Gino Bartali « Una becana contra la barbaria faissista »

Lu libre conta l’istòria dau Gino Bartali, doas vetz champion dau Torn de França (1938 & 1948) e tres còps dau Giro (1936, 1937 & 1946) e pertant, qu’es pas un libre que parla « becana », luenh d’aquò.

De pertir de quauques tesmonhatges, de copilhatges de premsa, de l’istòria contada d’aqueu goiat de la campanha, vei-nos-quí menats d’aicí los començaments dau Gino coma obrier chas un mecanician, que lu patron eria se-mesma cicliste, jurtà las annadas negras dau faissisme.
Jurtadament, lu Gino es fòrt catolique, e, dins ‘quilhs temps ente lu Vatican eria après negociar son bocin de terra dins la jòuna Italia, los mesma catoliques son de contar dins los que s’opossan au nòu regime.
Lu Gino es catolique e vòu pas estre « instrumentalisat » per lu regime. D’aucuns li damandan de far lu salut faissiste, e se sinha. D’aucuns li perpausan la carta dau partit, eu fai benesir son maridatge per lu papa Pie XI, lu que tuet la lumira dau Sent Sèti lu jorn de la venuda dau Hitler.

  • Aquò es contat dins lu filme « Una giornata particolare » :

-!-

L’autor, lu jornaliste, Alberto Toscano, eisplique coma l’archevesque de Florença, Elia Dalla Costa, insistet per ne’n far lu « factor de la libertat ». Aquò consistava de far passar daus faus papiers. Lu cicliste sap que las barras de sa becana son voidas, eu sap los montar e los desmontar, eu sap que beucòp de sodarts lu coneissen e lu daissaren passar… mai que tot, eu sap que sens se, dau monde poden pardre la vita.

La guerra ‘chabada, lu grimpor aviá pas dgautras eideias que de montar sus ‘na bicicleta¿ per ganhar.

Un fòrt-fòrt bon libre que se legís aisadament, fòrt agradiu.

Publicités

Encontrar la velorucion dau Peiregòrd

‘Queu bilhet es ‘na virada — avecque l’autorisacion — d’un teiste paregut dins la linga dau Jan-Baptiste Poquelin, aquí sus lu ciber-casernet de Jana sus ‘na becana (>fr- Jeanne à vélo), que lu temps daus congiers, ‘net se permenar dins lu renvers de Peirigus.

Adonc, de que que balha la bicicleta dins Peirigus ? Passat la p’ita permenada, per becana o d’a pè, dins la ciutat coma ò montra lu darnier bilhet (>fr- Jeanne à vélo), veiquí l’encontra mai Olivier, l’un daus dos farjors e animators dau movament de la velorucion dau Peiregòrd, de que parlar sus los sautadors de l’accions militanta a l’accion politica, d’un sens l’autre, aquò dins una vila ente la bicicleta es ‘n’aida per mens d’un per cent dins los desplaçaments.

Espelida e respelida d’un collectiu

« Lu collectiu “velorucion dau Peiregòrd” sautet ne’n 2009, e un an de temps, menet de las operacions dins l’estile dau site “carfree” » quò diguet Olivier. Un nombre pro important de cicliste es l’enchaison de metre ‘na forta preissa sus los automobilstes. Ne’n 2010, l’Olivier menet mesma la soá « pè-mobila » dins las ruas dau centre istorique… i aguet un pauc de monde per se planher, pauc, mas aquò plaguet pas tant qu’aquò. Lu collectiu, quau que siàia, se desjunhet. Fin dau prumier acte.

Ne’n 2014, lu collectiu torna eissir. Per marcar lu còp, Olivier convidet lu jornaliste Olivier Razemon, luquau demoret la setmana, se qu’eriá apres perparar son libre « Coma la França tuet sas vilas ». La granda vila dau Peiregòrd es, coma de las autras visitadas, persentada dins lu prumier chapitre dau libre, dins quauquas pajinas ben escrichas, ente lu jornaliste nota :

« Olivier Razemon relève par exemple que Périgueux détient le record de France de dé-population avec 10000 habitants en moins depuis les années 1960, au profit des communes périphériques. »

A la fin de 2015, quauquas personas dau collectiu tenteten los chamins per surtir de Peirigus mai ‘na bicicleta, ne’n dietz minutas (>fr), pas mai.

