz mielhs).

Sem au vargier :

« Ieu vese qu’avetz semnat vòstras rabas, Lison…
– Òc-es. Qu’es pas per me vantar, mas ieu crese que las ai ben reüssidas.
– Cresetz ? Me ieu tròbe que ‘las son tròp espessas. Auria fogut que las entreculhiguessetz, ma paubra Lison ! Vesetz-vos, si las aviatz entreculhidas, sirian un brave còp pus bravas !
– Ma, ma paubras Germana, las ai be entreculhidas queraque !
– Beleu, mas pas pro. Ma fe, quò me regarda pas mas, si qu’eria me, las entreculhiria un autre còp.
– Ma paubra Germana, si las entreculhissia un còp de mai ne’n demoraria belament pus ! Ieu ne vòle pas far coma lo darrier còp que las entreculhiguei tròp !
– Me, ieu zo vos dise, Lison : entreculhissetz-las !
– Las entreculhirai si vòle, Germana.»
Entreculhir, entreculhir, entreculhir ‘na merda, ten !


[…]

Non, veraiament, fau pas lu ‘chaptar ‘queu libre 🙂