De que legir l’estiu mai « Le Pas de côté »

pasdecote2L’autre jorn me permenava, tot lu long dau… Perdon, l’autre jorn, l’associaci’ per la descreissança (>fr) que fará jòia ‘viá per invitat las edici’s « Le Pas de côté », aquò per los far se presentar, persentar lur trabalh mai los obratges publiats.

Vau pas aquí tornar far lu filme de l’encontra, tornar parlar de la vita daus libraris que sembla de mai-en-mai a la de la cagolha que minja lu chaul, l’aubergista la moneda dau fòu, pus que tot desempuei la ‘ribada de las lisosas electronicas.

‘Vant los libres de la meijon d’edici’, parletem d’obratge que portan l’eidèia de la descreissança o la de la simplicitat volontaira, per eisemple de ‘quilhs-quí :

Émile Verhaeren : « les Campagnes hallucinées » (1893) & « les Villes tentaculaires » (1895) :

[…] E aura, ente erián las meijons clarsemadas
Mai los vargiers e los aubres ‘bilhats d’aur,
S’aperçaup, luenh-luenh, dau sud au nòrd,
La gigantassa negrositat dau cairat de las fabricas.
Coma ‘na bestia granda e sornauda
Que, darrier ‘na paret, vonvona,
A fòrça de far, s’auv la ronflada
De la chaudièra, de la mòla viranta ;
La sola brundís coma apres levar,
Lu trabalh bulhís1 coma raubat,
L’esgot charreia ‘na gaulhada
Vers la ribiera qu’eu chaulha ;
‘Na pietat d’aubres vifs escorchats
Se torcina mai las convurci’s de lurs braçs,
Ne’n veirina dau buesc pròpche ;
L’ortruja minja los airaus e los codercs2,
Mai los fumariers, totjorn mai naut, de resta
– Ciments òlios, boiradís de puriduras –
Lu long daus fossats ancians, de las berjas sornas
Lu ser, eslevan un monument de marda. […]

N’autres parletem de la poësia dau Victor Gelu, la dau libre « Poèta dau pòple marselhès – Cançons provençalas »3, que quauques teistes publiats pausan de las questi’s sus l’eidèia de modernitat. E faguetem de mesma per l’òbra dau Jan dau Melhau, particulierament de la « Letra au darrier pacan dau Lemosin si non es desja mòrt »4.

La mesma setmana, coma ‘viam convidats la Irena Pereira (>lm) per sa contribuci’ au libre : « L’anti-productivisme, un défi pour la gauche ? », ne’n parletem un còp de mai. ‘Queu libre ubra de que soschar per tot ‘quò qu’es a la gaucha de la gaucha, es de dire, quò que se troba sens grand mau a la man mança dau Perti Societaliste. La descreissança pren sa p’ita part dins ‘quela definici’ de l’esquera.

Dins lu titre d’aqueu bilhet, ‘quò se parla dau « Pas de côté ». Parle desjà d’un de lurs libres aquí (>lm), vei-ne’n-quí d’autres :

Pierre Thiesset & Quentin Thomasset, los fondators de la meijon, revireten, ne’n frances, « The Value of Voluntary Simplicity », « La valeur de la simplicité volontaire », dau Richard B. Gregg. L’autor (1885-1974) es un diciple dau Gandhi. Lu libre es un chap-d’òbra. Lu libre, o beleu libreton de per la soá talha, fai las responsas aus dietz questi’s las mai pausadas quante nos retrobem darrier ‘na taula. Lu teiste es estat escrich ne’n 1936 e parla, desjà, de l’intrada de la modernitat, de l’intrusi’ de la tecnologia dins la vita de tots los jorns, aquela tecnologia persentada coma la sauvosa de l’umanitat, ‘questa tecnologia presentada coma la granda liberatritz dau temps que ‘resta jamai de fugir, fugir :

[…]Quante fase instalar un telefone chas me, crese qu’eu me fará far l’economia dau temps mai de l’energia d’anar far lu merchat tots los jorns, d’anar chas la gent per lu pus pitit rensinhament o la pus p’ita comissi’. Es verai que me’n serve entau, mas, còp-sec, lu nombre de mos amics augmenta, e mon temps pervisisionat per res far se troba usat dins los còps de fius que recaube, o per eisemple, dins los rendez-vos que prenguí mai mon telefone. […]

Tres libres dau Tolstoï son tot parrier esditats, « Aux travailleurs »5, « Que faire ? » et « L’esclavage moderne ».

