Amor de luenh 9

Goiata, ‘anava coma mon grand a sa vinha de la « Mayre »*, non luenh dau pitit pòrt per lu bac, per i passar lu temps. Una terra de palun, au bot d’un chamin de peiras, entre daus plais de rondres vivas, per ‘chabar ne’n cuòu-de-sac sus las bergas. Jurte en faça de Blaia. Qu’es ‘na vinha de pauc. N’i a de melhoras dins los terrenhs de graves, mai naut. Quante disem mai naut dins lu Medòc, qu’es vint mètres au-dessus dau niveu de l’aiga, endevers los vilatges, Pojau, Beishavela, ente frutja la vinha daus grands vins. D’aqueu costat, am lu « Chasse-Spleen », e lu Peiredon-Lagraveta, lu pitit Listrac que tu aimas, as bel eime. Mon grand a ‘quela terra de la Mayre, eu ne’n pren suenh coma d’un vargier, crese que ‘la es la soá mai aimada, eu se plai alai. Eu i es ‘catat, sos lu figier i a un cabanon de buesc cubert de teulas, mai ‘na chaminèia per las grilhadas, e l’estable per lu buòu rosseu que passa quauquas vetz fna setmana sens tornar meijon. Dins ‘queu cabanon tot es vielhs, sens atge per mos uelhs. La vaissela esberchada, lu cafiron emalhat, los cuberts d’estam, e tot l’esquipament daus utils. Me damande çò que son devenguts. ‘Qu’es ‘na sòrta de Robinson, luenh de tot, entendem quitament pas l’angelus, que lu vnet portesse per aquí. Entendem mai que tot l’aiga dau fluvi, la moetas, lu motor dau bac, totas las doas oras. Sem pròpches de l’achanau, l’estèir**, i a un fossat. De la pompa a braç, ne’n tira l’aiga per los sulfatatges. Las mareias l’emplissen, lu voidan, d’aquela aiga clafida de limons, ocra e grassa, que gaina las canas. L’anguila remonta, la peschan mai daus sarments. Technica de pauc. Bota dins l’aiga un fagòt de sarments ficelats mai un pes, au fond dau fossat. La mareia monta, l’anguila s’i pren, ela aima s’i lotjar. Çò que fau far, viste e au bon momint, qu’es de levar lu sarment sens bruscar l’anguila, puei fau la versar dins un « toc »*, un cuòu de bidon talhat mai ‘na cisalha, los bòrds entau copats son per destornar l’aiguila de fugir, qu’es ‘na bestia sorniauda e liposa que ven de las mars dau luenh, ela es rusada. Los bons jorns, ne’n capturam uech o dietz chasqua vetz, tornam dins sa vinha, bracar o sulfatar, la mareia trabalha dins lu fossat, e, l’anguila grilhada qu’es fòrt bon, mai que tot persilhada e alhada.
Passí de long apres-mieijorn dins ‘quela Mayre, a far pas grand chausa, çò que daissa lu temps d’aprener las nivoladas. Se’n passa de las bonas, fau pas creire, de las simplas, de las malaisadas, d’autras son netas o b’etot brolhonadas de brimas, de las figuras de stile d’una granda audaça, de las gamas, daus borilhons totjorns parriers, la lurs redicha ‘resta lu temps, e còp sec, d’una galopada lu fan s’accelerar. Lu temps elastique fai s’aprueimar las duradas, las vitessas d’erpausicion mai lu temps passats coma las nivols. Lu questionament de las nivols se pausa dins l’einueg perque l’einueg charcha l’auvari. Dins la vinha m’einuje, ieu m’einuie, qu’es ‘na granda chausa per s’occupar. Am pus lu temps d’i pensar au jorn d’auei. Es-çò que t’einuje ? Badalhas.
— Crese que me fau d’enquera un pauc de som. Beves tròp d’aqueu càfe negre.
— A ! Me fases badalhar, qu’es contagiós. D’enquera un momenton. Me coije per terra de mon long, badalhe, m’einuie, aviaise la nivol. I a màs que dins quilhs cantons oceaniques, los ciaus son ralament voides, grand blu. I a totjorns daus còrs dins los ciaus apres se farjar, tant coma de las metamorfòsas, de las proceci’s, de las manifestaci’s, quante qon pas de las colonas, architecturas sodanas, esvanusidas e temples esbolhats. Dins l’einueg, ai mon teatre d’ombras e de lutz, e de colors. Pòde pas te dire quantben visquí de drama sus la scena daus ciaus, copet plejat, au plec lu còu brutla. Qu’es ‘na besonha de tombar d’eschina d’estre dins las figuras. Que, maugrat la granda eschala, los eslunhaments dins los grands espacís, far la mesa au punt per l’optique vos progieta rassís d’eiveniments celestes semblables a daus sorcelatges ; sem subordonats a totas aquelas vision. Veiquí que s’esvedelam dins los traucs, los gorgs, sens ò voler, dintram dins las fentas d’organes copilhats, vei-nos-quí apres nos raletar, apres grimpar daus emprunds, sem envirajats. Mas lu songe se pard dins l’òrdre e lu desòrdre que jamai ‘chaba, trasvira e miralha la vuda ne’n milion e milion d’esmiralhs, sens jamai que la linha de contorn se decida, riba instabla, que chamja lu fond, lu copa, minja lu trach, l’eschampilha per lu dessenhar pus luenh ; lu fach de ne pas poder ne’n traçar un trach net abasís l’agach, lu fai se reviscolar sens ne’n ‘chabar. Gaite, fase daus uelhs gròs coma de las prunas. Un einueg bra’e que ‘queu einueg de peiras eimatjadas dau ciau, quilhs escrupits, quelas venas de maubre mòu, sagnos, lachos, petada de coton, coma un solide liquefiat, bischadas de testas sus los còrs, aprene l’erotique de las nivoladas. Veiquí perque demore, perque reste. Prene coneissança. Lu viatge me’n montra pas tant sus los chamjaments daus còrs, cò qu’es enganas, passa-temps, auvarís dins las vudas, autant ò dire annonciaci’s sublimas. E tot aquò cor en direccig de Blaia, los vents son d’oest, aquò s’alonja vers l’est e fug alai, vers Blaia.
