Lu caier de japones

Dubertura de la tireta 日本語ノート ~ lu caier de japones (pas pus d’una vetz per mès, pòde pas aprener e balhar minjar au cibercaier), que veiquí lu prumier bilhet.

Que ‘quò siguesse clar, es pas un cors de japones, nonmàs ‘na persentaci’, quauquas nòtas. I a pro de monde entau que balhan de las leiçons tras la tiala, atz qu’a charchar, sens obludar que sei de la generaci’ « papier – gredon – libre » e « aprener, aprener, aprener, tornar aprener, e tornar far » es ma sòla mòda per far desempuei quauques 2 ans.Tant iò dire maitot, me fote de tots los liams que v’autres poriatz trobar e me balhar « per me plare », o de las aisidas « que la filha dau nebot parletet a la borriera… », o « daus libres que sabetz bons mas que jamai dubriguetetz ». Sei un pauc mau plasent, afe, coma de costuma, perque dire « fase dau japones » fai neisser mai d’un eivís que part d’un « quò es grán possible » ad « te trobí aquò sus la tiala, e quò d’aquí, mai quò-quí… » ne’n passant per « e fau aprener ‘quò, mai ‘quò, mai ‘quò, sabe pas coma tu i ‘ribas, mas me poria pas iò far ». Lu tipe de conarias qu’entende desempui mai de 30 ans sus los vegetarians, sus los gais, sus la gent que van trabalhar sus ‘na bicicleta, sus quò-quí, sus quò-laï que sembla far de vos quauqu’un d’eistraordinarí quante taschatz nonmas de viure segond vòstra eideia.

T ! Entau fasent, balhe las 5 claus d’un bon aprentissatge (segond una amija americana, aquí copiat-jaspit-adaptat de la tiala) :

1 – Start a tradition, and/or a journal ; don’t break the streak

2 – Learn to recoll not memorize ; input a lot before output.

3 – Do the 30-30 and plan day & week-end

4 – Use what you enjoy ; practice failure

5 – And never forget :

it’s your journey, no ones’s else.

De veire tots los libres de qualitat » per aprener la linga japonesa, e per far chiar los jounes colhons e las vielhas babòias, me songe que los americans son de la gent de segre.

Sus la linga japonesa : ‘Quò pòt semblar estranh, mas lu mai suvent, la gent son apres me damandar lu sens per legir, pertant, es clar dins las manga, perque i a un dessenh per iò eisplicar, es clar dins los autres libres, perque la cuberta balha lu sens, apres quante es imprimat dins « lu fiu de la ribiera », es de dire dau naut vers lu bas, fau eifectivament legir de la drecha vers la man mança, aures qu’un còp de prener. De notar que i a quauques vielhs paneus d’escrichs orisontalament a pertir de la drecha, es mas per far parlar la toristalha.

Lire la suite

お好み焼き–recepta lemosina

Quante los dau Japon vengeten en Lemosin, vers los prumiers sègles de l’umanitat apres eissir, emporteten la recetpa daus galetons. De segur, annadas apres annadas i aguet quauques chamjaments perque tot se trobava pas sus plaça. Quau que siàia, ilhs la nos tornan aus jorns d’aüei, sos lu nom d’okonomiyakiお好み焼き. Emai l’istòria oficiala contesse que ‘quò seriá ‘na specialitat d’Ōsaka, afe los japones van pas totjorn de bana coma las vertats istoricas 🙂 quò se’n troba un pauc dins tots los cantons dau païs.

Veiquí la recepta de basa, vos fau per la pasta :

  • 70 g de farina de blat e 30 g de farina de chastanha (‘quò pòt se far mai màs 100 g de farina blancha)
  • 100 ml d’aiga
  • 1 uòu (mai 1 per far garnitura)
  • Un culher de bolhon (iò fase mai un bolhon d’erbas, « oficialament » fau dau dashi (un bolhon de peisson))
  • Una culhera de sucre
  • ‘Na grossa tassa de verdura, oficialament dau chaul chines, mas un chaul verd fai l’afar, o daus espinards, de l’ortruja blanchida…)

Dins un topinon, boiratz l’aiga, lu sucre, lu bolhon. Pausatz la farina dins ‘na topina puei lu boiradís e melanjatz un moment, ajutatz l’uòu d’aicí a aver coma ‘na pasta a galeton.

Dins ‘na padela graissada (o un wok), sos un fuòc fort, gietatz la meitat dau chaul puei la pasta, boiratz directament dins la padela. Quante ‘la es cueicha fau la virar. Per aquò, es mai aisat de la far glissar dins ‘na sieta.