Setz pas sens saber que sei pas letrat, mas dins lu pauc d’instrucci’ que recauguí dau temps de mon passatge dins l’educaci’ nacionala6 , me songe qu’auriá fach la legida dau Tolstoï avant, ne’n auriá pas tant contadas, de connarias.

Mesfietz, fau tornar metre los teistes dins lurs contextes de linga, de país, aquò per eschivar de tot desboirar.

Tirat de « L’esclavatge moderne » (1900) :

[…] La gent disen que mai los governaments, van s’eissubir las grandas òbras socialas, los estalissaments per l’instrucci’ o l’educaci’ que son d’utilitat publica.

Mas, perque far de talas supausici’s ? Perque sonjar que, privat de governament, los òmes, per lu lur interest, saurián pas rinjar la societat tant belament coma ‘quò es fach aüei per los regents. […]

Tirat de « Ente es la surtida » (1900) :

[…] Dins tots los governaments actuaus, i a ‘n’armada de fonccionaris liats per lu chamin de far, los telegrafes o b’etot los telefones, i a de las fabricas, de las preisons mai totas las trobalhas modernas : fotografia, sistema antroprò-metrique ; i a de las podras per tot far petar, daus conons, daus fusilhs, de las armas per tuar d’una faiçon mai que mai perfeccionada, e còp-sec, dès que quauquares de noveu eisit, saban lu manhar a lur mòda per se gardar. I a ‘n’organisaci’ per espiar, lu clarjat coma los sabants venduts, los pintres, la premsa, e principaladament, i a dins tots governament beucòp d’oficiers clafits de patriotisme, ‘ribats viciós par la causa de la moneda, l’ipnotisme, e daus miliers d’eifants de 21 ans, fòrts fisicament mas sens p’una moralitat, daus sodarts, tropelada d’òmes esbestits per la disciplina e prests per far lu crimí que comandará lurs chaps. […]

Per ne’n ‘chabat mai ‘queu bilhet, un darnier libre sus « los bienfachs de la velocipedia ». Lu libre que son titre per los francofones es « Les bienfaits de la vélocipédie », es ‘n’amassada d’article de premsa, de corriers, que tots qua’iment son de la darniera meitat dau sègle XIX. Escrichs per los especialistes d’aqueu temps, medecins, professors, velocipedistes, o velocewomen, quauquavetz per de la gent que van d’a pè contra los velocipedards. ‘Quilhs bilhets son classats dins de las grandas tiretas, quò que permes ‘na legida « tematica » de la chausa. Aüei, per mai d’uns, son despassats, de segur, mai dau mesma biais, son ‘n’invita per far ‘tensi’ quante fasem, n’autre/a/s militant-a-s lu test de Draculà ad una noveutat :

[…] Fresole de pensar au meschaënt e risible iatus qu’aquela chausa que se pòt sonjar vai far per l’istòria de la pensada umana. Vese d’aquí la producci’ intelectuala ‘restada per d’annadas, un sègle beleu, baptisat per la posteritat lu sègle dau Ciclisme, e per tot aqueu temps clafít de biclicleta e son evoluci’, lu Larousse apres ‘ribar rendut a pausar ne’n plaça de las nòstras glorias nacionalas quauquares que semblará quò d’aquí :

Théophile Hugo, eisit ne’n 1902 (‘queu sègle ‘viá dos ans), mai que mai conegut cicliste de França ; ganhet ne’n 1920 per 7 secondas 1/8 contra lu comte Wilhelm de Bismark, un alemand, lu temps daus mile kilometres…

Anselm Pasteur, nascut ne’n 1906, velocipediste celebre, chafrat lu rei dau peneu, conegut per sas recharchas sus lu cròbe dau caochòuc, etc.

