Los delicís de Tòquio – Durian Sukegawa

Un pitit bilhet per parlar dau libre que fuguet la sorca dau filme.

« Escotar la votz daus “hazuki” », veiquí lu secret de la Tokue, une p’ita vielha que sos detz semblan manhats estranhament, ecotar per preparar e belament far lu « an », la pasta cuecha « hazuki » — de las favas rojas — per clafir los « dorayaki » — ‘na fòrma de gargossa.

Sentarō prenguet Tokue per trabalhar dins sa botica e, eu viguet la pratica se doblar, que d’un còp, los gasteus erián mai bons. Mas, la p’ita vielha ‘cata un autre secret, un d’aqueus que se ditz pas entau.

Un jorn, la femna ven pus trabalhar e daissa lu Sentarō se desbrolhar.

Veiquí per lu darrier de cuberta dau libre.
Tant iò dire, lu libre « los delicís de Tòquio » eu ben melhor que non pas lu filme. Los personnatges son un pauc desparriers, an mai de prigondor, mas, coma mai d’una vetz dins los libres japonès, quò s’i passa pauc de chausas.

La confitura « hazuki »

Trobaretz sus la tiala coma far la pasta. Per far aisat, disen que fau lu trempilhar ‘na nuech puei los cueire un còp, un second mai la meitat dau sucre, un tresesme mai la seconda meitat. Veiquí mon biais de far :

  • Dins una caçairòla per cueisson lenta, botatz 100g de « hazuki », mai quauques 30g de sucre, dins 300ml d’aiga.
  • ‘Na vetz ‘ribat a la temperatura nauta, tuatz lu fuòc e daissatz cueire tota la nuech.
  • Lu lendeman, botatz las favas dins ‘na caçeiròla normala, 50g de sucre e fasetz iò cueire 15mn.
  • Entopinatz e minjatz zò dins la setmana.

Per cas que voudrietz ò far un pauc mai coma ‘na confitura e poder ò conservar, podetz metre mai de sucre, un pauc de « agar-agar ».

Per ne’n ‘chabar

D’enquera ‘na vetz, veisem que los, e las, dau Japon son pas tant luenh d’aquò daus lemosin⋅a⋅s que i a un proverbí que ditz :

Bons galetons e bonas favas
Garissen totas las malaudias.

Publicités

Jo Nesbø « L’òme de nevia »

‘N’ enquesta de l’inspector Harry Hole, virat dau norvegian per Alex Fouillet.

Los prumiers borilhons de nevia an un quauquares d’estranh. Fan d’apreuimar los cobles dins la chalor de las velhadas, s’ajocar los bruchs, s’alonjar las ombras e ilhs ‘catan las marcas.
Dins lu jardin personau dau Becker, un òme de nevia apareguet, coma una torna òrra, daus grands uelhs negres virats endever las fenestras de la sala. Lu lendeman mandin, la maire es pus aquí, despareguda ; i a nonmàs son escharpa ròsa de passada autorn dau còu de l’òme de nevia…
Beucòp de femnas, en Norvegia, desempuei d’annadas, doneten pus de sinhe de vita passat lu prumier jorn de nevia. Harry Hole recep ‘na letra que li ditz que vai i aver d’autras victimas.
Per una vetz, eu banturla pas e l’inspector es faça ad un tuor que ò fai coma una abituda, dins son canton.
Aquela enquesta vai lu menar a la bròa de la folia.

Es un libre que quauqu’un de mau intencionat me balhet, per far de mas nuechs daus meschaënts soms. E per dire verai, que pertant sei pas un amator dau genre, prenguí beucòp de plaser a zò legir que veraiament, es ben escrich — ben revirat — tant dins lu sens de l’istòria que dins lu de la linga.

