§11 – ‘Mercres 5, apres mieijorn

Sonià ‘viá trente nòu ans, un atge ente i a mens de monde per la prener per ‘na jouneta, mas ela sabiá que los uelhs daus òmes son pas totjorn lurs melhors conselhers, e mai-que-tot, ela sabiá coma far per ne’n semblar una, de jouneta.

Son còrs eriá agradable de gaitar, quai’ement totjorn apres ondelinejar per pas dire dançar, chascuns de sos movaments sabián saular l’espací alentorn d’ela. Son visatge portava doas bonas jautas mesas en valor per ‘na coifadura cogoelhesca tendança neglijada, sa faça semblava la d’una goiata de 20 ans. ‘Quela imprecion eriá accentuada per son biais de se ‘bilhar que d’aucuns dirián coma ‘na comediana, que d’autres dirián d’un faus chic recharchat, soventavetz realisat mai tres pelhas, totjorn simple e de bon gòst, jamai mau esducat contrarament a mai d’unas seguidosas de las mòdas. Lu temps d’un reportatge, mai d’un tipe de la visar entau aviá ‘gut lu coratge de li far de las avanças, quite de pardre son temps.

En ‘queu desbut d’apres mieijorn, lu solelh banhava d’enquera la rua.

— Nos creiriam pas au mes de novembre. Cridet dau desbas la veisina.

— Atz rason Mauriceta, mas obludatetz pas de vos cubrir per autan ! Quanben de pelhons atz v’autres sus l’eschina.

— Qu’es que lu medecin venguet me picar uei mandin, ajutet la p’ita vielha tota de tenir la pòrta de l’immòble per surtir sa becana, eu me piquet per la gripa. Qu’es que vòle pas ‘trapar dau mau. Auriá pas pró d’argent per me sunhar, p’ita, ma retaita es pas coma la d’un ministre. Anetz, i vau.

La Sonià respondet res e se contentet de far un pitit rire, d’autan mai que son invitat montrava son nas endefòra d’una veitura jurta garada.

— Perdonatz me Madomasela, sei a la recharcha d’un amic que venguet s’instalet aquí…

— ‘Resta grand badeu. Chanta coma ‘na caçeiròla, seriá capable de far ploure. Sem a Sent Junian, non pas a Rochafòrt, dins ton païs de cagolhas. Ne’n mai d’aquò, sem pas doas sòrs bessonas. T’ubre.

‘Na vetz la pòrta uberta, qu’eriá pas coma se lu nòstre Alan coneissiá pas lu chamin.

— Intra ! Un càfe ?

— Vòle be. ‘Quò vai ? As chamjat los mòbles de plaça. Qu’es pas mau entau, mas quò sembla pus pitit.

— Lu chanjament, qu’eriá per un temps.

— Quò qu’es la musica, diriam daus trens ?

— Tu ses pas luenh, qu’es un cede dau Steve Reich « Different trains », sei dins una perioda musicala minimalista per chamjar un pauc. ‘Trapa lu boitier sus l’enceinta. Sieta te, fase lu càfe.

— ‘Quò fai un moment que sei pas ‘vengut.

— E iò sabe, vau jamai a La Rochela. Engulha pas sus los lemosins qu’an los dos pes dins la gaulha.

— Aup ! Ai res dich.

— Qu’eriá pensat goiat. Voliá passar te veire aüei per me permenar e prener un pauc l’aër mai-me-tot, mas i a grèva.

— Apres las vacanças, van pas se geinar. Qu’es pas la prumiera vetz.

— ‘Chaba te. Degun fai ralament grèva per plaser. Fau ‘restar mai los perpaus de comptador. I a de las dificultas desempuei l’organisacion que se faguet i a dietz ans. Afe, t’ai pas perpausat de venir prener l’aër dau Lemosin per que nos nos fleunam. Ai besonh de l’uelh dau professionau per mon roman.

— Se pòde me permetre, la mai agressiva, qu’es be te, non ? Anetz, madama la lemosina gauchista, avoatz tot a l’inspector de poliça, sabetz que fau pas nos far pardre dau nòstre temps preciós, e que se deve trabalhar per res sens arrestar degun, qu’es de la moneda perduda per l’Estat, diguet-eu ne’n la ‘trapant per la talha, i a que l’uelh de l’espert qu’es atendut ?

— Tòrna te sieitar, despecha te. Tu setz restats un vertadier goiat. Apres, iram nos permenar lu long de la Viena se tu voes.

— Pòdem restar aquí maitot, sei ‘bracat. ‘Quelas veituras electricas son estadas estudiadas per los vilauds, pas per far dau chamin.