Anatole-Félix Faure, nasquet ne’n 1904, ilustre cicliste francès, regent de la respublica internacionala daus cicles, etc. […]

Segur, i a d’autres passatges de citar, tallament mai de cent apres, las chausas son desparrièras. Dins lu libre, aprenem per eisemple que per se desfendre, los ciclistes damandavan de poder usar d’un pistolat, o d’enquera que ne’n faça ad un chin que vòu usar de las dents, fau tustar lu maistre.

Dins lu libre, vesem maitot que la bicicleta fuguet per las femnas n’enchaison de se tirar de la tutela daus òmes, de’n prumier perque ‘quò lur fasiá pausar lu corset, e de’n second, la bicicleta oblijava de portar de las malinas d’òme, es de dire, un pantalon.

Dins lu libre, vesem maitot dins lu vovabulari usat, lu benaise de la diversitat. L’estaracademia francesa (>fr) gorvenava pas coma aüei la linga francesa e i a ‘na vertadièra libertat dins los mòts. Dire que quauques uns volen far parrier chas nos, coma disen los~las occitan-a-s « quina vergonha ».

  • ‘Quilhs libres, monolinga, son de comandar chas vòstre librari, coma los autres, mas, mesfiatz v’autres daus comentaris coma « p’ita meijon », « son daus gauchistes », « i aguet pas de propaganda per ‘quò a la televicon, d’ente vos ven aquela eidèia de los legir », podetz tot parrier los comandar directament chas l’editor : Le Pas de côté – 27, rue Riparia – 18100 Vierzon –  02 36 55 51 51

Que la legida vos siàia bona e chaud lu solelh.

  • Lecteur-trice-s francofones, pardon, francophones, une adaptation de ce billet va être publiée à la mi juillet sur le site de l’ADC45 (>fr)

_____
1) Es un verbe dau treseme grope, iò sabe, afe, es entau dich dins lu libre de las conjugasons, mas, lu conjugue coma un dau segond, per far chiar, charchetz pas, màs per far chiar los normaupates*.
2) « L’ortie épuise au cœur les sablons et les oches », la revirada es estada facha per jaspir la cultura lemosina. « oche » : ‘na terra que se pòt laurar, clauturada de plais o de fossats.
3) Lu libre mai un cede es de comandar chas : Ostau dau País Marselhés – 5, carriera dei Tres Magis – 13001 Marselha –  04 91 42 41 14
4) Coma ‘quilhs libres son jamai chas los libraris, vau mielhs passar directament per la meijon d’edici’ : Edicions dau chamin de Sent Jaume – Roier – 87380 Meusac –  05 55 09 96 61
5) Las trabalhosas, elas, ne’n mai d’estre dins las fabricas erián de’n pè dins las cosinas, quò que changet gaire.
6) N’autres ne’n sem be malaürós 🙂

* un, o una, normaupate-a es ‘na persona que fai arrosar tots los jorns l’erba davant chas se mai de l’aiga que se pòt beure, eu ‘rosa per mielhs la talhar ras coma sus la testa d’un sodard la dimenjada ‘ribada.

Las gramaris de la contestaci’

Las gramaris de la contestaci’, « les grammaires de la contestation » per lu titre originau es un libre de la Irèna Pereira.

‘La es estada persentada ad una serada de promoci’ de son libre coma filosòfa mai de las specificaci’s dins la sociologia e la politica. ‘La marcha coma los e las de l’Alternativa Liberticida* 🙂

L’eideia dau libre eississet ne’n 2007, apres la recomposici’ de la gaucha, afè, a man mança de l’esquera. Es bastit coma un guide** de la gaucha radicala e non pas de l’eistrema gaucha, la gaucha radicala coma un corrent contre lu socialisme liberau, lu PS per iò dire tot-emb-d-una. ‘La ‘nalisa coma la gent s’organisan colectivament, tras los sindicats, los pertits politiques, per metre los actes de bana mai los perpaus.

