Minjar ‘quò d’aquí

Un bilhet per destriar la simplicitat volontaria de la cueisina de la politica de la descreissança…

  • la pertida « descreissança » d’aqueu cibercaier
  • la pertit « cueisina ». I a quaiment màs de las receptas per vegetarians, v-òc-es, los minja-raiças.
« Le Tofu, c’est de la viande gay »
  • Los sitís daus vegetarians de França (>fr), de Soïssa (>fr), d’Euròpa (>esperanto fr-en), dau monde (>esperanto en) e de segur las vegetarianas maitot.
  • Lu sití (>fr) dau Movament Vegan, per legir e taschar de comprener las diferenças.

😉

‘Chabar lu « minjar ‘quò d’aquí »

Un pitit bilhet per barrar lu cledon de la granda operacion de 2010, lu « minjar ‘quò d’aquí ».

Tant iò dire còp sec, lu barradon n’eriá pas estat plaçat pro naut per me far me d’esalenar e sonjar iò far sautar ne’n chamin. A la debuta, ‘guí un pauc de mau perquè me sei esmaraunhat de voler trobar una formula per carcular los quilometres de las fruchas e daus legums, aquò avant de daissar tombar après m’estre decubert « locavore » sens iò saber coma lu Monsur Jourdain. Los ~5 % de non locavorisme son las espiças mai l’òli d’oliva.

Lu barradon n’eriá pas plaçat naut per un vegetarian° qu’escota nonmàs radiò-frança e vai coma sa biclicleta.

Punt per punt.

Vegetarian : segur, es mai aisat per vegetarian de se passenjar sus un merchat per far sas pervecions que per un omnivore esperar surtir dau subremerchat sens un nutricida¹ emplastifiat. Los merchats païsans balhan qua’iement tota l’annada de bons produchs, quauques uns biòs, d’autres non, per d’autres son de far bona mina aus produchs « rustiques » o ancians, quauquas vetz obludats, ‘laidonc dau còp desobludats :p

Los produchs son mens chars que dins un subremerchat, 1€30 pretz constant de novembre d’aicí lu mes de març per lu quilò de raiças iranjas contra 1€60 chas un supermentor. ‘Quò es a v’autres d’anar los veire, los encontrar, damandar…

Vos fau estre saví maitot e pas voler far un clafotís per la chandelor.

I a beleu de per chas vos un’ AMAP (►fr), un vargier de Cocanha (►fr) o beleu ‘na rentela de consomator, aquelas alternativas son pas portosas dau mesma sens mas las valen mielhs que lus subremerchats.

Radiò-frança, perquè lu prumier geste per estre libre es de gietar sa televicon. Iò comprene ben que ‘quò es mai aisat per un vilaud que dins lu fond de la campanha lemosina, mas es mai-que-mai important de far, per la santat mentala. Entau fasent, ostatz totas las manipulacions de la propaganda, n’i a enquera be pro entau.

Quauques eisemples de bon auvir :

  • Meitat chen – meitat pòrc(►òc), pouviá pas far sens, perquè iò valetz be ! Emai siguesse pas vertadièrament « descreissenta ».
  • T’aime mon CO² ! (►fr), subretot perquè me fas poschar gras.
  • Terra per terra(►fr), que normalament fau escrire Tèrra per pas parlar galisistan.
  • Lu grun (►fr)… son de París, mas quauquas vetz, la tematica es descreissanta.

La bicicleta, per estre segur de pas chargar de tròp la sauma². Estre son pròpri motor per botjar vos fai viste preferar l’escorchièra a la granda rota.

La lista de las pervecions es tòst viste gietada per ‘chatar quò que n’i a sus lu merchat. I a pas mestier de tirar sus la salada per la far frutjar, fau màs esperar.

Après fau cosinar un pauc, segur. Aquò es beleu un daus punts lu mai delicat. Es pas aisat de dire que fau far sos iaorts per estre segur de saber çò que minjam. Que per far una tortièra fau 10 minutas per lu paston, una nueit a esperar e 20 minutas per iò cueire mai de las pomafruchas, 50 mai de las pomaterras. Quantben de temps passat dins las autoristalhas, a esperar a la caissa, se tornar esmangonhar dins la veitura, far chaufar la pizza ? Sens obludar la boitia, lu plastic, lu chamin realisat per los legums per se far pelar e netiar, se far copilhar dins ‘n autre endreit, cosinar mai congialar ente sabe-ieu… 10 euròs la pizza e pensatz balhar de la moneda a la tipessa darrièra la caissa ? Pensatz vertadièrament vos paiar minjar ?