Me ‘proche quauquas vetz de las ribas, au cuòu dau chamin, dins las rondres. Sos los grand acacías sauvatges, trobam la roina d’una gara maritima, e son porteu de passatge a niveu rolhat. Tot aquò jamai serviguet, los ralhs son pas vengut d’aici ente aquí. Qu’eria estada ‘n’eideia d’engenhaire, beleu, a la desbuta dau sègle, per embarcar sus las gabaras los pinhiers de la forest, los poteus de mina o los madriers daus chamins de fer, o per far daus mechons, o per la celulosa dau pin, a Factura, ò sabe ieu, me ? La gara jamai fuguet ‘chabada d’estre bastida, ela aguet pas jamai son tech, mas, ela a la fiar pareissança dguna futura gara, entau, aura, dins sa roina. ELa es perduda, obludada a la broá dau fluvi, coma un embarcadament per totjorns mancat. Las grandas mareias d’equinòxi montan d’aici sos murs. Çaquela, l’endrech es pas romantique, melancolique pas mai, los peschors i an bastits doas cabanas sus pilòts, los chaçors de palombas i fan daus fuòcs de sarments, ilhs i minjan dau rasin raubat dins las vinhas, au pitit mandin, los amorós s’i balhan rendetz-vos. Mon grand pren un pauc ‘queu cuenh coma sa proprietat, que sa vinha toscha lu bòrd. Lu ser, avant de rintrar, eu fai ‘na tornada dginspecci’, ‘massa çò que la Gironda i pard, livrason de mareias, borriers, magres naufratges. Una vetz me tornet una catia mai los uelhs crebats, bela pescha. Eu ramassa de las botelhas, de las boitias, fna chambra a air, un ceinturon aus claus rolhats, la roba d’una femna coma laquala eu bilhet un espauralh. Una plancha d’enquera bona, una valisa d’osier, un penchen de corna, una timbala de far blanc, inventori sens fin de las epavas que demoran dins lu cabanon. Una vetz nejada, ‘quò fuguet un bra’e afar. L’ordinari semblava aus recuperaci’s daus plasticians d’art de pauc. Mon grand es pas un artiste, mas qu’es un recuparator, un borrier dau fluvi, eu garda. Aquò pòt servir un jorn, eu sap pas de que, verem ben. Segond se, lu temps es pas un merchand apres comptar, i a un monde d’avant l’obgier o lu produch, mentalitat vielha. Eu garda, eu repara, passa dau temps per adobar. Non pas per embaumar la vita coma sacrada dau despotari moderne, mas per far servir d’enquera la valor. Qu’es una leiçon de chausas, un punt de vuda. Tot parrier que la poësia repolica los mòts parduts. Aimava qu’eu siguesse restaurator, inventor dun biais d’usar.
De las vetz, dins lu trauc au mitan daus roseus, un bocin grand deschirat dins la verdura, apercebe Blaia, pausada sus l’aiga. Città sul mare, la ciutat blancha sus sa riba de’n faça. Sens dobla vuda, sens jumelas, la vise. Trauque. Raibe la ciuatat miraudiosa, estranha, un temps avant d’aver legit Rudel, ‘la es desjà miratge, e quò, d’enquera avant d’aver vut a Sienna, Città sul mare. Ela brandòla sens decidar dintra las aigas, las nivoladas. Ela flota bela coma ò fan las nivols, pas pausada, suspenduda sus ‘na linha de miralh lu long dau fluvi. La Mayre es un endrech per la viticultura, mas i aprene, de ma nautor, coma se boiran las valors, d’aici, d’alai, dau monde verai au eimaginat, e coma passar de l’un a l’autre. Sei d’aquesta riba, ela es de l’autra, e dau còp, avant de coneitre la fotografia, sabe coma fan per s’oppausar lu positiu e lu negatiu, lu blanc e lu negre, lu jorn e la nuech, ton lach e mon càfe. Coma la pareissança dau monde s’inversa, çò que fai la fotografia. ‘Quel alhors, quel autre simetrique, lu mesma e son contrari. L’autra riba m’apella, pròpche, luenh, ela desira que i anesse e s’inversa au momint ente arribe. Podem pas estre sus las doas ribas de la mesma vetz, e malur a la persona que rencontra son doble o se pren per son eimatge !
_*_*_*_
*entau dins lu libre.
**« estey » dins lu libre.

Pòdetz far la linga de palha aquí :

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l'aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur la façon dont les données de vos commentaires sont traitées.