Marcha ò far

Lu darnier « conte zen » dins un postage qua’iment automatique, lu temps de l’estiu.

IMG_0265.edit1
St Junian — Lemosin. ‘Na meijon sus lu chamin de la gara.

Un jorn, un monge diguet au Zhaozhou (Jōshū) : « Vene d’intrar dins la comunautat dau vòstre monasteri, vos pregue, Mestre, de me balhar ‘n’instrucci’. »

Zhaozhou li damanda : « Mangetes ton bolhon de riz. »

« V-òc-es » quò disset lu monge.

« Adonc, marcha netiar ta sieta », diguet Zhaozhou.

Ad aqueu momint, lu monge ‘guet ‘na desbuta d’esvelh.

Mon pas far ‘na virada de la stança e/o dau comentari, vau vos balhar la referença dau libre.

Wumen Huikai « le passe sans porte », 48 koans daus grands mestres dau bodisme Chan—Zen.

Ni l’esperit, ni lu Būdha

I aguet quauqu’un per me far la remarca que, la setmana passada, passí d’un diau ad una planeta, çò qu’eriá sinha d’un desboiradís dins ma testa. De segur, sei pas sens saber que Mercuri — Ermès — Viu Argent per son chafre dins lu domeni de la chimia, es lu diau daus viatjors, daus merchands e adonc daus raubors.

E jurtament, ‘quela dimenjada de fin de julhet fuguet l’enchaison de veire coma l’eideia de laïcitat fuguet raubada per los totalitaristes d’eistresma dreita de bana coma los religiós tant catolistes qu’islamistes, dau ‘vendres au dimenc, quò ‘restet pas, los uns chas los autres.

« Sem tots apariats » digueten ‘quilhs merchands de creiença.

Segur qu’ilhs binan de consent contre los maucreisants, e per iò dire tot emb-d-una, me sente visat quante « l’unitat novela » obluda volontarament la possibilitat de « ne pas creire ».

Mas, setz pas ‘quí per vos pardre dins las forchas de ma cerveletoneta. Vau balhar lu cas public dins lu « zen », la seria de l’estiu :

Un jorn Font-dau-Sud fai la visita au mestre Nirvāṇa-daus-Monts Baizhang.

Zhang li damanda : « Los savis an-t-ilhs ‘na doctrina que jamai erpauseten dempuei los ancians temps ? »
Font-dau-Sud : « V–òc–es. »
Zhang : « Quala es ‘quela vertat que jamai fuguet erpausada ? »
Font-dau-Sud : « Ni l’esperit, ni lu Būdha, los estres nimai. »
Zhang : « La diguetetz. »
Font-dau-Sud : « Ò montre entau fasent. E vos, Mestre ? »
Zhang : « Sei pas un grand òme dins lu saber : coma porriá-ieu saber que ‘na vertat jamai dicha eissista o pas. »
Font-dau-Sud : « Comprene pas. »
Zhang : « T’ai desjà dich pró de chause. »

_____

Stança :

De tròp tener compte de tot porta tòrt a la vòstra vertut,
Res dire es fòrt melhor
‘Nar segond las vagas de la mar granda :
Aquò porrá jamai vos estre balhar.

Lu baston per essunhar lu bren.

Aviá parlat de far un bilhet « zen » los dimars (>lm), mas apres los eivinaments d’ier, me songe que non pas lu jorn dau diau de la guerra vau mielhs iò tener lu jorn de la planetoneta la mai propcha dau solelh, per iò dire autrament, de la lumira, la granda lutz celesta.

Auëi, la metafòra dau baston a sechar la marda.

Un jorn, un monge damanda a « Pòrta-de-las-Nibladas » :
— De qu’es lu Būdha ?
— Un baston bon per essunhar lu bren !

Lu comentari ditz que « Pòrta-de-las-Nibladas » ven d’una familha paubra e que quò li es mauaisat de preparar quau que siàia, quitament un repas per los minja-raiças. Dins lu movament — lu karma dau bodistes — eu fai venir lu baston per essunhar lu bren. Qu’es entau que sa pòrta ten dubrida e qu’eu ancha son escòla ! Un eisemple beu de la faiçon que la lei bodista frutja e davala.

Nòtas personalas :

1 — Lu baston eriá l’aisida usada dins las aisinas dins los temps vielhs. ‘ Questa tecnica eriá la daus monasterís d’Inda (lu canton ente sautet lu Būdha es en Inda uei, pas luenh dau Nepal) e fuguet presa apres per los chinès ; qu’eriá lu mesma utils chas los romans e d’autres de per lu monde.

