Lu vin de Vernuelh

– Ò sabiatz v’autres que quò se fasiá dau vin a la surtida de Lemòtges ?

– Non ! Mas ente quò ? De ‘quela surtida parlatz ?

– Quante ‘natz vers Sent Junian ! Mas pas lu long de la nacionala. ‘Na vetz passat l’aeropòrt, fau prener Vernuelh, ‘nar vers la gara, ‘quò deu estre dins quilhs cuenhs.

– Fau beleu traucar la Viena. Crese que qu’es ‘quela rota que junh la que vai a Conhac lu Fred.

– La Forest, Conhac la Forest aura.

– Autravetz, qu’eriá lu Fred, los ancians disián mesma Conhac sens res apres.

– V-òc-es, mas aura, qu’es chamjat.

– ‘Quò chamja tot lo temps. Quò ven beleu dau rechaufament, ‘quò deu queraque pus i far fred…

– V-òc-es, iò disseten be dins lu poste. E coma i a ‘na forest

– Que qu’es la de Rechoard…

– Afè, es dins lur internet qu’i ne’n a que iò fagueten veire, v-òc-es, de la gens que fan dau vin a Vernuelh. Qu’eriá interessant, non pas coma los que s’esjacinan avecque los piaus de totas las colors coma de las vetz.

– Dins lu bigaroelh tots ‘quilhs comedians. Mas i en a pas luenh de Vernuelh, los montreten l’autre jorn a la televicon, daus bodistes o sabe tròp que, afe, daus charlatans.

Per far lu vòstre d’eivís, sus lu vin, pichatz donc lu liam (>òc-fr). Suau, i a pas d’eimatges dau lendeman de reportatge mai la gens apres se planher daus maus de testa o los rainards pausats d’aquí d’alai. Marchatz saber, ilhs rentreren beleu pas tot sou.

_____

Los liams :

_____

Publicités

Dau citre, dau pomat, e d’una pressa…

Dau citre, dau pomat, d’una pressa e d’enquera ‘na vetz un filmonet de l’esquipa de 7@lemòtges de bana coma l’I.E.Ò. dau Lemosin.

Apres los clessaus, ‘questa vetz, sem menats dins la ‘nauta Corresa rasís la Dordonha, a Uzercha, dins un païs de sauvatges, tant iò dire, presquament lu païs ente la gent començan d’estre « dels salvatges ».

Per tot dire, mon frair i ‘net trabalhar quauquas 10 annadas de temps. Trabalhar es un grand mòt, eu ‘riá eispleitat, quitament bastut, forçat de coijar sus ‘na palhassa dins « l’alberja », coma la quita servosa mesma, d’alhor quante eu se liberet per tornar viure dins las Charentas, eu la desliuret ela-tot. Afe, es pas perque es un paubre païs que fau pas gaitar lu filme, e mesma, coma vau marchar dire ma mair : es pas lu mesma patues que n’autres, eu sembla ‘queu de la mair a Florença*.

Lu filme montra ‘na pressa, ‘na pressa per las pomas. ‘Tenci’ las pomafruchas, perque ‘n’aiga de pomaterra ‘quò deu estre màs bon per los e las que se sonjan purits e que la reclama lur vend de la « detox© ».

Eimatginatz ‘quò :

los païsans prenan dau citre doç per se desvironar los budeus, mas son daus paubres tipes ; v’autres, los biò-biòs, valetz mielhs que ‘quò, setz daus vilauds, beleu un pauc colha mas atz de la moneda, adonc tastatz de « l’aiga de pompira », nonmàs 90€00 los 3 litres per la jornada**.

Lu filme montra, dins la linga, lu trabalh per passar de la poma a la botelha tras lu colador.

E per un còp, es pas meschaënt de veire de la gent dins ‘n’activitat d’aüei quite de passar per un publi-reportage.

_____

Los liams :

_____

* la femna de mon frair. V’autres sabetz tot de la familha aura 🐱

** fòra la conaria « aiga de pompira », es ‘na vertadiera propaganda per un programa de « detox© » trobat dins ‘na botica biò.