— As ‘chaptat ‘na veitura nucleara ? Tu prenes dau sucre, sabe jamai.

— Ne’n vòle be un. Per la veitura, aprofeití de venir aquí per avisar coma ‘quò marcha ‘queu sistemí de locacions pertajadas. E puei sei sus ‘n’enquesta que ‘quela veitura fuguet usada.

— Banhar dins l’eime dau murtre.

— Pas vertadierament, mas am ‘na goiata dins un afar qu’uset d’una tala veitura, alaidonc, me sonjava que de far las mesma desmarchas qu’ela poviá m’aidar un pauc. E te, me parletes d’una enquesta au temps de l’atge mejan, per un roman.

— V-òc-es. Te fau saber que per novembre, ne’n mai de las pijas per lu Popularí, fase lu NaNoWriMo.

— Nanedeque ?

La jouna femna eispliquet donc çò qu’es lu NaNoWriMo ne’n en balhant l’intitolat eisact National Novel Writing Month. Que la gent iò fan an una mesada per escrire un roman, una culhida de novelas, un jornau personau o de la poësia. Un chause de pensar « a l’americana », es de dire, non pas se manhar l’embonilh sus la possibilitat de beleu far un quauquares a la condicion d’una realisacion ipotetica, fau far e ‘vançar, la quantitat avant la qualitat, carcularan apres. Ela eispliquet maitot que ‘la lu fasiá per se ‘musar, per veire ‘quò que quò balhara.

— ‘Tend te ! Sei pertit d’una istòria vertadiera, qu’ai trobada dins ‘queu libre, vau te la legir :

« Ne’n 1350, apres una batalha dins Calais, lu rei Edoard III ufriguet ‘na corona de perlas au Eustache de Ribemont, un chivalier francès fach preisonier per los Anglès, perque queu-quí aviá estat lu melhor guerrier dau champ de batalha, e lu supliguet de la pòrtar, segond sos mòts ‘per amor de me’ ».

— Una istòria de tapetas ?

— Qu’es fin ‘quò. Te parle d’amor.

— Quante un òme ditz ad un autre « portatz me quò per amor de me », quò deu pas estre ‘na goiata que passa la nuech dins son liech.

— Paubres, sem mau barrats. Contunha entau garçon e prene eisemple sus te per far un daus òmes de la garda reiala. ‘Quò será un garde que crei seriosament que totas las goiatas dau canton son d’esperar poder i manhar lu biron ; mas eu ‘chabará totjorn per far l’amor a sa man. Tu ses be enervant. Beu ton càfe, eu es pas pró chaud. Tòrne a mon istòria, que justament, faguí murir lu chivalier dès lu prumier ser, quò me prenguet los 1600 mòts que fau.

— Fau comptar los mòts. Qu’es ‘na secta ton nanò-bisilh.

— Òc, fau comptar los mòts tots los jorns per saber ente ne’n sem.

Sus aquò, ela tornet a las eisplicacions que, coma autritz, ela sabiá que qu’es la reina que tuet lu chivalier. Mas per embrolhar la gent, ela aviá mes la chambra dau chivalier dins ‘n’auberja a costat d’una pòrta dau chasteu, e la reina au mesma moment se montrava dins un autre endrech.

Sonià se damandava se una femna eriá suposada aver pró de fòrça per trapar un tipe a la gòrja e li far engolar la pus gròssa perla de la corona e apres serrar fòrt-fòrt. Que parrier, ela aviá vougut pardre los lectors ne’n daissant daus indicís, per eisemple dins la chambra i a un carreu de cassat coma se quauquares eriá vengut dau defòra, los rideus erián un pauc brutlats, lu vin d’una botelha eriá desversat per far creire que la gent s’erián bastuts, per far creire au raubaire, manca de las perlas a la corona.

— Trabalhe mai un planh per me pardre mai-me-tot e per poder balhar un còp un indicí, un autre còp un contre indicí.

— Se lu rei faguet la declaracion d’amor, mesma platonica, davant dau monde, los legidors van sonjar que qu’es la reina, dès la desbuta, qu’es aisat.

— Pòde pas te balhar la responsa sus coma ela faguet, mas non, au moment que ela eriá apres estofar lu chivalier, eisplique que ela eriá ad una messa dau ser dins ‘na gleisa luenh de l’auberja. Segur que tot lu monde vai sonjar a la reina, mas coma dise qu’ela es oficialament pas sus lu luòc dau crimí, ela sera la darniera suspectada.

—…

— Aaà ! Setz moschat per una vetz, inspector Darnaudguilhem.

