Roland Berland, 13 de novembre de 1932 · 21 d’octòbre de 2015

Roland Berland, un lemosin de prumièra borra, per Ive Lavalada

Roland Berland.jpeg

Texte de Ive Lavalada transmetut per L’Union Occitana Camila Chabaneau ( UOCC)

L’engatjament public occitanista de Roland Berland comença en 1981. Me’n vos vau dire coma. Aviam decidat coma lo Peire Lallet de lançar benevolament una formacion a l’Escòla Normala de Limòtges, una mandinada per setmana, a l’intencion daus mestres d’escòla dau despartament. Lo Roland Berland fasiá partida daus “elevas“ ; dau monde que dins lor majoritat eran occitanofònes.

Publicités

Pas aisada la vita – Rolland Berland

Tant atacar còp sec e dubrir las pòrtas ubertas, setz sus lu cibercaier d’un banturle, per legir dau beu, dau ben, dau benaise, vos fau pichatz aquí (>òc). Non pas que vau dire dau mau dau libre, aquò non, mas coma iò disset l’autre « reddite ergo quae sunt Caesaris, Caesari et quae sunt Dei, Deo ».

« Pas aisada la vita » es un libre dau Rolland Berland, un brave libre, quasiment ne’n doas partidas.

A la desbuta, i a las istòrias dau Liunard, un d’aquilhs personatges coma n’i a d’enquera dins quauques vilatges o quartiers de las vilas, pense aquí a ma veisina qu’es mai d’una vetz un pauc despassada per lu temps que passa.

Atenci’, dise aquò mas la prene pas per ‘na tònia contrarament ad un tipe dins un immòble que 3 jorns de temps confusionet lu boton de l’alarme incendia coma lu boton de la lum « qu’es estranh, i a pas la lum mas quò chanta, comprene pas perque ! ». E quò vòta aquò !

Lu Liunard se fai de la bila per un res de las vetz, per son tracasson o sa tre-tre coma qu’es ditz dins lu libre, la televicolha numerica, l’ascençor… mas entau fasent, lu Berland denonça nostre monde e quauquas metòdas per vendre pauc franchas. I a pas forcadament de legir los chauses numeriques per s’esmangonhar contre lu monde moderne, un tau libre iò fai aisadament.

‘Queu personatge me faguet pensat ad una p’ita vielha dins mon vilatge. Una tipessa passava far lu jornau, perdon, passava la ‘massar, ela mai un’autra, los ‘mercres, per anar far las perveci’s. Dins ‘queu temps, a Sant Junian, i a aviá gaire que lu Leclerc per acontentar nos besonhs consumerairs, que tots biais, dins l’autra granda surfaça apres sautar de terra, ‘las se serián perdudas per tot jamai.

Afè, totjorn es-t-ilh que ‘quela p’ita vielha poguet jamai dire centre Luclar coma la seconda femna* non, ela eriá anava au centre nuclearí. Qu’es entau. Un jorn ‘quela p’ita vielha faguet mesma tornar ne’n vila la femna per balhar 1 franc 50 a la caissièra perque ‘quela-quí s’eriá entraupada dins la moneda.

E vos parle pas aquí coma ela contava sa descenta d’organes perque ‘queu cibercaier tascha d’estre ben tengut.

Faça a la modernitat de las ondas, daus « oge-emes » o dau besisilh** desmodulator, lu Liunard, l’ai pas trobat tant Jan-Badaud qu’aquò, mesma se quò me faguet rire.

Pense aquí ad mon paubre pair que la prumiera vetz ‘queu viguet ‘na disqueta 5″¼*** creguet jamai que quò poguesse estre autra chausa que dau carton. E mon cosin que se faguet insurtat tot l’apres mieijorn d’aicí l’aperitife, perque per mon pair, ‘na disqueta deviá estre nonmas una amelioraci’ daus papierons coma dins l’orga de barbaria o, pus pròpche se son trabalh, ‘quò semblava aus cartons « per programar » los mestier per tissar.

Apres, manca de legir ‘quò que daus medecins digueten sus lu tren dins los jornaus dau sègle XIX o çò que dissen d’enquera daus religiòs sus la bicicleta per las femnas. La modernitat fai totjorn un pauc paur a los que voudrian servar lur pitit poder sus los autres o las autras ne’n los e las daissan dins la maussaubuda, coma se qu’eriá daus blestons**** sens censena.

  • Per ne’n comprener mai sus la linga maternela qu’es beleu pas la linga mairala, fau escotar lu Jean Claude Ameisen aquí (>fr)
  • Obludetz pas de legir la Lison (>lm) o Perdilhota (>lm)

Los 4 darniers racontes, la seconda partida, son sus una tonalitat un pauc pus grava. Es entau que comprenem quò qu’estre un contor vòu dire. Lu tipe vos trapa per lu bot dau nas e vos mena ente eu vòu vos menar. Las chausas son dichas, sens grandas manieras, coma l’istòria de la vita, e que la vita pòt estre plasenta mas mai d’un còp ela pòt aver daus biais tarribles. Vau pas ‘catar que lu purar me trapet totas las vetz e que iò rencure pas.

Per ne’n ‘chabar mai ‘queu libre e finir sus una nòta jòïosa : la linga usada. Aquò fai plaser de veire de las variaci’s, de las erplicaci’s sus tau o tau mòt… V-òc-es, ne’n fase d’afís coma disetz.

I auria mai de libres entau farjats, pense aquí mens « blos », mens freds, mens « normaus », que marchatz saber, beleu los lectors, los legidors, las lectritz e las legidoiras, serián un pauc mai nombrós-a-s, sauv a estre aüròs de viure dins la secta de l’occitanologia.

  • Per legir e escotar lu Rolland Berland, fau picar aquí (>òc). Atenci’ amics e amijas occitan-a-s, qu’es dau Lemosin 🙂

Libre de comandar chas : Éditions de l’Esperluette – Le Loubanel – 19260 Treignac

per 13€00 mai 3€00 per lu portatge.

_____

* d’enquera vivanta, ‘la vai sus sos 95 ans, mas pus tres viva.

** n’autres l’am chas nos per « bitoniot ».

*** Quevin, Maëlineta, vaquetz escotar tonton Robert que vai vos parlar daus temps ancians : dins lu temps, lu monde enregistrava daus teistes informatiques o quauquas fichiers o una diesena de fotografia sus de las disquetas. Un besilh de plastique carat protejava un pitit disque manhetique. Au jorn d’aüei, forçament pòdetz pas saber mai vos piuses electronicas de 64 Go.

Des disquettes de moins de deux mégas « On peut mettre jusqu’à 10 fichier word dessus mec »

**** daus eschavaus de lana.