Ne’n 2016, lu collectiu dubriguet un obrador per las becanas, perticipatiu e d’intrada liura. L’obrador situat a Trelissac, sus la via verta, es inaugurat lu prumier de junh. Los centres daus borriers dau Grand-Peirigus son de consent per que las gents dau collectiu poguessen prener las bicicletas gietadas. L’obrador es dubert los dissabdes passat-mieijorn, e damanda solamdament au monde « d’adoptar » la becana desirada. La persona adoptanta deu tornar quilhar los utilhs per sa securitat (frens, lumira…). Rapidament, lu luòc devenguet ‘adressa de fisança per los damandors d’asile, mai de 80 % dau monde. Dau còp, i aviá la còa los jorns de dubertura e las gents dau collectiu agueten quauquas dificultats per far. Decideten de sinhar una convencion mai las associacions acreditadas. Una lista fuguet farjada e daus « rendez-vous » pogueten estre pres. Aqueu sistemi conservet pro de leugiertat per far faça a l’urgença, per cas que ela se persenta.

Una equipa e un eslegit

‘Quò es ne’n granda part per mielhs aigar l’obrador que lu collectiu prenguet la decicion au mes mòrt de se montar ne’n associacion, sens pardre son chafre. Lu Olivier ne’n es lu regent. La aura associacion compta una cinquantena de personas.
D’un autre biais, lu mesma Olivier fuguet eslegit per la comuna, çò que fai qu’eu porta doas casquetas. Sens obludar qu’eu es lu repersentant per la carta generala daus desplaçaments ciclistes.
La dobla casqueta es un ben per aidar l’associacion de trobar un noveu locau, que ‘la deu desmenajar, e, per pesar dins la politica ne’n favor de la bicicleta. Màs, aquò lu manha un pauc, que chascun a de las demandas personalas e que van pas dins la mesma direccion.
Per iò dire autrament, eu es, se-mesma, ad una forcha, d’autant mai qu’eu desira demorar fideu a l‘esperit de contestacion de la velorucion.

Tant ben que mau, eu fuguet a la manòbra per toschar lu planh becana dau Grand-Peirigus. Eu menet l’enquesta de bana coma Hans Kremer, e ne’n persentet la finalitat dins de l’amassada publica, lu 2 de julhet darnier. Eu sap que i a daus agents que ven cap a las mesma eideias, quò que fai que lu planh deuriá estre votat a la davalada, que lu principau punt es de doblar lu percentage daus chaminaments mai una bicicleta.
Per iò far, la vitessa deuriá estre limitada a 30km/h, entau fasent, las becanas poden automaticament rotlar dins las doas direccion. Per l’ora, la vila ò faguet màs dins de las p’itas zonas, a 20km/h (qu’es de dire sens res de fach per las becanas ne’n defòra de poder las far anar dins tots los sens).

pc3a9rigueux_zdr

Una rua permis d’autras, sinhalada coma « zona per s’encontrar ».

Mai d’un progiers eissits de l’enquesta son apres estre estudiats. La comunautat finança l’obrador e ‘la sonja ad un sistemi per loar una bicicleta.

De son costat, l’associacion aimariá montar une escola per los noveus utilisators, e las novelas utilisatritz, beleu mai un emplec aidat.

Questionat lu temps de l’amassada generala, Olivier desclaret :

« Périgueux se dirige vers une réduction de l’emprise automobile, comme le montre le projet des boulevards. Les gens doivent être découragés de prendre leur véhicule. Ils ne sont pas dans les embouteillages, ils créent des embouteillages. Sur mon vélo, je ne les connais pas et je ne les crée pas. »

Son pas tots los eslegits que viven entau lurs eideias.