Après ‘questa minuta de morala, ‘chabarai fin finalament ‘queu bilhet per dire que « se chalenjar » entau es un bon ‘gulhon per (se) chamjar. Vidatz los armarís, soschatz au perquè mai au per-de-què, tornatz los emplir, beleu d’un autre biais.

Iò sabe que ‘quò es mai aisat per una familha monopairala sens goiasson³ minjor de raiças e velociclòpede, mas sosestimatz pas las vòstras capacitats de transformacion.

Nòtas :

° 25 ans de vegetarisme ujan, v-òc-eeeeeeeeeeeeeeeeeei.

¹ los sabantors me perdonaran l’oximore.

² dins la revirada francesa, i a un juec de mòt purit que vòle pas vos fòrçar de legir.

³ en 1 mòt : celibatarí. Mas ilhs contan jamai. E mesma dins la futura Occitània granda, ilhs, mai elas, serán ‘quí per paiar. Egaus davant la talha, unicament davant la talha, per los drechs, ‘na vos la far metre coma quò se ditz gentament chas los eteròs.

Comprar, llençar, comprar from Jordi el Boig on Vimeo.

Las chastanhas davalan

[…] ‘Quò davala, ‘quò davala,
De las pomas rojas davalan,
Sus daus caiers d’escoliers,
De las chastanhas davalan,
Aus pòchas de lur davantau, […]

Barbara°

La davalada, quante las fuelhas tomban, quante frutjan los champanhòus, las citrolhas, las peras mai los perons, las chatanhas, ‘quò-es maitot la sason que fai sautar los legums raiçs. La cosina es un afar de sabors, mai d’una vetz pas tan complicadas que ‘quò, quauquas vetz fau maridar lu sucrat mai lu salat o lu sucrat mai lu pebra ; la natura, ela, es un afar de cicle e ‘queu daus legums es a la debuta de se virar de cuòu. ‘Laidonc per pas far se virar en rond lu minjar ‘quò d’aquí, ‘queu bilhet mai los autres a venir balha solament de las recetas de cosina. Après, vendrá lu temps de tirar ‘na conclusion d’aquela pita esperiènça…

D’en prumier, la confitura de citrolha

500 g de citrolha (esvidada, pelada e esbocinada)
150 g de miau (o 200 g de sucre)
1 culhèra de vinagra de citre
(e se v’autres iò voletz : dau conhac, de la canela, 2 torns de molin a pebra…)

Dins ‘na granda caçairòla, boiratz tots los aliments (fòra l’alcòl), ‘lumatz lu fuòc, tot doç, per 50 minutas.
Boiratz un còp de mai, passatz beleu au molin.
Versatz l’alcòl a ‘queu momint, boirar ‘na darnièra vetz.

Vos fau la versar bruslanta dins daus topinots netiats. Barratz los e bancuatz los còp-sec per una jornada. Obludatz pas de nòtar ‘quò qu’es e la data ; ‘na tela confitura pòt estre servada 3 mesadas gaira mai.

Sopa a la citrolha :

400 ml d’aiga
300 g de citrolha (esvidada, pelada e copilhada en lamelas)
1 ‘lhissa (pelada, desgermada e apchada)
1 culhèra de vinagra de citre
1 pinçada de sau
1 torn de molin a pebra
200 ml de lach

Dins ‘na caçairòla, fau far chaufar l’aiga mai lu vinagre e iò pòrtar a esbulhicion. Ajutatz la citrolha, la ‘lhissa, puèi la sau, lu pebra e lu lach. Laissatz chantar suau-suau 20 minutas dgaici que la citrolha siàia mofle.

Se minja chaud.

Los vegetalians non pas préner dau lach, faran un « laite » de farina :

Dins un grand bòl, boiratz 20/25 g de farina de chastanha per eisemple dins 400 ml d’aiga freja. Boiratz e tornatz boirar avant de botar ‘queu « laite » en luòc e plaça dau lach dins la recepta en sus.