*** « prodús » trobat entau grafiat dins « précis de conjugaison » dau J.Roux, mais entau grafiat « produtz » dins la novela edici’.

7@Lemòtges – los clessaus

Dau temps dau NaHaiWriMo, faguí pas que me tripotar lu-n-embonilh sus una ritmica de 5-7-5 sillabas « que cal disinir « mòras » per èsser ipercorectissimisme », non, en sus daus poëmonetons ‘gaití l’ordinator, afè los filmes deschargeats.

Apres lu filmonet sus lu bolangier de St Prict, apres lu filme sus los Ponticauds, veiquí lu noveu eissit, un sus los clessaus.

Los clessaus, las clessas1, los clessons, las vimelas, las vimeladas, las deschas, las bornhas, las daudinheras que las bolinheras o b’etot las michonheras, los cabàs, los palissons, las palissas e ne’n manca per eisemple la banesta~benasta per iò dire tot emb-d-una : los paniers.

Lu filme es coma los autres, un juec de question-responsas ente los de l’IEO e 7@Lemòtges ‘riban a l’òra de l’aperitif, per minjar o per un càfet… ‘ten-te mon paubre, ilhs van chas quauqu’un qu’accepta de se far filmar lu temps de far un pitit quauquaren, e mai-que-mai de parlar, montrar… es entau que iò persentí a ma mair, mas la vòu pas se far questionnar perquè apres « la gent dirián… ».

‘Quò fai degreu, pas l’istòria de ma mair, vau pas la chamjar aura2, non, ‘quò fai degreu que lu tipe balhessa pas las responsas a las questions pausadas sus los noms perque la ficha « panier » dins mon repertorí es d’enquera sos la fòrma de papierons. Ilhs son de 2011 e auriá ben aimat pas metre de las conarias dins mon classor.

DSCF1317

‘Quò es pas tant que ma mair, o la gent dau vilatge, ne’n conta, mas, aime mielh mai d’una musica per escotar la chançon.

Per lu momint veiquí quò que quò balha :

  • ‘Na clessa : ~50 cm x ~40 cm e 15 cm au fin-fond ; l’aurelha (o la ansa) es pausada au mitan dau grand costat, d’una nautor identica dau pregond.
    • La clessa es, eriá, usada per los champanhons, las chastanhas, las fruchas sechas (calaus, nosilhas, faianas…) de la davalada.
    • Tissada de ~60 cm de long x 30 de large, la clessa eriá usada per los cardalhaus3 e las pompiras.
    • Farjada « au carrat » e mai prionda, qu’eriá ‘na paniera que coma son nom l’indica, eriá per lu pán.
  • La clessa, lu clesson, lu clessau eriá fach de clessa que ma mair iò eisplica coma ‘na fòrma d’assaleç (o sause, aubar) o de vime, quò que fai que clessat e vimelat son qua’iment bessons.
  • Lu cadre eriá fach de chastenh.
  • Apres, i a una autra clessa, mai coneguda sos lu nom galicisat de « bonbona », es de dire ‘na grossa botelha clessada, ‘bilhada de clessas finas.
    • L’autra nom d’aquela clessa-bonbona es bornha, que ‘na bornha es maitot una nassa per chaçar o peschar.
    • Que ‘na bornha es maitot un « panier » per servar los fruchs. ‘Tenci’, per los far sechar, lu « panier » es ‘na descha o un palisson.
  • Lu palisson eriá usat per far sechar las fruchas mas per portar cueire au forn la pán maitot.
    • Quante lu palisson se daissava frutjar ‘na coeta eu mudava ne’n palissa4.

DSCF1318

Coma sei pas aquí per ne’n contar de las mai grandas que me, vos balhe la seconda significaci’ de palisson : p’ita corona, coma un cossin, que balha de las facilitats a las femnas per portar sus la testa de las besonhas. Dins lu Dhéralde (1815-1891), trobí quò-d’aquí au prumier sens :

Piti Jean5, t’eitounā pā, tu sirā moun gendre,
Tu forā dō polissōū, iō lōū n’irai vendre.

Dins lu Gonfroy trobí lu « palhisson » e la « palhissa »… de « palha » d’aïci la « palhòla ».