Avant de retornar la sieta mai l’okonomiyaki, dins la padela podetz pausar vòstra garnitura (veire las nòtas) autradament per restar dins ma recepta de basa, cassatz un uòu e boiratz iò mai lu restant de chaul, e apres retornar la sieta per que la pertida non-cuicha esbolhesse l’uòu.

Far cuire mas tròp de temps. Avant de servir chaud-chaud, i a de la gent per metre de las sauças tomatas, un sausseu (jaune d’uòu boirat de vinagre), dau quetchúp… d’autres per i metre dau formatge o dau gingembre, i a maitot de la gent per ajutar res de mai.

Nòtas :

– Se v’autres atz pas de chaul ‘tencion de pas metre un legum que rend tròp d’aiga, o dins ‘queu cas, fau l’esgotar.

– Podetz en luòc e plaça de la garnitura metre de las pastas tipe macaroni (pastas italianas) o soba (pastas japonesas), de las algas precuichas e esgotadas, de la charn mas aquí pòde grán vos aidar (per eisemple daus lardons o dau peisson se ne’n minjatz), de las pomaterras desjà bulhidas, dau tofu, de l’onhon, tant coma de la flors de caciàs…

– Per las sauças, ‘quò pòt estre un pauc de mostarda o b’etot un pauc de miau boirat de vinagre de citre.

Eimatge raubat a l’asard de las charchas sus la tiala, ven d’aqueu site(>en)

Okonomiyaki vòu dire : galeta « ad aqueu que trobem bon », lu mòt ven dau lemosin antic de suki=aimar de bana coma 焼き yaki=cuich-grilhat

(\_/)
=°·°=
")_("

‘Na fin de setmana

LG Tin, bicicleta, teatre, grafia, e cinemà veiquí lu perpaus d’aqueu bilhet… Occitaniste-a-s, ‘queu bilhet sec pas las recomandaci’s daus vòstre-a-s normaupate-a-s, chaulhetz pas vòstre ben de ne’n persegre la legida 🙂

De’n prumier la recepta daus « mochi » 餅「もち」0 de prononçar { mòtchi } perque qu’eriá mon torn de far lu sucrat per lu sopar, Senta Sonià portava lu salat.

Los 餅「もち」 son daus gasteus d’origina japonesa, aisats de far que ne’n veiquí la recepta de basa :

– 250 g de farina de ris lipos
– 1 ¼ d’aiga
– de la confitura
– daus clapons de notz de coco
– ‘na casseiròla
– 2 sieitas
– de l’òli de cobde

Dins ‘na cassairòla, fau far bulhir un litre d’aiga, e la tener dins l’estat.

Dins ‘na topina, fau metra la farina e ‘na pertida dau quart d’aiga d’aici ad aver ‘na pasta blancha que deu estre ferma un pauc coma de la pasta per modelar, ‘la deu se trabalhar sens restar sus los dets.

D’aquela pasta, fau ne’n tirar un bocin per ne’n far ‘na bòla gròssa coma un calaud, puei dins ‘quela bola fau far un trauc mai lu det guinhaire. Qu’es dins ‘queu trauc que la confitura deu estre conhada.

Metra 2 o 3 bolas dins l’aiga chauda. ‘Las siran cuechas quante ‘las remontaran.

‘Na vetz cuechas, las bolas seran « esgotadas » dins la prumiera sieita, vida, puei fau las « rotladas » dins la seconda sieita ente son estats espandits daus clapons de notz de coco.

Podetz los minjar tedes o freds.

Variantas : i a de la gent per boirar la farina mai dau tè, i a dau monde per los rotlar dins dau tè « macha », non pas metre daus clapons de notz de coco, metre de la farina de chastanha o de ris grilhat… breu, contrairament a l’occitan, es la diversitat dins las sieitas, aürasadament, entau n’i a mesma per conhar ‘na pruna salada, dau formatge e entau ne’n far un plat per minjar mai ‘na salada per eisemple.

  • Per aver de las fotografias e de las variantas, segre ‘queu liam (>fr)

Afè, ‘vant de minjar lu sucrat, faguet començar per lu salat qu’eriá res de mai qu’un boiradís lentilha-pompira-chaul. ‘Na vetz ‘chabat, lu ‘vendres au ser, anguetem veire ‘na pèça de teatre d’un amic :

‘Gaití mas gròlas sens obludar de marchar emai ‘guesse aures de veire e ‘visí los caniveus clafits d’òmes e de femnas pressats, obludats, gietats !