— Dijatz me Rotlatabilha, a l’atge mejan, sei pas segur que los pitits singes siguessen desjà capturats per servir de juecs aus richards.

— Qu’es pas un singe, te dise que qu’es la reina que faguet lu còp. Quau que siàia, vòle nonmàs aprofeitar dau raconte per parlar un pauc de la societat d’aqueu temps.

— Te coneisse, parlara de la societat dau jorn d’aüei.

— Beu ton càfe. Te balharai una fotocopia dau libreton ‘na vetz lu concors ‘chabat. Ai mestier de ton aida dins quauques passatges, per saber çò qu’es credible o pas. Per eisemple, la paucha que descubra mon mòrt, avant de cridar au mòrt, tripota un pauc tot un pauc pertot, qu’es l’enchaison per me de far un anacronisme e far creire que las marcas daus dets siran estudiadas, me fau lu nom de la pouvera blancha que gietatz dessus un obgier per far sautar las empruntas.

— A ‘quela epoca, qu’auriá estat de la farina. Parrier per los fius d’una rauba per eisemple, fau laissar un bon bocin de teissut, perque per analisar un sòu fiu, fau mai que de las besiclas, e de segur, au sègle XIV i aviá pas los microscòpes. Dins un mesma esperit, pòdes parlar daus perfums, las descripcions son aisadas de trobar sus la tiala, podes parlar de ‘quò quilhs minjavan, coma ‘queu bocin de pan d’espiça, qu’es te que iò faguet, eu es bon ! Perque pas balhar de las receptas per emplir ton descompte per los mòts.

— En defòra de parlar de l’epoca, comptava far intervenir un o dos trobadors. Ilhs serián aquí per far coma ‘na contra enqueta e far raijar la veritat, que l’enquesta daus monges es aquí per servir e protejar lu poder reiau, quite de far acusar un einuscent.

— Sègle XIV, un trobador, dins lu nòrd… escrivana eretja sens cultura.

— Quò resta un roman de ficcion. E boirar las culturas es pas bandit. As rason, vau far intervenir un chines au mitan dau chasteu. Un chines dau jorn d’aüei, qu’auriá estat coma teleportat lu temps d’una eisperiença scientifica.

— I a una manga que marcha entau, ai pas lu nom sus la linga mas pòde iò tornar trobar. Tu parles de chines, sei dins un roman japones actualament, un policier dau Matsumoto.

— « Tōkyō express » ? Qu’es un classique de chas classique dau roman policier que l’accion a quauquares de veire mai los trens. Tu ses apres enquestar sus un murtre dins un tren ?

— Sei apres ‘chabar « La votz ». Aquò resta de las istòrias, qu’es pas la vita. Dins ton nanòchause ‘quí, as beleu fach volar la reina sus la gensa dau Harry Potter ?

— Non, mas ‘guesse ‘gut besonh de far se desplaçar la reina vista-vista, que lu Harry l’auriá prestat son balai, perque lu tegeve dins ‘queu temps eriá grán estat inventat… Donc, tu ses apres legir ! La tipessa de la libraria deu estre genta ?

— Espofidat de rire. Tòrne te ‘pelar que tu esbolhet ma television au prumier de l’an. Nòstra mòrta fuguet trobada avecque coma indicí o beleu coma tu dises, contre indicí, un papieron per una erpausicion a París sus l’òbra dau Matsumoto Seichō. Faguí de las charchas per saber quò que faguet quel òme, e me veiquí apres legir.

— Ai sauvat ton cerveu, emai chas los policiers…

— Lu mespretz daus gauchistes…

— Avant de me far tuar mai ton arme de servicí, París es luenh mas n’autres Lemosins, am la Vinhana. Perpause de profitar d’un apres mieijorn de solelh e de pausas dins las enquestas, dins las legidas. ‘Nam nos permenar ?

— Òc, chefa. Mas, vòle que tu me contesses coma fai la reina per tuar l’amorós dau rei sens estre presenta sus la scena dau crimí.

— Faudra me dire se coijetes coma la tipessa de la libraria ?

— ‘Resta te, prene mos libres a la mediateca, que la tipessa es tant genta que los dragons dins lu Potter.

~ ~ ~

A pres un grand torn lu long de la Vinhana, los dos permenors arribeten pas luenh de la chapela Nòstra Dama.

— Vese que las grandas declaracions d’i a vint ans d’aquò fugueten nonmàs de las grandas declaracions. La comunautat de comunas aima mielhs investire dins sa zona economica que non pas far viure quilhs vielhs bastiments.

