Verd Paradís – Max Roqueta

Qu’es pas mon prumier libre dau grand Rouquette, perque qu’es queraque segur qu’eu ne’n es daus grands de la literatura, o « letradura nòstra » per far l’occitan⋅x. Mas, deve iò dire maitot, estranhament, « Tota la sabla de la mar » (>lm) me plaget ben mielhs que tots quilhs pitits racontes, e aquò es pas dich dins un esperit de contradicci’.

La persentaci’, dins la linga dau Rabelais, dau darnier de cuberta, persenta pertant lu libre coma ‘na pòrta d’intrada, apres la legida, ‘na tala afirmaci’ me fai un pauc paur. Aürosadament, l’apres dire dau Philippe Gardy, en francès s’etot, balha un pauc de raiças a l’afirmaci’.

E jurtament, lu perpaus de l’apres dire part de « l’Autbòi de nèu », un conte que ne’n estudieí un bocin lu temps daus cors d’occitan oficiau. Aura, coneisse la fin d’aquela miraudia d’istòria.

Per me la jugar, qu’es l’istòria que me permetet de far barrar sa boitia ad un complotiste-esoterique, que tot son monde passa per lu taiji quan – 太極拳 *, las vibromaci’s dau monde** e l’ernergisaci de las consciencas***.

Eriam a tener una taula au salon biò-biò, que vei-lu-quí apres me parlar de sas nevròsas. Apres lu regime Okinawa – 沖縄県, pueis minja-raiça, minja-raiça sens los uòus e lu lach, eu ‘riba au « crut », dins son alimentaci’, beleu avant de passar a la lum****. Dins lu domaine de son « espiritualitat », apres lu taiji quan, los 15 Toltèques o los 5 dau Tibet, vei-lu-quí mai los 3 Maasaï… Forçament, li dissí que non pas cumular las metòdas, fau ne’n servar una e la segre, qu’un tau besonh « de remedís » ‘cata beleu un malandra pus prigond. Apres, sei pas medecin, nonmàs un estre de rason.

E lu Roqueta dins aquò ? Parlí au desboirat de la testa, au Jan-L’eissabanit, dau pòder daus mòts per far sautar lu diable, lu de la musica per lu far dançar. Dau biais de viure una realitat o de sonjar la viure nonmàs una minuta perque i a que la mòrt que permes de destriar lu reau dau raibe. Qu’es un pauc la tematica dau conte « l’Autbòi de nèu ».

De segur i a d’autres contes fòrts interessants dins lu libre, pense à los sus la chaça, emai ne’n fusse pas, mas fuguí pas transportat tant coma dins la legida de « Tota la sabla… ».

Mas coma per l’autor« Tota pèira del camin nos èra una ventura. Tota figuièra salvatja nos èra ostal, carri o vaissèl », vos assoate que tots los mòts d’un tau libre siguessen lu resson de nòstra presença au monde. Vos daisse meditar sus los sens d’aquela fin de bilhet.

Que lu lexic vos semblesse malaisat, i a un site per balhar de las erplicaci’s (>òc)

_____

* ne’n se mesma, lu taiji quan es beleu una bona chausa, qu’es la spriritualituda alentorn que me fai m’esjacinar.
** ai coma teoria que li fau chamjar las pilas… v-òc-es, surtisse.
*** podetz ne’n veire un eisemplarí d’aqueu genre de tipe dins los comentarís dau Jornalet (>òcat)
**** sus iò-tube, lu gurū dau crut es un vertadier malaute e ten daus perpaus completament colhons dins lu genre « un braç, quò torna frutjar, te fau i creire », sens obludar qu’eu aima ben lu monde d’eistrema-drecha. Dins los gurū de la lumira, n’i a un que se faguet trapar aus USA dins un minja-marda. Lu tipe eispliguet que s’eriá purifiat avant, adonc, qu’eriá pas mau de minjar dau « solide » quante l’enchaison se persentava, minjar de la marda li fasiá res. I a maitot una tipessa que daus medecins digueten « n’autres vam vos testar e ‘nam vos balhar minjar mas de la lum ». Boes, dos jorns apres, manqueten la trobar crebada.