Tres grilhas de legida son balhadas, tres logicas :

1/ Universalisme, dins ‘quela tireta se troba los e las que fan passar l’uman de’n prumier, adonc beucòp d’associaci’s.

2/ Socialisme (& marxisme). ‘Quí son conhats los que las que se pensan de’n prumier coma ‘na classa sociala. La luta de l’un contre l’autre fai còr e còrs coma un sistemi eideiologique. L’organisaci’ e la fòrma de l’organisaci’ son desvelopadas de’n prumier.

3/ Passat la modernitat (post-moderne), la societat pòt estre chamjada nonmàs sus la tauvera. Es aquí que son rinjats los gais, las descreissentas, mas maitot los anarcò-individualistes. Lu relativisme es ‘na granda part d’aquela grilha, mas pas la sola.

Aquestas tramas son balhadas per comprener los desbats e las logicas de metre ne’n òbra, per eisemple, parlem n’autres anti-capitalisme o b’etot anti-liberalisme ?

Tant iò dire, las solas questions que pausí fugueten sus las metòdas de far e se ‘la ‘viá encontrat daus~de las autonomiste~a~s (o independantiste~a~s, federaliste~a~s, regionaliste~a~s …). Feminise emai la militança siguesse mai d’una vetz un afar d’eslip pas chamjat de 15 jorns.

Son trabalh se passet d’una part d’anar a de las amassadas, ‘visar, gaitar, prener de las nòtas, e d’un’ autra part, visar lu fond « fredament », tras los jornaus, los libres d’aquilhs pertits.

Per los pertits autonomistes (e/o los autres), ‘la presentet be un conh de sa grilha per los i conhar, mas, ‘la iò reconeguet, son pas estats analisats dins lu sens que ‘la es pas jamai estada ad una amassada, non pas que ilhs son pas interessants d’analisar.

Me songe que la legida dau libre deuriá estre de las bonas, iò tene que la candidata dau PS per 2014 eriá pas aquí. Afè, espere mon eisemplarí per la poncha de l’an per i tornar, beleu, o beleu pas.

  • Lu sití (>fr) de l’AL.
  • Lu sití (>fr) de la canditata oficialament desclarada a la candidatura dau pertit societalista per persentar la drecha de la gaucha ; la aima res mai que de se montrar.
  • Lu sití (>fr) de l’esditor.

-!-

Autradament, fuguet convidat ad una representaci’ d’una tropelada de teatre. Dins l’invitaci’ i aviá aquela frasòta : daus chippendales qu’an la fe.

Fau pas me’n dire mai per me descidar, emai aquò fuguesse per un quauquaren dinha de la darnièra dama patronessa*, perdon, perque aquò eriá un chause de dama patronessa*, pensatz be que i ‘ní.

La peça es tirada dau repertorí dich « de boulevard »***, ‘laidonc pas de granda intrigua, mas per visar daus chippendales particulats, sa’e far daus esfòrçs, mai-que-mai per la bona causa, aquí paiar la renovaci’ d’una meijon per de las  personas andicapadas.

Paubre dins la sala, que l’entrada es tapissada d’una granda crotz*, dau monde coma ne’n vise màs dins los films, un pauc los dau filme Tati Danielle, mas aquí, brassat per 200. Afè, aver dau ben, tot far per iò conservar, estar « entre-se » fai pas venir la gent meschaents, i a nonmàs que Bourdieu sembla aver rason sus la reproducci sociala chas los eiretiers.

