La masqueta, lu geu & la pluma

Una masqueta & la pluma (>fr-París Inter) que sem dimenc, que qu’es lu jorn, e dins ‘quilhs temps de confinament, fau apondre dau « geu » perque per lu « giau » aura, vòle dire au mes de mai, ‘quò mai de mau que de ben. Per la masqueta, adonc ‘na p’ita masca, sei de coser la miá dins un vielh chamisòt… e sei pas segur de montrar la resulta.

Sus mon caier « becana » faguí desjà 3 episodís de « la masca & la pluma », forçament sus lu temà de la becana, un còp coma los libres, aquí (>fr-becancaneries), doas vetz, aquí (>fr) mai aquí (>fr) coma los filmes corts.

Afe, çò que fase per ‘na tematica de ma p’ita vita, pòde ò far per ‘n’autra.

« Conilhs que pelons »

Un libreton dau Pau Quepro e la Emma Quenaian, publiat chas Bidors en Veschos, es lu genre de libre que ‘chapatz per un amic, o una amija. Coma v’autres setz.

42 pitits poëmas per ne’n parlar, un pauc, beucòp tròp. Qu’es bra’ament tornat esmai quò siguesse luenh de vos balhar l’enveia, sem luenh dau Kāmasūtra — कामसूत्र — mas de las vetz, per daus uns, o unas…

XVII

Freta fòrt, fai lusir !
Quo es mas biais de parlar, ‘chaba-te !
Es charjat lo fusilh !
Ten mas, tròp tard, quò l’i es… lava-te…

« Gresa »

Poësia d’enquera, mai « Gresa » dau Felip Angelau. Recuelh que la tonalitat es vertadierament la de las annadas 70/80. Aquò fai pensat au libre « Triste campagne » dau Charbonneau, aquí (>lm) o aquí (>fr) e aquí chas l’esditor (>fr) o d’enquera au ciber-caïer « Absence » que vei-ne’n-quí lu liam (>fr).

Beaucòp de languissament dins un monde apres s’achabar.

« nous étions libres comme eux aussi étaient libres

nous avions même choisi notre prison

enfermés dans un éternel matin que nous étions

dans un délire infini de silence »

« com’eles èran liures tanben qu’èrem liures

e mai qu’aviam causit la nòstra pròpria preison

embarrats que tots èrem dins un etèrne matin

dins un deliri de silenci sensa fin »

« Lo Secret des comte de Marcafava »

Una comedia-farsa dau Loís Delluc.

Un tot pitit libre per un espectacle de marionetas. I a una genta goiata, daus pairs roinats, un meschaënt comte, un amorós, un que passa tusta lu comte sus una mòda « ardí que te desboira ».

« Roseta, qué t’avia dich ? Après la nuèch tota negra, cal ben que l’alba… »

per saber la sega, fau legir lu libreton, sens obludar coma ò dich l’Ora dins la persentaci’

« dròllas, tiratz vòstres mochadors ».

Emai sei pas ‘na dròlleta, ò legissí pas sens ‘ver paur… un pitit pauc.

Per los goiats o las goiatas

La Zòna Celèsta

Lo primier mangà en occitan. « La reina daus bandits » es una istòria daus temps daus reiaumes combatents. Dins queu temps, tot èra motiu a far gisclar lo sang. E trapa ‘quí mon poder espiritual, e ‘quí ma super batalha emb una espasa…

Sens obludar daus libretons coma

« La chabra e los chabrits » revirat ne’n limosin per Sergi Marot. Un libre totjorn fòrt plasent de fuelhotar.

« Loís dau Lemosin, pitit paisan dau secle XIX », revirat ne’n occitan (lemosin) per lo Bernat Combi e lo Jan dau Melhau.

Mas i a dau albúms coma « Yakari e aglabèla » o « Bèstias del bon dieu » que son de bon legir, mesma quante atz un pauc frutjats.

Ente ‘chaptar

Per aura, qu’es un pauc mauaisat, mas deman será un jòrn de jòia.