_____

Per ne’n chabar sus la « repersentaci’ » dau monde daus biò-biòs, vau balhar 3 eisemples :

Lu prumier es una amija, minja-raiça integrista, que la malaudia de son pair faguet eisir una malaudia de peu. Pòde comprenher l’usatge d’una podra de Senta-Clara, una vetz, dos còps, mas quante a la fin de la setmana, qu’es d’enquera aquí, quante lu problemí es estat identifiar (e fau pas surtir de St Cyr per iò trobar, e sens estre catolique, crese « aus vertuts dau perdon »), fau beleu autra chausa que de l’aiga benasida de bana ad un pitit-preja-diu-dins-los-ciaus… Mas, non, los medecins son daus charlatants, « sabe » mielhs que non pas ilhs, sens estre medecins, e los ‘poticaires son daus poluors… afe, au jorn d’auei, apres un darnier remedís de Sta Rita, la de las causas deseperadas, ‘la es a l’opitau per una setmana.

Le second, qu’es un amic, sus luquau ven pertant de ne’n tombar una sus laquala tornarai dins un autre bilhet, que justament, se pausava de las questions sus la malaudia de nòstra amija, dau stile « comprene pas, ‘la minja ben, pas de charna, dau biò, ‘la fai ‘tenci’ e coma ‘quò se fai qu’una tala malaudia poguesse li davalar dessus ».

Coma dire, fau frutjar un pauc non ? La pensada magica regenta pas lu monde, sauv m’embolhar, per esemple, quauques 30 % daus cancers dau fetge blanc son chas de la gent que fuman pas. Degun embosenet nòstra amija e coma iò diguet un tipe un jorn, crese qu’eu se ‘pela Siddharta Gautama, son chafre deu estre quauquares coma lu Desvelhat o l’Eivelhat, sabe pus, afe, veiquí la 4 grandas vertats dau monde :

  • La dolor pòt pas estre eschivada mas la sufrança pòt iò estre, e d’aquí, veiquí la prumièra vertat « sem dins un monde clafit de sufrança ».
  • – Seconda vertat « la sufrança a un punt prumier, ‘n’origina ».
  • – Quò nos mena a la tresema vertat « la fin de la sufrança passa per lu bandissament de sas causas ».
  • – E per ‘chabar, quatresma vertat « i a un chamin per iò far. »

D’enquera ‘na vetz, vòle pas contar sa vita aquí, mas, beleu, damandar dire « perdon » poriá tornar ‘quilhar de’n pè lu cerveu e lu preparar d’aidar lu còrs per se garir.

Pitit 3, lu bradassat daus Chakra – चक्र que li parlí dau « Verd paradís ». « Beleu, mas qu’es un libre ne’n occitan… » « I a una virada qu’eissista… » « Los de China me parlan mielhs… ».

Coma dire, a la vuda de ta repersentaci’ dau monde, de tas nevrosas, te fau beleu ‘restar de charchar e charchar per jamai trobar. Fau beleu legir un libre coma « psicanalisa daus contes de fada ». « A ‘quò non, sei contre los contes de fada, son màs de las istòrias ! » « E los chakra, ente son-t-ilhs ‘na vetz los budeus duberts ? »

Aprofeití de ‘quela conversaci’ tant passionanta per li dire que lu prumier mestre zen dau monde eriá occitan, avant mesma que lu zen fuguesse trobat tant son fòrts los occitans. Quò le faguet quitament pas sosrire. Pertant, lu libre es dins la doas lingas :

Farai un vers de dreit nien :
Non er de mi ni d’autra gen,
Non er d’amor ni de joven,
Ni de ren au,
Qu’enans fo trobatz en dormen
Sus un chivau.

Je fais un chant de pur néant :
Il n’est de moi ni de nul autre,
Il n’est d’amour ni de jeunesse,
Ni de rien d’autre,
Puisqu’il fut trouvé en dormant
Sur un cheval.