Quauques amenajaments

Se pausar

Quò sembla malaisat de trobar un endrech per liar sa becana. Sens obludar que i a una granda quantitat d’aisidas :

pc3a9rigueux_arceaux2

Per eisemple, i a nonmàs un aneu sus la Plaça dau Coderc, pertant qu’es l’endrech ente se troba lu sindicat d’initiativa :

pc3a9rigueux_officedetourisme2-e1533220687807

Coma un pauc pertot, los afars urbans picats sus los trepadors son utilisats per ‘tachar sa montura :

pc3a9rigueux_poteau2-1567614221-1533217995913

Davant la piscina, a la surtida de la vila, i a daus arçaus esquipats de que pausar la roda. Son au bon endrech, mas mau eispletats :

pc3a9rigueux_aquacap1

Plaça Andre Maurois

La plaça fuguet tornada facha, mai la volontat de balhar a los que van d’a pè una plaça pus granda, mas grand-res fuguet pensat per las bicicletas, d’autant mai que lu mèra sembla dau costat daus merchands per losquaus, faudriá 3 plaças per boticas.

pc3a9rigueux_maurois3

Pont daus Barrís

Lu pont vielhs per intrar dins la ciutat fuguet netiat ne’n 2017, mas, d’enquera ‘na vetz, los ciclistes fugueten obludar segond la velorucion.

pc3a9rigueux_barris

« Daissatz liures los ciclistes barrats dins las veituras »

Per saber a quò que sembla una velorucion dins Peirigus, fau gaitar los 3 filmonets tornats un jorn de plueia, au mes de març de 2015, lu temps de la velorucion limeró 5. Çaquelà, i a p’un besonh d’estre un grand nombre per aver rason.

Quauquas becanas dins la vila

Périgueux_en_route

Una persona urosa d’anar mai sa bicicleta

Périgueux_singlespeed.JPG

Una becana mai un sòu pinhon, tarriblament moderna !

Périgueux_véloshopping
Una femna que fai sas pervicions desempui sa becana.

200 | 2018/07/04

Français, ce billet est traduit ici (>fr)

Tòst pertit per çò que vai estre per un temps « mon » aventura.
D’abora pertit per far 200km d’un trach, 200km que serán un pauc mens.
Ten, vau las balhar aura las chifras, entau ‘quò será fach :

184 km rotlats dau mandin au mieijorn, ne’n 9:10, per ‘na mejana de 20,19 km/h.

E d’enquera mai : ma becana ‘bilhada d’una sòla biaça fai quauques 18kg, e desempuei l’ivern ai pas ‘chabat de pardre mon gras.

‘Quelas chifras son balhadas, a la vetz perque sei un pauc fiar de iò ‘ver fach, e, d’una autra vetz, per me planhe que sei pas daus melhors. Qu’es entau « un bon lemosin es un lemosin jamai aürós ».

‘Mercres 4 de julhet 2018, jorn daus goiats

Eriá coma un burgaud. Dos jorns de congiers passats de se sonjar sus la becana, a vieisar quò-quí, quò-laï.
E me fau prener aquò, prene pas aquò per pas trainar dau pes per res, programar las foncci’s d’urgença sus lu telefòne inteligent — pòde estre percutat per ‘na veitura, eu comprend que la vitessa ven de frutjar tròp vista e eu ‘pela los secors tot sòu e eu evoïa un messatge a mon frair — preparar las darnièras trufas per aver assez d’energia.
Me despaciente talament aisadament que dès las 4 òras dau mandin eria de’n-pè.
Leva te, barra la meijon e rotla. Entau faguí.

Qu’eriá dau chamin qu’aviá fan — quante a cinquanta ans as pas fach un 200, as mancat ta vida — e la nuech me’n aviá perpausat prò per que lu prenguesse coma un margaud lechadier.

Partissí, la becana fardada davant-darrier daus fuòcs, me ‘bilhat d’un gileton jaune marcat d’una frasòta ne’n esperantò « Demokratio urĝas en Eŭropo ». Partissí dins un silencí clafít daus bruchs de la nuech.