Veiquí ‘na confitura de pera :

1 kg de pera (de las Beurré Hardy, Louise Bonne, épine du mas… mas pas de la Conférence)
500 g de sucre (beleu un pau pus, un pauc mens, seguiant la maturitat e l’enja)

Lavatz, netiatz e essujatz las peras, botatz de biais los òs.
Copilhatz e boiratz los bocins e lu sucre dins ‘na topina. Laissatz pausar 24o00 per que las fruchas podessan préner lu sucre.

Lendeman, botatz lu fuòc e quante ‘riba l’esbulhicion, baissatz lu fuòc e laisstz cueire 15 minutas.
Tuatz lu fuòc e la versar bruslanta dins daus topinots netiats. Barratz los e bancuatz los còp-sec per una jornada. Obludatz pas de nòtar ‘quò qu’es e la data ; ‘na tela confitura pòt estre servada 3 mesadas gaira mai.

Epinards mai peras dins ‘na salada

200 g de fuelhas d’epinard
180 g de peras
2 culhèras de vinagre de citre
2 culhèras d’òli
De la sau, dau pebra

Pelatz e netiatz los espinards, copatz los.
Pelatz las peras, esbocinatz las. Banhatz las de vinagre per pas la veire venir negras.

Boiratz tot dins un ensaladier, ajutatz l’òli, la sau, lu pebra (mai de la notz, de las nosilhas, daus champanhòus…)

Per ‘chabar, veiquí non pas coma far las chauvets, las borsadas, las eschaurats mas coma far la confitura de chastanha

1 kg de chastanhas blanchidas
750 g de sucre
180 ml d’aiga
1 culhèra de vinagre de citre

Per far las chatanhas blanchidas, o be v’autres sabetz vos servir daus boiradors e dau topin ; o b’etot setz dins la vita moderna e veiquí coma far pus aisadament. Pelatz la chastanhas, ajutatz las dins ‘na caçairòla d’aiga bulhanta, esperatz 5 minutas, desbulhissetz las chastanhas, pausatz las dins un pelhon e fretatz d’aici las aver blanhidas, ‘quò-es de dire sens p’un-piau bocin de peu.

Dins ‘na caçairòla, fasetz cuèire 10 minutas as chastanhas blanchidas.
Ajutatz lu sucre, la culhèra de vinagre de citre e tornatz z-i sus lu fuòc doç per 25 minutas de mai.
Passatz au molin, grilha fina sens ‘ver paur d’ajutar l’aiga de cueisson.
Tornatz sus lu fuòc, totjorn doç, 10 minutas ‘questa vetz. Obludatz pas de boirar.

Tuatz lu fuòc e versar la confitura dins daus topinots netiats. Barratz los e bancuatz los còp-sec per una jornada. Obludatz pas de nòtar ‘quò qu’es e la data ; ‘na tela confitura pòt estre servada 3 mesadas gaira mai.

-★-

° perdon per los amorós, las amorosas de la granda Barbara.

-★-

Francophones, pour lire ce billet dans votre idiome, cliquez ici.

Setmanas 37 & 38

Coma los champanhons se culhissen mai-que-mai a la darrièra, coma los pelons s’espelissen quante tornan los mes daus morts, los bilhets dau « minjar ‘quò d’aquí » se ‘massan ne’n fonccion dau digada-digadant dau clavier per tapuscrire los bilhets dau ciberquasernet.

Non-pas que passí l’estiu a minjar de la marda, ‘quò non, mas i a ‘na vita per delai l’escran de l’ordinator, d’autant mai que v’autres atz queraque autras chausas de far que me legir vos dire : « minjatz daus melons, de las cirièijas e de la salada ».

Per lu plaser de vos contar ma vita estordissenta de menagier de 40 ans, l’estiu ai chamjat de lojatment per ‘nar me conhar 250 m mai luenh e m’aprueimar entau dau centre de la vila, passat l’ancianna prumièra muralha de la ciutat… tot ‘quò per dire que la gazinièra es pas enquera ‘ribada, que me fau ‘laidonc far sens forn.