Escotar los que se sonjants coma fau, se minjant l’embonilh mai que de sadol.

Aviesar los uelhs de ma nebota, uelhs emplits de solelh e s’apercebre de las ombras apres ‘ribar. Pensar a ma femna pertida ‘vant l’ora per chapuinar las estelas, coma d’autras, sens jamai se planher, sens jamai dire res, sens que degun iò sapcha…

M’entorní chas me, prenguí un gredon, ò chargí coma un pelon1 e me metí d’escrire…

Vos iò dise, ‘quò vai far mau !

Veiquí per la virada dau teiste de persentaci’. ‘Qu’eria la prumiera, i a d’enquera de las chausas de veire. Un ‘niver un pauc dure, fòrça negre, mai d’una vetz malaisat de segre e pertant, i a daus momints d’una granda beutat.

  • Lu site (>fr-fcb) de la companha de l’ora bluïa.

Lu dissabde apres mieijorn, ‘na manifestaci’ (>fr) per pòder far de la bicicleta dins la vila. Orleans es ‘na vila plata alaidonc i bicicletar deuriá i estre mai aisat que ‘quò i es.

Pauc de monde, 10 a 20 personas perque la manifestaci’ eriá organisada per la man mança, ‘quò que ne’n manhet mai d’un-a. N’autres encontretem la lista de la drecha oficiala que dins lurs papierons i a res per la bicicleta, mas ilhs, non pas coma lu PS, fagueten un quauquares lu long de la linha de tramway, un quauquares merdique (>fr-fcb) mas un quauquares (>fr-fcb).

Encontretem maitot lu centre gaucha que la perpausici’ per un daus punts negres es ‘na resucetejada d’un progier vielhs de 15 ans, mas un quauquares de bon sens, es de dire de prener sus la plaça de las banhòlas. Encontretem la tipessa dau centre-drech que nos eispliquet que son programme es ecologiste perque l’eriá de bana coma ilhs.

‘Quela tipessa es ‘na professora d’universitat, es pas ‘na tara, mas ‘la sap res de la vita dau monde ne’n defòra de sos libres e de las analisas daus eisperts. ‘La a paur de la gent, pensatz lu pòple ‘quò pudís, un pauc coma per lu LG Tin mai las tapetas d’aquí, qu’una associaci’ d’annadas es mai-que-mai inhorada perque LG Tin parla mas a las tapetas de París-capitala dau monde. « Jan-lu-n’embouni-nafra »2 ne’n parla ‘quí perque un copiat-colat d’aqueu bilhet (>lm) fuguet beleu « censurat » per los occitans oficiaus dau Jornalet©, fau quau que siàia ‘nar legir lu bilhet. Afe, ‘quela gent an mai de vachas sacradas sus lurs planchons que non pas los paubres païsans ne’n avian a menar au pras.

10 a 20 personas per un pitit torn dins la vila. Au temps dau CÒCC (Colectif Orleanès dau Ciclistes ne’n Colera) fasiam gaire pas 10 personas, totjorn la rivalitat d’intra las organisaci’s e sus la personna que mena la dança… Ai p’uns dobtes sus la sopa que serviguí. Veiquí un raibe :

Dimenc, legida au solelh e diluns, filme sus los mau-lotjats, ‘na serada organisada per lu Secors Popularí. Vau pas vos contar tota ma vita non pus.

_____

0 los japones qu’oblideten d’estre colha fargeten daus utils grafiques per aidar la compreneson de lur linga e ajudar sa legida. La linga japonesa es escricha per daus kanji boirats aus kana (dos sillabarís fonetiques hiragana e katakana)(e contrarament a ‘quò que daus linguïstes oficiaus de l’occitanistan pensan, lu japones escrich es d’una granda beutat grafica, bien melhora que lur monoccitan, monoccitan qu’es a la linga quò que la « vacha apres s’esbrafar » es au formatge).

Los katakana son usats principalament per los mòts estrangiers, metre ne’n valor quauques mòts.

Los hiragana son maitot daus simbous fonetiques, usats per afixar los kanji (conjugasons, adjectifs…), per balhar la structura de la frasa (pausar las questions…), e mai-que-mai per aprener la linga. Dins los libres per aprener, dins los libres per los goiats, segond lu niveu, los kanji malaisats o pas d’enquera apres son acompanhats de pitits hiragana ‘pelats dins ‘queu cas furigana. Entau es balhat lu biais de legir lu kanji.