La pèça eriá ben jugada. Viguí entau mon amija* jugar, desempuei lu temps. Jugar la paucha eriá beleu per l’una de las actritz ‘na fòrma d’eisutoire, marchatz saber. Puei arribet Spartacus, jugat per lu mai particulat de la tropelada****. Sens rire, ‘pelatz me Freud còp-sec. Spartacus jugat per ‘na creveta. Me diguí que la publicitat de mon amija eriá beleu ‘na messonja. E d’un còp, veiquí pas lu Spartacus apres far un estripetise, ooooooooooooo pitits, o beleu p’itas, perquè aquò es beleu mai beu per las filhas, p’itas-p’itas, vei-lu-quí apres se desmalinar e restar ne’n calaçon daurat. La pèça ‘vança, puei, un segond, sens vergonha, lu treseme e lu darnier. E la gent, de rire, de rire daus tipes que pertant son lurs amics, mas sem dins un « entre-se » e n’i a pas de geina, màs un pauc de ridicul.

Passí m’etot un bon momint, emai la pèça parlava de sexe, de la misèra sessuala de las filhas, de sexe, daus gais perquè fau be rire de gent que son pas de nòstre monde, ne’n defòra daus quauques clergues de notari presents, en defòra de las vielhas tantas anticaris de Vierzon…

-!-

Passí un bra’e moment, emai fuguessem l’avant jorn de la manifestaci’ ne’n favor de l’inegalitat per los e las celibataris que deven paiar mai d’impòst que los~las maridat~ada~s per causa de la politica familharista daus governs de drecha coma de dreita, sens obludar que los nacionalistes e/o los comunistes son pas par chamjar ‘quò-quí. Ai veraiament dau mau de comprene coma, ‘na vetz passat davant l’autel de la religion republicana, ‘quò se fai que tots drechs creissents.

‘Tenci’, dire aquò, que sei pas per lu maridatge, mesma lu gai oposat au maridatge color de pluèia, estre contre la meringuisaci’ de l’espaci public fai de me un omofòbe, segond Jan-lu-normopate, la mandarina***** nevropata daus comunautarismes nacionaus :

Peut-on être contre le mariage gay sans pour autant être homophobe ?

Non. Il y avait autrefois des pays où Noirs et Blancs ne pouvaient se marier librement. Etait-ce du racisme ? Il y a encore aujourd’hui des pays où les femmes ne peuvent se marier librement. Est-ce du sexisme ? Il y a encore aujourd’hui des pays où les homosexuels ne peuvent se marier librement. Est-ce de l’homophobie ? A toutes ces questions, je répons oui. Trois fois oui.

Flacatau ! Sei copable d’estre omofòbe per lu Carolin Forest de la pensada, copable sens iò saber, o beleu be sens iò voler ; sei beleu be quitament un omofòbe de l’interior, de las vetz.

Coma Cristina Boutin brandisset la bibla dins l’Amassada, tira te d’aquí meschaent omofòbe…

de dire sus lu ton dau Malrau.

‘Laidonc, per far chiar los gigants de la dialectica sillogistica :

-!-

E per ne’n ‘chabar, la rederia de la Tranuja©. Beucòp de libres, v-òc-es, beucòp de libres venduts de 0€10 a 1€00 per amassar un pauc de moneda e pòder ‘chaptar daus libres nuòus dins la libraria militanta. Au mitan de beucòp de basard, trobí daus vielhs romans, de vielhs autors, e daus tresors coma ‘n’enquesta sus « las meijons de rendez-vous dins París » (~1930) o d’enquera un essai sus « lu maridatge poligamic de deman » (1923), un legir progressiu, de segur.

_____

* ma liberalitat dins las miàs ferquentaci’s me perdra.
** ‘na granda mission chas los mai las de l’AL que de condurre lu lumpenproletarier.
*** es pas ‘n’insurta.
**** insistatz pas, pòde pas balhar los noms composats e/o doblament particulats, son beleu daus directors de banca, d’una granda botica… e ilhs, an un eslip pròp 😉
***** la mandarina es la fumela dau mandarin, lu que desempuei de sa tòr d’ivori ‘gaita lu monde pitit.