Un gascon, dos occitans, un francès : de que legir.

Que sui lo cassi a l’estrem deu flume
Pravar qu’espii e cader los sós
Los sorelhs de desenlusion deu sègle

Tant desbutar per lu gascon, Bernard Manciet per pas balhar son nom. Paubres, nonmàs très poëmas dins ‘queu pitit recuelh « Aux Portes de Fer », mas quaus poëmas. Un libreton eimatjat d’una sanguina de l’autor se mesma.

V’avetz de las dificultats per legir lu gascon (>gsc), que ‘quilhs-quí iò fan a l’espres de jamai far coma los occitans blos ò disen de far, vos esmajetz pas, los pëmas son revirats de la linga dau Manciet dins la linga dau Sade, aürosadament, per mon peron per eisemple.

Sèm nòstra pròpria patria
tot luòc ven nòstre
quand avèm en nosautres
nòstre biais de parlar e de somiar…

Un bocin d’un poëma dau Joan-Pau Creissac, tirat de « Per camins ~ Cheminements ». Lu libre en de prener coma ‘na permenada de l’autor dins un monde que tantòst es lu ente es es, ente eu se tròba, lu monde verai, tantòst es lu monde de l’interior, son eime.

Aquí maitot, ten iò dire, aürosadament i a la revirada dau Jean-Guilhem Rouquette, perque sonje qu’auriá pogut passat de biais mantas vetz. Pas tant que la linga siguesse complicada, sauv quauques mòts, mas dins l’estructura generala, es pas totjorn aisat de legir.

Deuriam pasmens causir : de viure coma se tot deviá demorat parièr sus cinc mil ans
o se fasèm coma. Tot sachent que tot s’escola e s’esbèu, e que lo mond arrèsta pas de cambiar
e d’ont mai regde, d’ont mai vai.

Un estrach de « Poèmas de pròsa » dau Max Rouquette. Per lu lemosin que sei, fau sarrar dins ‘na tireta lu « Spirit of Jan dau Melhau » e metre la marca a Delpastre avant de legir un tau libre autrament, i a ‘na risca d’i pas res comprener.

Son daus testes corts, de las pèças poëticas cortas per estre mai precis, que parlan de l’Eternitat, mai ‘na majuscula. ‘N’eternitat teorica, de l’abstract, mas que sembla pas tirada de son suòu imaginarí, es aquò que li balha ‘na color estranja, la dau contor, dau savi « que sap perque ‘quò fuguet sa vita desempuei daus temps longs », mas sens lu costat « moralisator » que pren de las vetz lu JdM.

Quitament, per iò dire tot emb-d’una, me sei mai d’un còp sonjat dins « Tota la sabla de la mar » (>lm), i a coma daus ressons d’un long chant que ven de l’antiquitat.

‘Queu libre maitot es revirat per l’autor.

Non es bona dòmn’el mon,
si’m mostrava’l còrn e. l con
tot atretal com ilh se son
E pueis m’apelava : ‘N Raimon
Cornatz m’aici sobrel reor

I a de la gent jamai contents per criticar lu JdM e s’esmangonhar perque fau copilhar las pajas (>òc), me, auriá aimat que los tableus que ‘quò se’n parla dedins figuressen, mesma dins ‘na reproducci’ negra e blancha ; jamai aüròs ‘quilhs lemosins, mas an de l’umor, ilhs.

Fau legir ‘queu libre, « La religion carnavalesque » dau Dominique Pauvert, per s’eschivar de ne’n contar de tròp, de las connarias. Tant sus la mitologia daus carnavaus europeens, sus lu perque daus jorns gras, daus jorns magres, o b’etot sus « los folclores » d’enquera vius au jorn d’aüei ; folclores, mai d’una vetz, tornats de mòda a la fin dau segle XIX o per quauques uns dins la seconda meitat dau segle XX.

En defòra daus tableus, i mancan beleu ‘na bibliò-grafia e un index limeròtat daus noms balhats, aquò seriá mai aisat d’i tornar charchar quauquares.

Òm l-i pòrta las banas sens vergonha, òm l-i renega pas son cuòl per ‘na petada, òm sap que tota bufada pòrta sa part d’esperit.

Lu libre es estat escrich dins la linga francèsa.