Tirat de « Le néant et la joie – Chanson de Guillaume d’Aquitaine » de la Katy Bernard.

Forçadament, coma las sectas e los mediàs ne’n parlan pas, quò deu pas eissistar un tau libre. Fondamentalament per de la gent entau « am tot perdut ne’n Euròpa, per iò tornar trobar fau « charchar » chas los « indigènes » ». Lu tipe eisplica las chausas per lu niveu vibratoire, quante eu es bon, ‘quò vai, autrament qu’es desboirar. A la vuda de l’energia que lu tipe desvelopa per s’embrenar la vita, me songe qu’eu es dins los niveus bas desempuei los quauques dietz ans que lu coneisse.

E darnier eisemple, laidonc lu 4eme sus los 3 promes. I a gaire encontrí una filha « que charcha a rinjar sa vita ». Sabe pas perque ‘la venguet me veire me°, afe, qu’es entau, una vetz que setz lu Budhā dau Lemosin, e conegut entau, fau assumar.

Li trobí una p’ita mina « pertant sei ne’n plena fòrma desempuei que fase una monò-dieta raiça-iranja. »

Me avia pas compres que l’eriá en bona santada, afe, una setmana apres, quante ela me tornet mas manga (‘questa-quí e ‘quela-quí)(>lm), ela aviá desjà chamjat de regime « aura, mai ma mair, fasem una cura de jus-verd. Me sente benaisa ». Ma responsa fuguet « se tu iò dises ».

Dins nòstra conversaci’, l’espicanaliste lemosin au pitit det levat eimaginet que ‘la fuguesse lesbianna.

A la desbuta « non, sei apres daissar lu catolisisme per far la pagana ».

Adonc, parletem de la Marcela Delpastre e mai-que-tot daus libres, los nòstres aus lemosin-a-s de Libres, sus « las erbas » e « los ‘limauds » e forçament dau Melhau.

« Non, me, fase pas una charcha intelectuala de las chausas, ai vut « Kiki la p’ita sortièra » e voguí far parrier ! » « Mas, mas, mas, as mai de 30 ans ! Emai aimasse Totoro, Ame & Yuki o b’etot la Miyori, fase la part de las chausas dintra ‘n’obra de l’eimaginaci’ e la vita… E Le Quattro Volte (>lm), de que que tu ne’n pens… » « Sei dins ‘na charcha espirituala ».

Fin finalament, li balhí l’adreiça de l’associaci’ locala daus conductritz de camionetas perdon daus LGBTTIHQ mai AZERTY, e li soatí, mentalament, de copar le fiu de l’embonilh mai sa mair, de se prener per la man e que d’un còp ela vai pardre 20 kg. Li fau ‘restar de pinturlurar sa marda de fachilarias o sabe tròp de que per se toschar un bon còp e pòder viure, libra.

_____

° dins l’absolu, deve iò saber, mas los afars de mon subconcient, sabetz, osí jamai me’n dubrir ad un specialiste de la paròla, adonc, subisse ma destinat. Qu’es entau e pas autrament.

Un gascon, dos occitans, un francès : de que legir.

Que sui lo cassi a l’estrem deu flume
Pravar qu’espii e cader los sós
Los sorelhs de desenlusion deu sègle

Tant desbutar per lu gascon, Bernard Manciet per pas balhar son nom. Paubres, nonmàs très poëmas dins ‘queu pitit recuelh « Aux Portes de Fer », mas quaus poëmas. Un libreton eimatjat d’una sanguina de l’autor se mesma.

V’avetz de las dificultats per legir lu gascon (>gsc), que ‘quilhs-quí iò fan a l’espres de jamai far coma los occitans blos ò disen de far, vos esmajetz pas, los pëmas son revirats de la linga dau Manciet dins la linga dau Sade, aürosadament, per mon peron per eisemple.