  • La michonhera (o beleu « michoniera ») serviá per portar lu pán sus la taula, la daudinhera, coma la bolinhera, per portar las briòchas, las fogassas.

‘Quelas variaci’s sus un contenair deu pas vos far obludar d’anar visar lu contengut, mas aura, quante quauqu’un-a vos parlará daus 100 mòts daus inoïts per dire la nevia, poretz dire que los païsans ne’n avian autant per dir l’erba mai per chafrar lu vimelat per la portar aus lapins, aus conilhs…

_____

Notas :

1 Que lu Faury vòu escrire « cleça(as) », ne’n sae grán res la rason.
2 E perquè degun vaudriá de me coma filhon 🙂
3 Es be un malur que los lemosins van dins la vita sens coneitre los « eliantís », que son daus cosins daus cardalhauds, mai aisats de pelar (pelar mai un costeu, pas lu ‘pelar tirat d’apelar aferesat. Emai, ‘na vetz dins los budeus, los eliantís vos faguesse far dau bruch, mas pas un d’aquilhs que ‘pelan la gent).
4 Per los umans es lu contra… ‘chaba te, Jan-Badau.
5 « cal disinir Jån » EDR, LOL, PDR.

‘Vendres – St Valentin

Totjorn los haiku dau NaHaiWriMo, sens saber lu mòt dau jorn : trahison.

Tu ses ‘na colha,
La vaissela vonvonna
Un goiat pura.

(\_/)
=°·°=
« )_(« 

‘Spèce de connard !
Quelques bruits de vaisselle.
Un enfant pleure.

(\_/)
=°·°=
« )_(« 

You stupid fuck!
Noises of vaisselle.
A child cries.

(\_/)
=°·°=
« )_(« 

http://www.7alimoges.tv/Porcelaine-de-Limoges-les-differentes-techniques-de-decor_v1635.html

_____

nahaiwrimoc

L’ora daus bilançs.

Es la fin de l’annada, l’ora de far la balança dintra ‘quò que 2013 menet de bon o de meschaënt, que « cal pas que los limosins escriguèsson aital » coma iò disset l’autre, afe.

Per mon perron, qu’auriá pogut estre mielhs, mas sei pas aquí per me far planher, i a pus malaürós que me.

Dins lu meschaënt  :

+ un amic d’enfança se troba beleu andicapat d’aici lu restant de sa vita a la sega d’un accident de VTT,
+ ‘n’amija desbutet ‘na quatresma chimiò,
+ un collega au trabalh es renvoiat,
+ lu luòc autò-gerat es barrat,
+ l’AMAP que se ‘resta,
+ ‘quela colha de Canabís Desverdida, militanta sindicala qu’envoia « sa » letra velcròesca, afe, fau be que tornessen s’ocupar las despressivas de l’educaci’ nacionalista…

E dins lu bon :

+ Ma granda ‘guet 100 ans e sei totjorn pas bon de maridar,
+ ma novela becana es estraordinara,
+ un libreton e un teste per un concors,
+ quante tu surises ad una flor, la flor torna te surire…

Bon, sabe pas tròp d’enquera quò que 2014 vai far, eispere nonmàs que ‘quò ‘nirá mielhs frau que brau.

Setz pas sens saber que los bilançs ad aquela epoca de l’annada venen coma las cròtas a la bica, coma lu cusson au porrat. I a lu pritz de la prima d’assurança la pus gròssa e la pus stupida, aus Estats Units, los Gerards© per la televicon, los pritz de l’architectura dins ‘na perpectiva loja-maçonisca, per eisemple lu Fukushima Center (Fukushima Radioactivitat Activitat Center , lu FRAC persenta « Flatulença – l’art daus cròs dau cuòu ») …