2 — Un autre monge ben avant, lu Lin-tsi o Linji, empleguet aquela metafòra per montrar que i a pas de diferença de far dintra daus obgiers « de qualitat » e d’autres, per causa que l’esperit bota totjorn tot dins de las tiretas, jutjats chaulhats o desonorats.

3 — Essunhar o sechar son desparriers dins lur sens de s’eissurir. Los dos prumiers verbes parlan dau fenomena — un baston desjà usat per sa fonccionalitat —, empleguar lu second qu’eriá parlar dau principi — damandar a la natura dau Būdha de nos netiar — per se-mesma. De segur que segre la via es bon per « se netiar » mas fau mai que la volontat.

4 — Coma aimariá veire las autras creienças parlar de lurs profetes coma d’un baston a marda. Afe, veiquí lu teiste per los francilhons :

Un jour, un moine demande à Porte-des-Nuées :
— Qu’est-ce que le Boudha ?
— Un bâton à sécher le bran.

=o=

L’istòria « zen » dau dimars

Coma sus Jornalet© ‘quò se parlet de creienças daus uns daus autres, de fusinar mon ciber-quasernet a la charcha de bocins de teistes*, me rendí compte que n’aia jamai dich res sus un certan libre « zen » – que las referanças seron balhadas lu momint ‘ribat.

Adonc, lu temps de l’estiu, afe d’aici la miei-aust, i vai i aver de las istòrias « zen », e qu’es pas un noveu tireton dau caïer. Me fau nonmàs aretrobar lu libreton, mas podetz esperar coma ‘quela istòria :

Una vetz, i aviá dos monges perduts dins ‘na tempesta de nèvia. Lu pus vielh diguet :

« Veiquí ‘na chauna, ‘nem i durmir per la nueit. Troba de que nos ‘lumar un bon fuòc. »

Lu segond charchet dins los alentorns e trobet res. ‘Laidonc, lu vielh disset :

« Es pas tant greu que ‘quò. N’autres vam estre acialats de la nèvia, ‘nam brutlar aquela statua dau Budhā. ‘La nos chaufará la nuech.  »

Lu jòune protestet, qu’eriá brutlar lu Diau©. Entau fasent, lendeman mandin, se desvelheten. Lu jòune aviset lu vielh après farfolhar dins las cendras.

« Perdequè fasetz ‘quò ? »

«Maucresent que te ses, quante un Budhā murís, son cur deven un diamant, e ne’n trobe p’una traça. Afè, sem vius tots dos d’aver fach un fuec ; deguetem far brutlar nonmàs dau buesc ».

 

Quela istòria es bona per destriar lu principí (lu buesc) dau fenomena (l’estatua). De segur, son pas totas las cresenças que pensolhan entau de lurs diaus mai lurs profetes, e se iò fau, i luman lu fuòc.


  • quò seriá rinjat !

Verd Paradís – Max Roqueta

Qu’es pas mon prumier libre dau grand Rouquette, perque qu’es queraque segur qu’eu ne’n es daus grands de la literatura, o « letradura nòstra » per far l’occitan⋅x. Mas, deve iò dire maitot, estranhament, « Tota la sabla de la mar » (>lm) me plaget ben mielhs que tots quilhs pitits racontes, e aquò es pas dich dins un esperit de contradicci’.

La persentaci’, dins la linga dau Rabelais, dau darnier de cuberta, persenta pertant lu libre coma ‘na pòrta d’intrada, apres la legida, ‘na tala afirmaci’ me fai un pauc paur. Aürosadament, l’apres dire dau Philippe Gardy, en francès s’etot, balha un pauc de raiças a l’afirmaci’.

E jurtament, lu perpaus de l’apres dire part de « l’Autbòi de nèu », un conte que ne’n estudieí un bocin lu temps daus cors d’occitan oficiau. Aura, coneisse la fin d’aquela miraudia d’istòria.

Per me la jugar, qu’es l’istòria que me permetet de far barrar sa boitia ad un complotiste-esoterique, que tot son monde passa per lu taiji quan – 太極拳 *, las vibromaci’s dau monde** e l’ernergisaci de las consciencas***.

Eriam a tener una taula au salon biò-biò, que vei-lu-quí apres me parlar de sas nevròsas. Apres lu regime Okinawa – 沖縄県, pueis minja-raiça, minja-raiça sens los uòus e lu lach, eu ‘riba au « crut », dins son alimentaci’, beleu avant de passar a la lum****. Dins lu domaine de son « espiritualitat », apres lu taiji quan, los 15 Toltèques o los 5 dau Tibet, vei-lu-quí mai los 3 Maasaï… Forçament, li dissí que non pas cumular las metòdas, fau ne’n servar una e la segre, qu’un tau besonh « de remedís » ‘cata beleu un malandra pus prigond. Apres, sei pas medecin, nonmàs un estre de rason.