— Coma pertot.

— Beleu mas a Sent Junian, qu’es totjorn los mesma que son au poder. Afe, coma i a pus l’industria dau cuèr, i a aura be quauqu’un per lu folclorisat ne’n meijon de l’artisanat d’autravetz o beleu un ecòmuseu. Quò seriá be aquò per te. Te fau prener na carta au pertit per aver lu plaçon. L’as beleu desjà.

— Non ! Ai pas la carta, lu plaçon pasmai. Ai jamai vogut intrar dins ‘quelas combinas, coma ai totjorn paiat mas amendas, mesma la que me prenguet a bicicleta. Lu moment ‘ribat, vòle poder veire daus decidors anar coijar en preison un jorn.

— P’ita, lu chafre de vierja roja seriá pas desjà estat balhat a la Loïsa…

— Crese que aquí coma pertot, son los economistes de bana coma los urbanistes que menan la dança. La meraria fai que chausir lu jorn de l’inauguracion.

Las ribas, per pas dire los quais, de la Vinhana, son aura silenciosas. ‘Resta quauquas veituras per prener l’escorchiera e rejunher la gara pus vista, o beleu per prener lu pont de la chapela per traucar la ribiera. I a las veituras daus peschors, i a l’absença de bruch de segur, mas pus que tot, qu’es l’odor dau tractament de las peus per far lu cuèr que daissa lu pus grand vide aus permenors.

— Qu’es pas nos que tornarem far viure tot aquò. ‘Queu costat dau pont es mòrt, l’autre qu’es b’etot parrier, sauv que i a d’enquera la gara que marcha per quantben de temps d’enquera.

— Te sosvenes dau bale dau 14 julhet sus la plaça de la gara.

— Dirian vertadierament que sem desjà daus vielhs cobes. Sem luenh d’un café per beure un còp mas au naut d’aquela rua, i a la plaça Julian Petit.

— Te fau saber que dins la poliça lu temps passa mai vista. De que que tu trobas a escrire sus la vila, deu pas i aver grand… ‘tend te, i a mon porta-onda.

Eu s’escartet per respondre, coma se la securitat dau païs se jugava a l’instant. Sonià ne’n aprofeitet per gaitar ela-tot sos coriels e messatges reçauguts sus son telefone. D’autant mai que chamin chaminat, lu coble eriá ‘ribat, sus lu bassuelh dau bar.

— Tu veses, sens pas tant vielhs qu’aquò, pòdem aver lu mesma niveu de comunicacion que los jòunes dau jorn d’aüei. Am pus que de nos sietar e non pas nos viesar dins lu blanc daus uelhs, gaitar nos escrans.

— Te’n pregue ! Qu’eriá Silvana. Ela voliá far un punt. Quò sembla que dins un afar, nòstre suspect principau a un alibi daus melhors. Nòstra darniera ipotesí es un cuòu de sac au fond d’un cuòu de sac.

— E la responsa es pas balhada dins lu Matsumoto.

— Espofidat de rire.

— Fas coma la Sylvana, tornes totjorn dire tas eisprecions doas… mas, atend te, i a gaire quò se’n parlet…

— Chas te, i a doas oras. ‘Quò fai pas bon vielhir.

— Mas ente…

— Paubra jounessa ! Sem sauvats mai aquò. Ente vai lu monde ?

La Sonià se metet d’un còp de clavardar sus l’escran de son intelifòne dau temps que Alan anet passar la comanda au bar.

— Per la goiata un jus de fruch, v-òc-es, de l’ananas, e una biera blancha per me, se v’autres avetz. Non ! Adonc, ‘na botelha de citre, per tot los dos. Quò irá entau. Quantben quò fai ? Vau paiar lu temps que ‘la passesse sos còps de fiu.

— Qu’es lu Piarron que me ne’n parlet i a gaire.

— La tapeta ?

— Mas tu pòdes pas ‘restar coma ‘quò, t’ses lordaud a la fin.

— Tu ne’n ses totjorn amorosa ?

— Mon paubre amic.

D’un còp, lu telefonet pausat sus la taula se brandiguet a l’arribada d’un textonet.

— La mòrta de la Tots-Sents.

— Una mòrta a Sent Junian. Fiu ! E Platon te contet coma quò se passet ?

— Un accident de la rota a la gara. Un borges vengut passar las vacanças au païs, un tipe d’Orleans qu’eisbolhet ‘na paubra filha.

— Orleans ! Cridet Alan avant de se metre de trepinhar, coma lu monde es pitit. Diluns mandin, venguetem mai Silvana per contraròtlar l’alibi dau nòstre suspect principau aupres d’una tipessa d’Orleans ela tot, un pauc leva nas. Balha me lu nom de tos borges.