Sei pas conegut per estre fòrt e coratjós, adonc la « Leire per becana » es la benvenguda per un prumier 200. ‘Queu chamin es per las becanas çò qu’una autò-rota es per las veituras, tan iò dire °.

Coneisse desjà los 50 prumiers kilometres, e ilhs son ma marca que ‘ribesse un quauquaren de mau : ‘na roda crebada, me sente mau, un singlar me passa davant, o sabe pas me, avieise dins un champ une socopa volanta…
Los prumiers kilometres son ma marca, e vau suau dins la nuech frescha, a la bròa dau chamin, un chamin tracat per los pas de l’umanitat lu long de Leire.
Daus levats e coijats dau solelh ne’n viguí despuei cinquan… dins la vida. Quitament totjorn sieitat lu cuòu sus de la terra o dau sable, beleu mesma mai un aër un pauc colhon.

Estre d’abora qu’es estre a la poncha dau jorn.
E la poncha dau jorn se persentet coma jamai auriá pogut i sonjar. Un orlutz roge comencet de se montrar. Sabe que passat l’aurelha de Bou — la concha — i a ‘na linha drecha. Sabe lu nom de la vila sus laquala se montre lu brandon.
La drecha es aquí aurá, lu ceu coma Leira son apres chamjats l’un l’autra.
Sei apres segre la drecha, adonc mai-me-tot sei dins lu chamjament que vai de contunh. Lu sòu equilibre es lu que me pòrta sus la becana, e, es aquí que vòle ne’n venir, per la prumièra vetz, ai lu sentiment de me saber sus un autre equilibre, lu que fai tener la becana sus Terra, lu de Terra dins lu cosmòs.
Iò sabe que qu’es un pauc colhon, mas aura lu brandon es pus, qu’es lu solelh, l’arc de lumira es franc rond, eu es crane sus Jargeau.
Iò sabe que qu’es colhon mas me ‘restí lu temps d’una fotografia, pres de stupor davant l’espectacle.
I a res de mistique aquí dedins. I a nonmas la vida vivanta, la beutat dau momint. Res de mai.

Quante torní prener la becana, aviá l’eideia que aura, eriá bon per ‘chabar mon chamin. Res de mau podiá me ‘ribar passat un tau espectacle. E quò fuguet verai, que setz me legir. Sem aquí a mens de 30 km dau despart, e me fau far 200, adonc, vau daissar davalar la liriçitat per pas vos enuiar de tròp.

Lu restant dau chamin, lu mandin, se passet de veire la sauvatgina se desvelhar un pauc pertot dins los champs : de las lebras per cent, de las graulas, de las cervas, un nombre de pas creire d’auseus pertot apres minjar los mascharons… e ne’n daisseten pró per me’n far minjar quauques uns.

Per pas mancar d’energia, tots los chanjaments de paginas dau guide — 30 a 40 km — minja de las fruchas sechas, beuve un còp. Mai-que-tot fase ‘tenci’ de pas ‘gaitar l’ora e la vitessa apres estre enregistradas. Vòle pas m’espaurir per cas que las siguessen meschaëntas.

Estre lu long d’un fluví, aquò vòu dire lu traucar, passar d’un costat, d’un autre. Son gairment los sòus moment que faguí fonccionar la camerà. Aviá enveia de simplicitat. Pas sens las technologias, mas, de la simplicitat : un casernet de rota sus la biaça de davant, pauc de fotografia.

Daus ponts, daus passadors, vei-ne’n-quí daus eisemples :

que lu pus bra’e es lu pont achanau de Briare : lu second grand momint de l’epopeïa :

La camerà es ‘crochetada a la forcha de la becana.

E entau fasent, fau far los kilometres… sòu.