I a d’annadas de ‘quò, dins la cibercaiernofèra d’òc, dins ‘na galaxia luenh-luenh, s’eriá organisat ‘na fòrma de remisa de pritz, a l’oposat de mos perpaus percedents, per balhar de l’eime aus blògs d’òc. Vòle pas tornar ‘quilhar de’n pès ‘na chausa que s’esbolhet beleu de pas estre pro solida sus sa basa, mas, veiquí mon tòp :

masfenestrasdoc

Dins la seria « informaci’ » : ganha lu Jornalet (>òc-cat) contre Rua89 (>fr) e Slate (>fr-en), fau dire que trobar de l’informaci’ ne’n òc es pas aisat. ‘Tenci’, parle aquí d’informaci’s, pas daus tracs sindicaus per los pròfs (e pertant sus lu site primat, se son pas obludat-ada-s…).

masfenestrasdoc

Dins la seria « portau geografique » : ganhan Lemosin punt net (>lm) e Gasconha punt com (>gsc-fr) ad egalitat, emai ‘guesse ‘na preferança per lu lemosin. Ganhan contre daus sites farjats per de las instituci’s qu’an pas mestier de se veire far de publicitat per un trabalh que son paiar per iò far, quò vòu pas dire que lu trabalh es pas bon.

masfenestrasdoc

Dins la seria « ‘nalisa, critica e cultura » : ganha Mescladís e còps de gula (>fr-it-òc-lm) contre degun¹, perque eu es tot sòu dins ‘quela categoria. ‘Na menci’ especiala per lu site dau Jacmes (>òc), mas la tonalitat quauquas vetz, paubres que paubras, sens obludar que i a tròp de videò e que ‘quò fai plantar l’ordinator… afè, fau ‘nar los legir, los dos, quau que siàia.

masfenestrasdoc

Dins la seria « filmonet reportatge » : ganha 7@Lemòtges (>fr) de bana coma los e las de l’IEO dau lemosin (>òc). Per tot dire, coma sei pas militant occitaniste, sei quitament pas occitan, sabe pas se d’autres o d’autras fan de las chausas entau. Me pense que v-òc-es dau costat de las valadas italianas, mas sei pas segur.

masfenestrasdoc

Dins la seria « cibercaier blòg joèb » : ganha… afè ganhan… la Mela (>òc) e lu Joan (>gsc) perque son daus tròps rales blògs actualisats reguliarament, que los bilhets son autra chausa que lu comunicat d’un’associaci’. Menci’s specialas per la Patricia (>òc) que ten un jornau regulier e per la Merike (>cat), que son blòg es l’un ente aime me pradelar, emai comprenguesse pas totjorn quò qu’es escrich.

masfenestrasdoc

De segur, i a d’autres caiers, e querraque dau monde que trabalhan dessus, son beleu pas dins la lista perque los coneisse pas, aquò chanja res a las qualitats de lur trabalh. E d’enquerra ‘na vetz « facebook, twitter sont les McDo de la pensée ».

Dins la seria « Jan « que cal disir Joan » per pas far purar las verjas, ‘laidonc Jån la critica » : ganha la Rapieta (>lm). Que ‘queu-quí, sabetz, per visar lu monde desempuëi son embonilh, eu sap far, mas, per perpausar, construdinizir, participar, quilhar de’n pès, bastir quauquares, i a pus degun.

Que lu trapesse ‘queu planta-porrada, ‘queu minja raiças mai sa becana e lu farai davalar de sa montanha de Beauça, ‘questa saloparia de bò-bò-biò-biò, eu ‘restará mai sos pitits monts de Blom (>fr) que serián lu centre dau ‘nivers, rapelatz v’autres.

What Others Think of Me is Not My Business… Anymore ! ²

Vos fase graça de ma reconaissança eternela.

Continuatz entau, lu chamin es pauc clar traçat mas de lu segre, n’autres vam pas nos pardre.

_____

¹ pas lu Degun qu’escrís de la vetz dessus. La bela recursivitat que quò seriá perque normalament, lu contenant pòt pas s’oposar au contengut, la topin pòt pas ‘nar contra las chastanha, emai ‘quò siguesse lu vide dins la porta que fai passar lu margaud ; los occitans son beleu fòrts mas queraque pas pus fòrts que lu Taò-Te-King.
² Mesfiatz v’autres, ai legit màs la meitat dau bilhet, promete pas d’estre de banna coma tots los eivís conhats dedins.

_____

E a l’an que ‘riba !