Per ‘chaptar « en linha » :

mas i a maitot :

o d’enquera :

E de segur, i a d’enquera de las librarias independantas chas lasqualas podetz comandar…

Marchar beure un còp coma lu Budhā

Dins lu bujomatique, la lavaria ente vau netiar mos afars, i a una cafòrna, ‘na nicha se aimatz mielhs. Dins ‘questa nicha, lu monde que passa i laissa daus libres, de las revudas, i laissa o ne’n pren.

I a pas de reglas establidas. I a de tot, beucòp de saloperia dau tipe « la vita passat la mòrt », « parlar aus angeus sans pòrta-onda », quauques libres de torisme, d’art, i trobí mesma un « codí de la rota ».

I a gaire, faguí creire i aver trobat un vielh libre de faulas per ne’n contar sus mon ciber-quasernet « becana », qu’es conhat dins ‘quela tireta (>fr-becancaneries). Vau dire aquí la vertat, son copiadas sus lu J. Foucaud, lu fabuliste lemosin. Estranhament, ai vougut ò far coma lu F. Richard — me base sus la virada francèsa dau texte per contar mas connarias — mas aquò marcha pas parrier.

Afe, dins ‘queu bujomatique, coma la rederia, o reciclaria se aimatz mielhs, es barrada dins ‘quilhs temps de confinhada, i pardí quauques libres, de las bedes, daus romans, mesma daus libres coma per eisemple « ‘na vacha sus ma plaça per me garar » (>lm). Forçadament, coma i vau totjorns los mesma jorn de la setmana, quitament a la mesma ora, i aguet quauqu’un per me susvelhar e per me balhar « per eschamjar » un libre dau mesma linhatge.

Marchar beure un còp coma lu Budhā

L’eideia eriá de las bonas, tant ò dire, e zò prenguí ben, d’autant mai, que lu titre, coma dire… « Marchar beure un còp coma lu Budhā » per me, qu’eriá ‘na legida dins l’estile da « Gesús e Budhā », la manga que ne’n parlí aquí (>lm).

Qu’es de dire un chause per rire, per far dau ben, de rire un pauc dins nòstre temps sòrne, un libre un pauc mocandier mas respectuós maitot.

E be non. I a de segur de que prener, una tonalitat « que se vòu per amistosa », mas deve ò dire, faguí nonmàs lu fuelhotar, que lu monde per luquau lu livre es estat fach es un monde fòrt americanisat, vòle dire, desparrier de ma p’ita persona. Res de meschaënt dins çò que dise aquí, qu’es aures qu’un libre de « desvelopament personau », per estre mai actiu e agissent, dins la vita privada tant coma per lu trabalh.

Per aura, qu’es pas vertadierament çò que fau legir.

Ne’n mai d’aquò, faguí quauquas charchas sus l’autor. Res de mai qu’un nuòu-guru, sens obludar qu’eu sembla pas aver ‘na conducha onesta envers las femnas (fau totjorn avieisar quò-quí chas los « gurus », i son ralament tant purs coma ò disan).

  • « Prendre un verre avec Bouddha » — Lodro Rinzler

Per parlar un pauc dau Budhā

Per parlar un pauc dau Budhā, que qu’es un secret per degun, dins sa livrada « psicologia », lu bodisme es pas ‘n’eideia per me desplara.

Dins lu bilhet i a daus libres de persentats e daus liams, mai d’una vetz, los mesma que dins ‘queu-quí. Fau pas obludar que i a pas UN bodisme, mas un aubre coma de las branchas. D’aquelas branchas — grand o pitit veïcule, tantra — las dos grandas dau zen son per me plare.

Per simplifiar fortament lu « zen », dins una escòla i a l’atenci’ (dins la meditaci’, dins lu biais de far…), dins l’autra, lu biais es un pauc mai « intelectuau », i a daus contes per « esvelhar », ne’n parlí autravetz aquí :

La metafòra dau baston a sechar la marda (>lm) :

Un jorn, un monge damanda a « Pòrta-de-las-Nibladas » :
— De qu’es lu Būdha ?
— Un baston bon per essunhar lu bren !