Aquò es aura una certituda, vòle pas, pòde pas far de bicicleta coma los autres.
Passat lu second site nucleare, Belleville per pas ò dire — 120km — , veiquí la prumièra braçada, o beleu « deschambada », que se fai coneisser.
Marda, ai un pau mau a las chambas, e sabe pas ò esgar.
Me pause un pauc, beuve mai, e… de ‘gaitar l’ora me fai comprener que vau tròp vita — mai de 23 — e qu’ai oblidat de chamjar de plateus ad un endrech. Eriá apres forçat sens ò saber.
Bon, ai de tot biais p’una enveai de m’entornar aura, la fiertat — mau plaçada — dins la pocha. Adonc, torne montar e vau mens vista.
Es ad aqueu momint qu’un coquilhard sus bicicleta vòu far un bocin de rota coma me.
Lu tipe, retirat, es pertit mai sas biacas e sa becana de Marselha per far ‘na bocla ne’n passant per Tolosa, Bordeu, Peitieus, Nevers, Lion, Aissa… un pauc sus la Chamin de Compostela, lu perdeque de las coquilhas, un pauc segond sas eideias, segond los 30 km per jorn, beleu 2000km finalament.
Eu es pas meschaënt mas desire estre sòu.
Lu temps de la manòbra d’una esclusa, a la man, minja un pauc, e fugisse lu vielh.

Sancerre se montra mas ai p’unas enveias de grimpar dins la ciutat, adonc contunhe vers… Marseilles-lès-Aubigny.
Sei urós, que ‘n’amija que faguet desjà lu chamin me parlet d’una fòrma d’ecorchiera. Ela vai estre la benvenguda, tan pieg per la chifra ronda, sei ‘braçat.

IMG_20180704_152545

Un darnier pont, una roda ciclista dins ‘na zona comerciala e lu covent sera dubert per me.
Sei braçat mai uròs.
Ai tengut mon pariatge, ai sens ò voler fach de la cyclò-randonada, ai 4 ans dins ma testa e parte a la descuberta dau monde.

L’accuelh au covent es bon, la chambra es l’anciana d’una monjeta. I a pas de decoraci’. Fai freschilhós dins los corredors. Sei benaise.

Vau i durmir 4 nuechs lu temps de la Veloruci’ Universala. Ò contarai un autre jorn.

1530712457999

° sus la totalitat dau chamin, ai crosat un bon 100 de bicicletas, mens de 40 banhòlas, un pauc mai de 10 pietons.

« Sempre » de las colhas

Un tot pitit bilhet per dire que deman, ‘qu’es la festa de la becana, un pauc pertot. Deman dissabde o dimenc, adonc, ‘na dimenjada per parlar de becana e mai-que-tot far parlar de l’obgier.

Un bilhet per dire que, emai los ciclistes siguessen pas totjorn francs, lurs fau prener sur ilhs mai d’una vetz per pas crebar.

Dins la galaria persentada, sei dins ‘na via « a part ne’n ela-mesma », ‘na via servada per las becanas, mas ‘na via, au mesma titre que las veituras a costat de me, son dins ‘na via, una autra via que pòt estre usada per los uns e los autres, ne’n defòra daus trens per eisemple. Tot aquò per dire que, avant de me copar la rota, lu tipe, o beleu la tipessa, deviá me laissar passar. Aurosadament ò viguí venir e freiní.

Afe, i aguet pro d’un mòrt en desbuta d’annada dins de las circonstanças parrièras, e sei après escriur un bilhet sus un tipe que montra un « C » coma Colha, Colhon, trauc dau Cuòu, chaufard…

 

i a dau monde per ne’n dire mai quante lu « C », coma persentament, es sus fond d’aur e de sang, un sang que sera pas lu meu.

La permenada de las aigas

Veiquí ‘na virada rapida d’un pitit voiatge, un viatjoneton, fach las setmanas passadas, per un franc solelh.

  • Avieisatz aquí (>fr) lu bilhet d’anniversarí dau meu ciber-quasernet consacrat a la becana, per ò legir ne’n francès.

Las aigas bluïas de Tavers

Qu’es fòrt aisat de far ne’n pertant de la plaça principala d’Orleans, que i a mas de prener la rua reiala, traucar Leire e virar a drecha per prener lu chamin au sud, lu long dau fluví, dins lu sens de la colada. La vila es passat Meug/Loire, còp sec apres ‘ver passat Beaugency.
‘Ribat a Meung, fau tornar traucar la Leire, sus lu pont suspendut — tot de far ‘tenci’ aus camions apres despassar, que la via es estrecha — puei segre la rota dins la direcci’ de Beaugency.
Per becana, i a res de mauaisat de far que lu chamin es fòrt plan. Per ‘chabar d’arribar, lu sití es boinat d’una marca de blau e, tenetz v’autres be, i a d’escrich « aigas bluïas — eaux bleues ».