— Suau-suau. Tu vai pas arrestar tot lu monde d’Orleans vengut prener l’aër tres jorns a Sent Junian. Quante tornarem, passarem a la gara, vau te montrar e t’eisplicar coma ‘quò ‘ribet.

— Vòle lu nom dau tipe ?

— Lu coneisse pas. Textòne au Piarron per lu saber, vau i dire que qu’es per te, quò vai li far plaser.

‘Quò fuguet entau fach. Un « Fontanilhas » de banna coma un « ‘ribe » fagueten se brandar l’escran dau pòrta-onda un còp de mai.

— Lu tipe se ‘pela Fontanilhas.

— Sonià, te vòle maridar.

— Vòle be creire que quò faguet chaud aüei, mas te fau beleu ‘restar de beure. Lu citre es pertant pas dau pus fòrt.

— Vertadierament, tu ses una angeloneta de las bravas.

Mesma pas dietz minutas apres, la p’ita veitura de la gendarmeria daissava davalar Severina, la gendarmeta, coma lu Piarron.

— Inspector.

— Capitaní. Ses totjorn pieton. Fau iò far per un gendarme de pardre tots los punts de son permis.

Qu’eriá pas la prumiera vetz que los dos òmes s’encontravan. Qu’eriá pas la guerra, mai-que-tot pas la guerra de las poliças, mas, qu’eriá pas l’amor non pus.

Inspector, me passe dau vòstre vejaire. Perque ‘quel interest per un fach divers, terrible, mas un fach divers, res de pus.

— Dos còps un mesma nom dins dos afars mai doas mòrtas, aquò me’n balha un pauc.

— Los Fontanilhas son dins un afar a La Rochela, quò se’n passa de las chausas chas los cagolhards.

— Autant que chas los pelauds ! Madama Fontanilhas eriá la mestressa de mon suspect limerò un, a la vetz sa mestressa e son melhor alibi. E te, d’ente suert ‘queu nom ?

— Docament pitit, marcha pas arrestar la gent d’Orleans que venen a la campanha. Qu’es la femna d’un tipe que causet un accident a la gara. Eu venguet l’atendre lu dissabde mandin, e aquí, una tipessa venguda pus tòst d’Esgolesme se gietet sos la veitura.

— D’Esgolesme.

— V-òc-es Esgolesme, dins la Charanta. Vòes ‘na carta de la region ?

— Esgolesme !

— Tu ses sadòu ? Se tornet vers la Sonià, de que faguetetz ‘queu mieijorn ?

— Res que nos permenar. Mas me sonje que lu Alan prenguet lu tique de la soá patrona que ditz los mòts totjorn dos còps. Se un jorn la veses, comprendràs.

— Pòde coneitre lu nom de la tipessa qu’aguet l’accident, damandet un Alan, blanc. Balha me son nom.

— Maëlina Campanys. Mas siguesse ‘la tóa tuosa, que te fau l’anar charchar a la mòrga aura.

— Sonià, te vòle maridar. Torne ‘pelar la Silvana per que ‘la venguesse deman. Pòde passar la nuech chas te. I sem, lu ‘vendre au ser la femna dau nòstre suspect se fai tuar, e aprener aquí que lu lendeman, l’alibi dau nòstres suspect es acodida ad un accident de la ròta ente i a una mòrta que charcham d’empertot. I sem !

Sonià, la gendarmeta, lu Piarron gaiteten lu Alan tot üròs, quitament apres far ‘na chaça galera sus la p’ita plaça.

— Faguetem nonmàs ‘na permenada, damande de te creire, e atz beguts que de l’aiga.

— Capitaní, m’eispliquet d’enquera diluns que Sonià es nonmàs ‘n’amija. Seriatz pas un pauc gelós, avancet Severina, la gendarmeta, e las doas femnas se meteten de rire un bon còp.

— Faça a una tala coälicion feminima, me semble pas estre de talha per menar la batalha. Esperem la fin de son còp de fiu.

~ ~ ~

Las chausas fugueten regentadas entau. De’n prumier s’assegurar que madama Fontanilhas eriá totjorn a Sent Junian, puei se trobar un endrech per sopar.

Lu Alan passará la nuech sus lu canapet de la Sonià, lu temps que la veitura electrica será a se recharjar a la gendarmaria. Lu dijòus dins la matinat, l’inspectritz ‘ribará per un second interogatorí.

Un commentaire

Les commentaires sont fermés.