Justadament, la linga dins la prumiera pertida es importanta, que segond lu dialecte usat, atz o b’etot podetz aver, tala origina tant sociala que geografica. Entau disant, dins la testa de l’inspector, una tiala se tissa, daus liams sautan, un monde se montra per comprener los fachs.
Dise pas que fau per los istes de la linga ò legir per aquò, un libre deu se legir per envia, mas beleu qu’ilhs i trobarián un chause de trabalhar, ne’n mai dau plaser.

  • Aquí un liam (>fr) vers Slate, sus lu Jo Nesbø.
  • La pajina (>fr) chas l’esditor (d’ente es tirat l’eimatge).

product_9782070786411_195x320

Lu festivau de la colha — Chuck Palahniuk

O « lo festenau dau roston », o beleu « lu festenau dau biron », afe, sem totjorn lu colhon d’un autre, adonc, seretz pas perdut per trobar coma virar lu titre d’aqueu libre.

‘Queu libre, lu trobí au bujadomatique, pausat dins la p’ita nicha que lu monde i laissa daus libres vielhs e mai que tot los tesmonhs dau Jeroboam que i pausan lurs papierons.
Afe, ‘queu ‘vendres, i a un libre « le Festival de la couille & autres histoires vraies » dau Chuck Palahniuk. Segur que lu titre, afe, comprenetz que… sens parlar de la cuberta que montra ‘na vielha cofada de bigodis lu cuòu pausat dins un canapet e un masle meitat nut sieitat sus ‘na chadiera.

Lu libre eriá per me, de segur.
E ne’n comencí la legida.

Son de las novelas, que l’estile es moderne, sus la societat americana. Coma l’autor es lu dau « Fight Club », sem de las vetz apres ne’n entendre parlar. Lu tema es un pauc lu mesma que dins lu « Fight Club » — ai vust nomàs lu filme — qu’es de dire que ‘quò se parla daus liams de mens-en-mens aisat dintra los umans, per çò que podem ‘pelar uman de nos jorns dins ‘na societat mai d’una vetz espotida per la megamachina.
Afe, ‘queu boiradís, maitat imaginat, maitat vita vertadièra es agradiu de legir e balha lu fuòc de viure.

Mas, ai ben dich que lu trobí « au bujadomatique », adonc, un luòc ente pòde avieisar lu monde moderne e mesurar la distança que m’escarta d’estre un vielh cobilhs. Aquela distança es de mai en mai reducha, ai paur.

Au bujadomatique, doas femnas erián apres purar que « i a pas de wifi de disponible » aquò pòt pas se concebre, ‘nam sus la luna, non ? Mas alòòòòòòòò ! E, seconda rason de s’esmangonhar « i a pas de prisas per branchar lu porta-onda ». Coma dirián los occitans oficiaus « quina escandal ! ». Coma quò se ditz en Lemosin « paubre monde ! ».

Afè, eriá apres legir mon festivau que dins la rua, i aguet ‘na proceci’. Beleu ‘na desena de pitits vielhs e de p’itas vielhas après permenar ‘na crotz catolica, entrepanada. Vòle dire aquí que sus la crotz e dessos, tot lu buesc eriá cubert de pitits pans. Beleu un chause rasle per la festa daus mòrts.

Pòtas portairitz
D’un Gesús entrepanat
‘Gleisa de jòia.

E sus lu bassuelh dau bujadomatique, faça ad aqueu cortegí, lu festivau se balhava de legir…

Passada la bujada, i a mon clessau de legums a anar charchar. L’endrech es barrat. La rua ente es situat lu cafe-becana — e lotjador daus clessaus — es la rua ente lu Jean Baptiste Poquelin, mai conegut sos lu chafre de Molière, passet un momint de sa vita. Qu’es maitot la rua ente i a lu darnier sex-shop de la ciutat.
E vei-me-quí apres tornar legir mon libre.

Davant lu sex-shop
« Festivau de la colha »
D’enquera ‘na vetz.