Entau, chas ma novela amija de l’espiçaria asiatica, pòde ‘chaptar daus mochi 餅「もち」 sens coneitre lu kanji nonmàs perque lu comint ò legir 「もち」 es balhar sus lu paqueton ; e entau pòde me creire coma Artaban dins son temps.

Tornarai sus mon aprentissatge de la linga dau Japon dins un autre bilhet, mas me songe que lu lemosin escrich sus ‘na mòda japonesa seriá pas tant colhon qu’aquò e mai que mai per calmar lu MP (lu dau caier dau JPC), ‘quò sembla possible d’escrire ‘na linga mai sa prononciaci’ per aidar lu lector.

1 dins lu teiste prumier : je l’ai chargé comme un porte-avion.

2 eu seriá meschaënt ‘quela raca ! 🙂

The Garden of Words 言の葉の庭

The garden of words – 言の葉の庭 dau  Makoto Shinkai 新海 誠 ( de legir Shinkai Makoto per lu sens japones (nom de familha, pitit nom)).

Takao es un joune goiat que non pas ‘nar au liceu los jorns que quò la vida, aima mielhs banturlar dins un daus jardins dau barri. Un jorn, eu rencontra ‘na jouna femna, la Yukino. Emai ‘la siguesse un pauc mai atjada, ‘la sembla presar la companha dau goiat que vòu far lu cordonier.

Veiquí per l’istòria d’aqueu filme, un pauc neci de per l’istòria contada, tant iò dire, mas per l’animaci’, es un autre afar, pitits.

Es pas tant dins lu dessenh daus personatges que dins los movaments de la camerà, dins los juecs d’ombra e de lum, dins los pitits detalhs sans obludar la musica que juga dins l’aër generau.

Un chap-d’òbra de la japanim, emai lu trobesse pas tant belament menat coma lu « 5 cm per second » que ne’n parle aquí (>lm).

君が代 [きみがよ] kimigayo

 V’autres coneissetz beleu la Marselhesa, beleu be l’imne american o b’etot l’entema daus anglès, sens obludar l’antifònia daus occitans, lu « cante » o la daus nonitans, la « coupo santo »0.

Tot aquò dins lu chapeu d’aqueu bilhet per vos parlar dau « 君が代 [きみがよ] kimigayo », l’imne dau Japon.

Per dire v’rai, es mai un poëma qu’una chançon que « kimigayo » ne’n es lu prumier vers. 31 sillabas, un « tanka », tiradas dau « kokin wakashū », un recueilh de poësia de l’epoca daus Heian (794-1185). ‘Queu poëma eriá mai d’una vetz usat quante ‘ribava quauquares. Eu fuguet maitot usat coma imne desempuei la restauraci’ Meiji (1868-1912). Dins ‘queu temps e jurtà la fin de la 2nda Guerra Mondiala qu’eriá ‘n’adreiça a l’Emperor venerat.

Aura que lu Japon es pus un empire militarí que pensa s’espandir frau que brau1, lu « 君が代 [きみがよ] kimigayo » devenguet oficialament l’imne dau païs lu 29 dau de junh de 1999. Fau l’interpretar màs dau costat simbolique de la chausa, l’Emperor es lu simbòu de l’Estat e de l’unitat dau pòple, eu es ‘quí de per la volontat de ‘queu darnier2.

 

Que vòstre reinhe poguesse durar 1000 ans, per 8000 generaci’s, d’aïcí que las peiras siguessen rochas, cubertas de mossa.

« 君が代 [きみがよ] kimigayo » es donc dau mesma biais, un dau mai ancian imne e l’un daus pus jòunes, e beleu be lu mai cort mai sas 31 sillabas. Lu mesma jorn de 1999 « ひのまる hinomaru », lu drapeu, devenguet s’etot lu drapeu oficiau.

Per de que ne’n parlar aüei, 23 de decembre, es nadau dins 2 jorn ! Aüei es lu jorn de la festa de l’anniversarí de l’Emperor actuau.

_____

0 – e perque non, lu « joan pitit qui dança » per los gascons o d’enquera los « turlututu », « la Briança » e « abal dins lu Lemosin » ; sabetz que i a un dicton alemand que ditz : prenetz 3 lemosins, quò balha pas ‘n’adici’ mas 3 divisi’s ».
1 – afe, l’espere.
2 – e eu ne’n surtirá que per la fòrça de las ba… se ‘quò es per ne’n dire de las entau, tira te de la tiala.

_____

Francofones, pardon, phrancophones, heu, francophones, ce billet est une version longue d’un article disponible ici, en langue françoise.

_____