Sèm nòstra pròpria patria
tot luòc ven nòstre
quand avèm en nosautres
nòstre biais de parlar e de somiar…

Un bocin d’un poëma dau Joan-Pau Creissac, tirat de « Per camins ~ Cheminements ». Lu libre en de prener coma ‘na permenada de l’autor dins un monde que tantòst es lu ente es es, ente eu se tròba, lu monde verai, tantòst es lu monde de l’interior, son eime.

Aquí maitot, ten iò dire, aürosadament i a la revirada dau Jean-Guilhem Rouquette, perque sonje qu’auriá pogut passat de biais mantas vetz. Pas tant que la linga siguesse complicada, sauv quauques mòts, mas dins l’estructura generala, es pas totjorn aisat de legir.

Deuriam pasmens causir : de viure coma se tot deviá demorat parièr sus cinc mil ans
o se fasèm coma. Tot sachent que tot s’escola e s’esbèu, e que lo mond arrèsta pas de cambiar
e d’ont mai regde, d’ont mai vai.

Un estrach de « Poèmas de pròsa » dau Max Rouquette. Per lu lemosin que sei, fau sarrar dins ‘na tireta lu « Spirit of Jan dau Melhau » e metre la marca a Delpastre avant de legir un tau libre autrament, i a ‘na risca d’i pas res comprener.

Son daus testes corts, de las pèças poëticas cortas per estre mai precis, que parlan de l’Eternitat, mai ‘na majuscula. ‘N’eternitat teorica, de l’abstract, mas que sembla pas tirada de son suòu imaginarí, es aquò que li balha ‘na color estranja, la dau contor, dau savi « que sap perque ‘quò fuguet sa vita desempuei daus temps longs », mas sens lu costat « moralisator » que pren de las vetz lu JdM.

Quitament, per iò dire tot emb-d’una, me sei mai d’un còp sonjat dins « Tota la sabla de la mar » (>lm), i a coma daus ressons d’un long chant que ven de l’antiquitat.

‘Queu libre maitot es revirat per l’autor.

Non es bona dòmn’el mon,
si’m mostrava’l còrn e. l con
tot atretal com ilh se son
E pueis m’apelava : ‘N Raimon
Cornatz m’aici sobrel reor

I a de la gent jamai contents per criticar lu JdM e s’esmangonhar perque fau copilhar las pajas (>òc), me, auriá aimat que los tableus que ‘quò se’n parla dedins figuressen, mesma dins ‘na reproducci’ negra e blancha ; jamai aüròs ‘quilhs lemosins, mas an de l’umor, ilhs.

Fau legir ‘queu libre, « La religion carnavalesque » dau Dominique Pauvert, per s’eschivar de ne’n contar de tròp, de las connarias. Tant sus la mitologia daus carnavaus europeens, sus lu perque daus jorns gras, daus jorns magres, o b’etot sus « los folclores » d’enquera vius au jorn d’aüei ; folclores, mai d’una vetz, tornats de mòda a la fin dau segle XIX o per quauques uns dins la seconda meitat dau segle XX.

En defòra daus tableus, i mancan beleu ‘na bibliò-grafia e un index limeròtat daus noms balhats, aquò seriá mai aisat d’i tornar charchar quauquares.

Òm l-i pòrta las banas sens vergonha, òm l-i renega pas son cuòl per ‘na petada, òm sap que tota bufada pòrta sa part d’esperit.

Lu libre es estat escrich dins la linga francèsa.

« Tota la sabla de la mar » Max Roqueta

Los cors d’occitan se ‘chabeten n’i a ‘n’annada de ‘quò ; pòde be iò dire aura, aiá pas tornar dubrir un livre dins ‘quela linga desempuèi. Aquò fuguet pas aisat a la debuta, e me sei beleu pas ‘tacat au mai aisat nimai. Afe, coma chausisse las miàs legidas tras los fiaus sus los fòroms, los comentaris, los bilhets dins los cibercaiers, quauqu’un ne’n parlet queraque pro be per que iò ‘chatesse.

Lire la suite