Tòrne ò dire, lu jorn que los/las creisant⋅a⋅s daus dius uniques diran ‘quò de lur diu, seram sauvats.

Sus la bona òbra au bon moment (>lm) :

Un jorn, un monge diguet au Zhaozhou (Jōshū) : « Vene d’intrar dins la comunautat dau vòstre monasteri, vos pregue, Mestre, de me balhar ‘n’instrucci’. »
Zhaozhou li damanda : « Mangetes ton bolhon de riz. »
« V-òc-es » quò disset lu monge.
« Adonc, marcha netiar ta sieta », diguet Zhaozhou.

Un eimatge per vos remercejar d’estre ‘ribat aquí

YAN Lianke « Los jorns, los mes, las annadas »

YAN Lianke « Los jorns, los mes, las annadas », virat dau chines per Brigitte GUILLAUD.

jours-les-mois-les-annees-poche

Legissí ‘na prumièra vetz ‘queu libreton ne’n 2015, au temps beu d’un estiu.

De rinjar un pauc dins ‘quilhs temps barrats, me faguí ò tornar fuelhetar… per ren chamjar dins mon eivís d’aqueu temps : un vertadier chant a la vita, a la cultura, a çò qu’es « estre ».

Non pas parlar de tròp d’un tant pitit libre de par sa talha, mas grand dins sa freuletat, dins l’esper farjat las pajinas, l’una passada l’autra, per pas dire tròp de connarias, vei-ne’n-quí lu darnier de coberta :

Dins un canton de China, i a ‘na chaumassa tarribla que fai que lu monde es oblijat de pertir. I a un vielh, tròp vielh per pertir e per marchar daus jorns de temps que descida donc de demorar dins lu vilatge, sòu coma son chin ‘vugle, per gardar las peiras coma ‘quò se ditz, e per velhar un pè de bigaroelh.

Entau fasent, tots los jorns noveus seran una batalha de ganhada sus la mòrt.

Ne’n dise pas mai perdeque aquò poriá vos balhar l’eideia de pas lu legir ‘queu libre.

YAN Lianke « Les jours, les mois, les années »
Langue originale : Chinois, 160 pages
ISBN-13 : 978-2-8097-0964-3
Date de parution : janvier 2014
  • Lu liam (>fr) per ò ‘chaptar sus « place des libraires » sos la fòrma d’un electrò-libre.

Per passar lu temps

Normalament, lu dimenc, qu’es occitan sus França-blúia, mas per aura, ‘quò se pòt pas, adonc, veiquí lu liam de l’IEO dau Lemosin per fusinar un pauc pertot las tiretas de la linga.

Dempuei lo 16 de març, coma tot lo demai, la vita culturala occitana en Lemosin es plantada : la Librariá occitana es barrada, pus d’animacions, de « cafè platussant », de « cafè occitan », pus de permenadas contadas, pus de bravéias, pus de cors/obradors d’occitan… Qu’es la ‘chabacion !

La legida es ‘n’eschapada

I a un grand filme de sciença ficci’ ente un tipe perpausa doas pilulas au, sià-disent, sauvor de l’umanitat confinada dins la Matriça.

[…] Que tu prenguesse la blúia, e tot tornará coma dins lu temps, que prenguesse la roja, e tu descubrirà la verta…
[…] Sem esclaus…
[…] L’esperit pòt pas viure sens lu còrs…
[…]

E entau sus 3 filmes. Sei un pauc mocandier mas pense vertadierament que son, afe que lu prumier es un bon filme per s’amusar.

Per dire verai, volià nonmàs far un chapeu sus lu liam « còrs – esperit », que n’i creise p’un piau, mas, dins ‘quilhs temps sòrnes, sabem jamai. Que per aura, lu còrs es beleu imobilisat lu temps de la confinada, segur, mas l’esperit, se, pòt, deu mesma, s’eschapar.