Vòle pas vos far la leiçon de geologia, adonc daisse un liam (>fr) :

Outre la très belle couleur bleue des eaux de cette source, la source de Tavers a une autre particularité. Comme pour les deux sources montrées la semaine dernière, les eaux ressortent du réseau karstique par un siphon. Mais le calcaire de Beauce est recouvert par des sables de Loire. À la sortie du calcaire, les eaux remontantes (sous pression) doivent encore traverser une certaine épaisseur de sable, sable que la pression et le courant brassent et remuent sans arrêt.

Sus lu site internet de la mairaria (>fr), ne’n mai de la permenada de las aigas, n’i a un chamin de las peiras levadas.

Un « sela-fís »


Tumulus de Baccon

Deviá passar far los portament ad una anciana collega, retirada aura, adonc tot de segre lu chamin de las peiras, fase lu contraire d’una escorchièra. Sens doblidar que desempuei lu temps aviá pas chamjat las pilas de l’aparelh fotografique, adonc, ‘pulhí ben sus lu boton, i aguet ben un bruch, mas, finalament, ‘na vetz meijon, viguí ren de fotografiat.

Adonc, dau tumulus, vau mas balhar lu liam dau CNRTL (>fr) :

TUMULUS, subst. masc. : ARCHÉOL. Grand tertre, amas de terre ou de pierres de diamètre plus ou moins large et en forme de cône ou de pyramide, élevé au-dessus d’une sépulture royale ou collective.

E dos liams ente parlam dau site locau :

Persée
ABP45

Telegrafe de Baccon

De las vetz, fau segre lu chamin, puis, fau saber se’n escartar a la curiositat d’un paneu. Es entau que viguí per lu prumier còp un telegrafe.

Lu telegrafe dau Chappe (>fr-wp) fuguet mon companh per lu desjunar.

Pendant la Révolution française, Claude Chappe invente, met au point et réussit à imposer à l’État français son système révolutionnaire de transmission par sémaphores, notamment grâce au soutien de Joseph Lakanal : la Tour Chappe. À la fin du XVIIIe siècle, les premiers usages du télégraphe de Chappe sont dédiés à la communication militaire.
Les messages peuvent être transmis sur une longue distance par l’intermédiaire de relais espacés d’une dizaine de kilomètres et situés sur des hauteurs. Ces tours sont munies d’un système de bras articulés actionnés manuellement par un opérateur via un système de poulies.

Huisseau / Mauves

Huisseau (>fr) es un pitit vilatge ente i a de que se pradelar lu long de las « mauves », ‘na seguida de pitits rius que se junhan, se desjunhan per finalament far un riu, una ribièra. Aquò es la resultat dau trabalh de la terra per los monges a l’atge-mejan.

La carta & las donnadas

Apres aver damandat un eivís sus la tiala, sembla que la resulta es pas tant cheitiva qu’aquò — per dire verai, ‘quela permenada, mai las autras dins la setmana erián « coma un entraïnament per mon prumier 200km d’un trach que me songe far quel estiu » — e balha donc las chifras.

  • Mandin (Orléans – Tavers) : 🕒 01 :31 🏞 32,49 km ⦳ 21,36 km/h
  • Mieijorn (Tavers – Baccon) : 🕒 01 :02 🏞 22,95 km ⦳ 22,17 km/h
  • Passat-mieijorn (Baccon – Orléans) : 🕒 01 :07 🏞 25,28 km ⦳ 22,47 km/h

e finalament la carta :

trajet0

‘Na vetz tot aquò visitat, me pensí poder rintrar, aürós de la jornada e avant de tornar far lu lendeman la mesma permenada que tres ans d’aquò (>lm-queu site)