Còp-sec, veiquí coma far ‘na forma de pizza dins la padela :

– 75 ml de lach
– 1 uòu
– 150 g de farina
– 10 ml d’òli blanc
– la meitat d’un sachon de levadura chimica
– 50 g de formatge (tipe : grulhère…)
– de la sau, dau pebre.

Boiratz tots los ingredients dins un grand topin. Fasatz chaufar ‘na padela, botatz un bocin de burre e la pasta.
Ajutatz la ganitura avant de far cueire un quart d’ora, fuòc baissat.

La garnitura pòt estre de las granas germadas (iò sabe que ‘las perden entau de la valor nutritiva mas sei pas aprep far de la dietetica mas de la cosina), de las tomatas esbocinadas, de las tomatas cereisas, de las cliaquetas, de las corgetas…

Tant que sei après parlar de las corgetas, ‘l’an balhat ujan, ‘laidonc veiquí quauquas perpausicions per las far :

– copadas ne’n lamela e bonhadas dins un pauc de vinagre de citre. Servi entau mai dau formatge (aquò es miraudiós coma lu parmesan, mas ‘quò-es pas vertadierament un formatge locau).
– cueitvaporisadas e aigadas d’una vinagreta eschalota.
– podetz far de la sopa e perdequè pas la congialar per l’ivern.
– podetz far de la confitura.

Las corgetas rondas siran usada dins ‘n’entrat aisada de far :

Fasetz cueire a la vapor un quart d’ora quatre gròssas corgetas rondas que vos ostaretz lu chapeu (podetz las far bulhir dins de l’aiga salada, dietz minutas, gaire mai per pas la veire esclatar, copatz lu chapeu après).
‘Na vetz cueitas, vidatz las de la granas e de quauques bocin de charn.

Fasetz ‘na sauça bechamèla :
– 40 g de farina
– 50 g de burre
– 100 ml d’aiga freda
– un pauc mens d’un demiei litre de lach
– de la sau, dau pebre

Boiratz la farina e l’aiga freda dau temps que lu lach es mes a chaufar. Avant de le far bulhir, ajutatz la preparacion de farina e tornatz. Salatz, pebratz e laissatz reduire d’aici a aver la consistança voguda. Lu burre es ajutat après, a la fin, per pitits bocins.

Fau boirar ‘quela sauça e las granas, tornar emplir las corgetas. Podetz iò far passar au forn après aver ajutar daus bocins de formatges sos lu chapeu (10 minutas, th5).
Los vegetalians feran aquela sauça sens lu lach, ‘laidonc de l’aiga e sens burre. Coma ‘quò-es pas tan fin, fau pebrar un còp de mai.

‘Queu bilhet es lu prumier desempuèi un bra’e temps, adonc, vau contunhar de pas m’engomejar de tròp. Per ‘chabar, un pauc de legida :

Joseph Delteil, la cuisine paléolithique.
Segur, ‘quò-es pas un libre per cosinar, afe pas coma los autres. N’i a solament quatorze recèptas, mai las proporcions son balhadas sos ‘na fòrma lapidaira, per ‘na setmana ; coma ‘quò per far ‘na comparaison, i a dos mile seissanta nòu recèptas d’una granda qualitat dins un Ginette Mathiot.
‘Queu libre es ‘na convidacion a tornar trobar lu gòst dau minjar, a tot desvirar dins nos sensacions, e aquò dins la simplicitat sans tombar dins l’ascetisme. Los mots son ‘quí per menar l’aiga a la bocha. L’autor parla dau seu libre coma una metòda de cosina « bruta » de la mesma faiçon qu’i a de l’art brut.

[…] a la mòda de la Lucia :

Prendre de las tomatas redondas, las pialar, e las metre dins ‘na topina, sus un fuòc mejan. Laissatz cueire a demiei, mas pas mai, pas pus, aquí es l’art : fau que lu cuer de la tomata siàia enquera crut, dins sa peu tota rosselejada. Las jautas dins lu fuec, lu cuer au fresche. A la fin, ‘na persilhada a l’alh. Servatz, e verstaz tot lu suc per dessur. ‘Quò me fai me ‘pelar Scheherazade. […]

-★-

Francophones, pour lire ce billet dans votre idiome, cliquez ici.