E lu Roqueta dins aquò ? Parlí au desboirat de la testa, au Jan-L’eissabanit, dau pòder daus mòts per far sautar lu diable, lu de la musica per lu far dançar. Dau biais de viure una realitat o de sonjar la viure nonmàs una minuta perque i a que la mòrt que permes de destriar lu reau dau raibe. Qu’es un pauc la tematica dau conte « l’Autbòi de nèu ».

De segur i a d’autres contes fòrts interessants dins lu libre, pense à los sus la chaça, emai ne’n fusse pas, mas fuguí pas transportat tant coma dins la legida de « Tota la sabla… ».

Mas coma per l’autor« Tota pèira del camin nos èra una ventura. Tota figuièra salvatja nos èra ostal, carri o vaissèl », vos assoate que tots los mòts d’un tau libre siguessen lu resson de nòstra presença au monde. Vos daisse meditar sus los sens d’aquela fin de bilhet.

Que lu lexic vos semblesse malaisat, i a un site per balhar de las erplicaci’s (>òc)

_____

* ne’n se mesma, lu taiji quan es beleu una bona chausa, qu’es la spriritualituda alentorn que me fai m’esjacinar.
** ai coma teoria que li fau chamjar las pilas… v-òc-es, surtisse.
*** podetz ne’n veire un eisemplarí d’aqueu genre de tipe dins los comentarís dau Jornalet (>òcat)
**** sus iò-tube, lu gurū dau crut es un vertadier malaute e ten daus perpaus completament colhons dins lu genre « un braç, quò torna frutjar, te fau i creire », sens obludar qu’eu aima ben lu monde d’eistrema-drecha. Dins los gurū de la lumira, n’i a un que se faguet trapar aus USA dins un minja-marda. Lu tipe eispliguet que s’eriá purifiat avant, adonc, qu’eriá pas mau de minjar dau « solide » quante l’enchaison se persentava, minjar de la marda li fasiá res. I a maitot una tipessa que daus medecins digueten « n’autres vam vos testar e ‘nam vos balhar minjar mas de la lum ». Boes, dos jorns apres, manqueten la trobar crebada.

_____

Per ne’n chabar sus la « repersentaci’ » dau monde daus biò-biòs, vau balhar 3 eisemples :

Lu prumier es una amija, minja-raiça integrista, que la malaudia de son pair faguet eisir una malaudia de peu. Pòde comprenher l’usatge d’una podra de Senta-Clara, una vetz, dos còps, mas quante a la fin de la setmana, qu’es d’enquera aquí, quante lu problemí es estat identifiar (e fau pas surtir de St Cyr per iò trobar, e sens estre catolique, crese « aus vertuts dau perdon »), fau beleu autra chausa que de l’aiga benasida de bana ad un pitit-preja-diu-dins-los-ciaus… Mas, non, los medecins son daus charlatants, « sabe » mielhs que non pas ilhs, sens estre medecins, e los ‘poticaires son daus poluors… afe, au jorn d’auei, apres un darnier remedís de Sta Rita, la de las causas deseperadas, ‘la es a l’opitau per una setmana.

Le second, qu’es un amic, sus luquau ven pertant de ne’n tombar una sus laquala tornarai dins un autre bilhet, que justament, se pausava de las questions sus la malaudia de nòstra amija, dau stile « comprene pas, ‘la minja ben, pas de charna, dau biò, ‘la fai ‘tenci’ e coma ‘quò se fai qu’una tala malaudia poguesse li davalar dessus ».

Coma dire, fau frutjar un pauc non ? La pensada magica regenta pas lu monde, sauv m’embolhar, per esemple, quauques 30 % daus cancers dau fetge blanc son chas de la gent que fuman pas. Degun embosenet nòstra amija e coma iò diguet un tipe un jorn, crese qu’eu se ‘pela Siddharta Gautama, son chafre deu estre quauquares coma lu Desvelhat o l’Eivelhat, sabe pus, afe, veiquí la 4 grandas vertats dau monde :

  • La dolor pòt pas estre eschivada mas la sufrança pòt iò estre, e d’aquí, veiquí la prumièra vertat « sem dins un monde clafit de sufrança ».
  • – Seconda vertat « la sufrança a un punt prumier, ‘n’origina ».
  • – Quò nos mena a la tresema vertat « la fin de la sufrança passa per lu bandissament de sas causas ».
  • – E per ‘chabar, quatresma vertat « i a un chamin per iò far. »

D’enquera ‘na vetz, vòle pas contar sa vita aquí, mas, beleu, damandar dire « perdon » poriá tornar ‘quilhar de’n pè lu cerveu e lu preparar d’aidar lu còrs per se garir.