Que un « d’enquera un còp » per ‘chabar lu haiku seriá estat mai occitan oficiau, segur, mas aquò m’auriá beleu fach passat per çò que sei pas.
Fin finalament, mai l’ora de mai dins la nuech aguí lu temps de ‘chabar lu libre… coma ‘queu bilhet.

 

  • « Le Festival de la couille et autres histoires vraies » dau Chuck Palahniuk (Bernard Blanc (traducteur)), chas Folio (>fr)

Lu pitit libre daus estonaments dau savi Tao Li Fu

Lu pitit libre daus estonaments dau savi Tao Li Fu es un libreton persentat per lu Jean-Pierre Siméon. Las prumièras linhas son per ‘queu savi desconegut, que pren la lutz per l’enchaison.

Adonc, un noveu savi, e la saviessa daus temps vielhs que ne’n veiquí daus bocins :

Que la vacha ‘nesse per tressaut, seriá ‘la ‘pelada sautareu ?

 

Las ombras de l’elefant coma dau paupalin an lu mesma pes.

 

A la font dau Yang Tsé l’aiga sap res de la mar granda ente ‘la vai.

 

La calinada coma lu jauton an la mesma man.

 

Lu verm que bada davant lu paun ‘chabará dins son bec.

  • Un libre de bassez bon legir, de trobar chas Cheyne (>fr)

 

 

Nihil novi sub sole – Res de nuòu sos lu solelh

Un torna-z-i avant d’anar dins lu cabanon chosir luquau o laquala vai nos toschar, un torna-z-i sos la fòrma d’un pitit libre dins las doas lingas latina e francèsa, que desboira daus bocins de teistes latins escrits n’i a quauques 2000 ans.

(publiat una prumiera vetz ne’n 2011)

Es un libre que vodriá be veire legir per :

— las tres vielhas a la mediatèca que bargassan totjorn sus la fin de la França, a causa dau sòu veisin de l’una. Pensatz, un grec, un grec maridat mesma a una anglesa, veiquí quò que manha las vielhas de 70 ans passats, lu veisin grec.

  • Sem plus chas nos.

— la trinitat d’alcolics dau PMU que s’esmangonhavan sus la votacion dau pertit de la gleisa societalista. Pensatz, lu PS fai paiar per votar, mas lu programe, ent’eu es conhat lu programe.

  • Ben parlar contra raubar dins la caissa
  • volontat e rivalitat
  • poder e profiech.

— los controlors de la SNCF qu’an pas paur dau cancer ‘trapat de fumar sus los trapadors emai ‘quò siguesse bandit, pensatz, un cancer, qu’es-quò faça a la França apeurada per l’insecuritat. V-òc-es la França a paur, ‘la cranh de se far plantar un coteu dins l’eisercici de son trabalh.

  • Violença chas los vilauds.

— los professors despressius que troban tots los ans un quauquaren per romar.

  • Violença contra los ensenhairs.

— los pairs daus Kevin o Jennifer, perdon, Jan-Bestia o Maria-la-necita que saban mielhs que los professors desprimats coma fau far, que ilhs d’alhor, per se far aimar daus monstres, ‘chaptan de las colhonsolas per jugar, daus Ma©-Mardas, daus porta-ondas o sabe que.

  • Contra la metoda globala.

— los vielhs cobilhs que restan tota la jornada lu cuòu pausat sus un banc.

  • Qu’eriá mielhs avant.

— los jòunes que ‘restan jamai de fure pertot non pas se sietar sus un banc e prener lu temp.

  • Dau temp per se.

Coma sei mas un esmangonhator de prumiera, aquò se vei, vau ‘chabar ‘queu bilheton per dire que la legida dau libre fai relativisar lu monde dins luquau vivam, màs, aquò deu pas ostar a degun la soá capacitat d’indinhacion quante fau, tot de mesma.

9782266160780

« Nihil novi sub sole », revirada dau latin per Anne Quesemand e Juliette Le Maoust