Pilula bluia — dau francès

S’eschapar per l’esperit, aquò pòt se far per lu vargier, lu jardin, o de las simplas flors dins un topin. Mai d’unas personas ò fan, quauquas unas ò montran sus los reseus « sociaus », d’autras contunhan de zò far sus daus ciber-quasernet (>fr).

Per cas que v’autres sabetz pus tau o tau nom de flòrs, de plantas o sabe ieu, i a lu liam per segre daus cors de botanica (>fr).

Esitatz pas de fusinar dins las tiretas dau caier, que i a daus dessenhs e de las fotografias de gaitar o d’enquera daus viatges de contar… breu, de que s’eschapar un pauc.

Pilula roja — legidas occitanas

Fase passar un pitit mòt tombat dins ma boitia de coriels :

S’avetz enveja de léger los nostes obratges, que pòden estar comandats suu noste site e enviats per la pòsta (letra o colissimo)

Bona lectura

Una granda pertida de mos libres « occitans » son estats esditats per lu chamin de Sent Jaume, mas, d’aquela meijon, ai per lu mens legit :

Au país de la gata blanca

Es ‘na culhida de contes de Gasconha realisada dins las annadas 1900, dau temps que l’Antonin Perbòsc eriá regent a Combarogèr. La persentaci’ eisplica que qu’es l’una de las mai gentas dau païs d’òc, beleu la mai granda culhida. Es quitament un trabalh d’etnografe que fagueten los goiats e las goiatas sos la ‘gulha dau Perbòsc.

La fada multicarta

La legida ‘chabada, aviá per la prumièra vetz de ma vita fach daus reclamadís, sos la fòrma d’una letra duberta 😀

Chastinhas jos las cendres

« Un pitit carnet de tres còps res trobat dins-t-un granier : veiquí que tornen dins las memòria los suvenirs daus temps uros de l’enfància e que se destramen los malurs dau pair preisonier »

Passada la trobada, veiquí lu raconte de çò que se troba dins lu quasernet.

Queu libre, mai que tot son disque eria per ma mair, que la legida es pas totjorn aisada, non pas per cause de la grafia, nomàs per l’atge. ‘Quel estiu (de 2019) metí lu cede de legir tot d’esperar sa reacci’. Lu prumier bocin passat, disí :

« Beleu que tu comprenguetes pas tot ? Fau ‘quò ‘restar ?
Fai passar la sega, vòla saber coma la guerra se passet per son pair ! »

Dise pas que vau ne’n ‘chaptar un cent, d’aquilhs libres « audiòs », mas, per pauc de ne’n trobar ne’n lemosin.

Afe, parle totjorn un pauc tròp de me, veiquí l’adreiça de la meijon d’edici’ :

Las Letras occitanas – Lettres d’Oc / 5 rue Pons Capdenier / 31500 Toulouse

letras.doc@wanadoo.fr

https://www.letrasdoc.org/oc/

Ne’n mai d’aquò

Que ‘quò siguesse per las flors o per la legida, i a dau monde qu’an mestier de iò far mai de la musica alentorn d’ilhs.

  • Dins ‘queu liam (>lm) balhe de que ò far mai dau lemosin dins las aurelhas.

‘N’esprova coma la que sem apres viure es beleu l’enchaison de chamjar, de farjar de novelas mòdas, e perque se dire aura que « los diluns, qu’es gascon », aquò se pòt sus la tiala graça au tabalh de la Domenja, un trabalh d’escotar aquí mai « En Ondas » (>gn)

Per ‘chabar

Coma totjorn, per cas que seriatz pas de consent coma mas chausidas, atz ben lu drech, i a la meditaci’, vei-ne’n-quí la fòrma la pus aisada :

  1. pausatz vòstre cuòu sus un chieron, o un coissin, las chambas crosadas, o pas, los braçs pausats sus las jambas,
  2. barratz los uelhs,
  3. prenetz l’alen, un còp, dos còps… 20 mn de temps.

Netz pas atenher l’illuminaci’ entau fasent, que las galhaudas serián daus Budhās autradament, mas, se ‘quò fai pas de ben, ‘quò fai pas de mau.