Pitit 3, lu bradassat daus Chakra – चक्र que li parlí dau « Verd paradís ». « Beleu, mas qu’es un libre ne’n occitan… » « I a una virada qu’eissista… » « Los de China me parlan mielhs… ».

Coma dire, a la vuda de ta repersentaci’ dau monde, de tas nevrosas, te fau beleu ‘restar de charchar e charchar per jamai trobar. Fau beleu legir un libre coma « psicanalisa daus contes de fada ». « A ‘quò non, sei contre los contes de fada, son màs de las istòrias ! » « E los chakra, ente son-t-ilhs ‘na vetz los budeus duberts ? »

Aprofeití de ‘quela conversaci’ tant passionanta per li dire que lu prumier mestre zen dau monde eriá occitan, avant mesma que lu zen fuguesse trobat tant son fòrts los occitans. Quò le faguet quitament pas sosrire. Pertant, lu libre es dins la doas lingas :

Farai un vers de dreit nien :
Non er de mi ni d’autra gen,
Non er d’amor ni de joven,
Ni de ren au,
Qu’enans fo trobatz en dormen
Sus un chivau.

Je fais un chant de pur néant :
Il n’est de moi ni de nul autre,
Il n’est d’amour ni de jeunesse,
Ni de rien d’autre,
Puisqu’il fut trouvé en dormant
Sur un cheval.

Tirat de « Le néant et la joie – Chanson de Guillaume d’Aquitaine » de la Katy Bernard.

Forçadament, coma las sectas e los mediàs ne’n parlan pas, quò deu pas eissistar un tau libre. Fondamentalament per de la gent entau « am tot perdut ne’n Euròpa, per iò tornar trobar fau « charchar » chas los « indigènes » ». Lu tipe eisplica las chausas per lu niveu vibratoire, quante eu es bon, ‘quò vai, autrament qu’es desboirar. A la vuda de l’energia que lu tipe desvelopa per s’embrenar la vita, me songe qu’eu es dins los niveus bas desempuei los quauques dietz ans que lu coneisse.

E darnier eisemple, laidonc lu 4eme sus los 3 promes. I a gaire encontrí una filha « que charcha a rinjar sa vita ». Sabe pas perque ‘la venguet me veire me°, afe, qu’es entau, una vetz que setz lu Budhā dau Lemosin, e conegut entau, fau assumar.

Li trobí una p’ita mina « pertant sei ne’n plena fòrma desempuei que fase una monò-dieta raiça-iranja. »

Me avia pas compres que l’eriá en bona santada, afe, una setmana apres, quante ela me tornet mas manga (‘questa-quí e ‘quela-quí)(>lm), ela aviá desjà chamjat de regime « aura, mai ma mair, fasem una cura de jus-verd. Me sente benaisa ». Ma responsa fuguet « se tu iò dises ».

Dins nòstra conversaci’, l’espicanaliste lemosin au pitit det levat eimaginet que ‘la fuguesse lesbianna.

A la desbuta « non, sei apres daissar lu catolisisme per far la pagana ».

Adonc, parletem de la Marcela Delpastre e mai-que-tot daus libres, los nòstres aus lemosin-a-s de Libres, sus « las erbas » e « los ‘limauds » e forçament dau Melhau.

« Non, me, fase pas una charcha intelectuala de las chausas, ai vut « Kiki la p’ita sortièra » e voguí far parrier ! » « Mas, mas, mas, as mai de 30 ans ! Emai aimasse Totoro, Ame & Yuki o b’etot la Miyori, fase la part de las chausas dintra ‘n’obra de l’eimaginaci’ e la vita… E Le Quattro Volte (>lm), de que que tu ne’n pens… » « Sei dins ‘na charcha espirituala ».

Fin finalament, li balhí l’adreiça de l’associaci’ locala daus conductritz de camionetas perdon daus LGBTTIHQ mai AZERTY, e li soatí, mentalament, de copar le fiu de l’embonilh mai sa mair, de se prener per la man e que d’un còp ela vai pardre 20 kg. Li fau ‘restar de pinturlurar sa marda de fachilarias o sabe tròp de que per se toschar un bon còp e pòder viure, libra.

_____

° dins l’absolu, deve iò saber, mas los afars de mon subconcient, sabetz, osí jamai me’n dubrir ad un specialiste de la paròla, adonc, subisse ma destinat. Qu’es entau e pas autrament.