Amor de luenh – 1

Prumier bocin dau NaNoWriMo de 2019, maugrat lu pitit refreidissament de mon cerveu per aver fach de la becana sos la plueia. Res de greu, se pausar un pauc e quò irá mielhs deman.

Adonc una p’ita revirada de « L’amour de loin » de Anne-Marie Garat.

Amor de luenh

Es clar que ‘quò devià estre quauquares de simple — la chausa la mai simpla e la mai mauaisada dau monde ; coma ò seriá per eisemple la descripci’ de la fòrma fidela d’una nibla.
Joseph Conrad « Lord Jim ».

*

Avant que n’autres sàiem ‘trapats per lu durmir, desire te contar quauquares, que vene d’i sonjar tot d’un còp. Figura-te, qu’eriá i a beleu dietz ans, beleu mai, un estiu, me sarrava dins la p’ita chambra dau granier, a las Calinòtas. Ai de tots temps aimat ‘quela chambeta que las parets e lu plafons son ‘bilhats de lambrís, e sa p’ita fenestra bassa que montra la teulada dau tinòu, d’ente apercebem lu fons dau vargier, lu potz, lu grand telhou que cubrís lu angard mai lu chai. Au luenh, vesem lu cemeterí de Sent-Seurin, au mitan de las vinhas e, a l’òrtlutz, per delai los prats e los plais, l’autra riba eslunhada dau fluvi, la ciutat de Blaia, mai d’una vetz brimosa sos los nauts ciaus de la mar granda, que la nivolada forbiada es per me plare. Aime estre dins ‘questa chambra ente passetem las vacanças, goiats, chas lu nòstre grand, ente dumissí l’ivern mai de las botelhas chaufaliechs, ente torní vieisar per las espròvas, ente escriguí, los estius de ma jovensa, daus romans per que degun los legissen, ente fuguí urosa.

‘Queu mieijorn grandament ensolelhat, viguí d’un còp, sus lu mur opausat a la fenestra, la sola paret passada a la chauç, un eimatge. Sei pas dins la capacitat d’ò te descrire. ‘Quò es pas possible de zò esplicar. Tòrne me’n ‘pelar, mas ‘quò ne pòt estre ditz de que que qu’es, per de verai. Màs, ‘quò n’es pas per l’aver obludat passadas tant d’annadas. Au contrarí, mon remembre es fòrt clar. I a mas que, dès ‘quela minuta, sabiá pus çò que qu’eriá, de la mesma vetz, la paraula ne pòt ò despinhar, e, qu’es d’una granda netetat. Aquò eriá un eimatge.

Me songí ad un efiech de chambra negra, ‘quò ‘riba dins daus endrechs barrats, dins l’escuritat totala, los jorns de grand solelh. Un rai passa per la fenta d’un contravent e produs sus lu mur opausat ‘n eimatge de stenopat. I a un costat fachilhier dins ‘quò-quí. ‘Na vetz, ò viguí dins la chambra d’una ostelaria, ne’n Andalosia, a l’ora de la prandiera. Un eimatge de la rua, daus palmiers, un banc, daus pijons apres s’envolar, daus badaus, de las becanas, un eimatge a l’envers coma de las feblas colors dau vrai, coma daus contorns traulhats, porgietat au plafons.

Eriá pas question d’aquò dins la chambreta dau granier, perque la fenestra eriá larja duberta sus lu ciau d’estiu e ‘queu païsatge que tu sap. Adonc me sei pensada ad una raletat optica, una error : un rai veniá d’un endrech, dins la campanha, l’espací. Luquau pòt saber, lu rebas per lu retrovisor d’un tractor ? Un miralhatge d’una vitra pendilhada aus esporalhs dins un vargier, a las coronas dins un cemeterí, afin, un quauquares de fisique, de solide. Pertant ‘quò ne botjava pas, ne tremolava o de chamjava pasmai. Un rai vengut d’ente sabe ieu, porgietava, sens botjat sus la paret de la chambra, l’eimatge de quauquares de verai, e non pas ‘n’ ilusi’ o ‘n’ envibladura. Sabe gran perque pensí sus lu còp que ‘quò veniá de Blaye, alai, de l’autre costat dau fluví. Aquò se podiá gaire, de segur, que i a cinc o sieis kilomètres d’estuarí, auriá faugut un raijon fòrt poderós, sabe pas coma, beleu un raijon susnaturau, lu d’una estela, per lu mens ! Mas, ‘quel eimatge eriá pas susnaturau, deves me creire, aguí pas de viblasons, de raubiment. Ai pus l’atge ente me pense que la Vierja de plastre es apres me surire. Tu me creses, es-quò-pas ?

Passí la man sus lu mur, l’eimatge se soslevet dins ma man, lu teniá ; mai tirava ma man, mai l’eimatge semblava solide, enquera que « dins l’aër », un vela fin fin, una povera en balança, coma ‘na nibla. Se tu aimas mielhs : coma una porjecci’ de diapositivas. E qu’eriá mai que tot, un eimatge d’une granda beutat. Me tòrne ‘pelar d’aquesta beutat, ne’n mancava d’alen, los januelhs plejats. Fuguí parelhament esmoguda davant Fra Angelico, o b’etot Lorenzetti a Assisa, tu te’n soven ? Sei be bestia, ne’n pure de jòia, de dolor, aquò me fai dau ben, un grand mau maitot. La beutat alassa, balha lu maucòr e bona de la mesma vetz. E pòde pas dire de que que ‘quò eriá, çò que ‘quò montrava ! Perque aquò montrava un quauquares, per mon arma, un chause qu’eriá mòrt e viu de la mesma vetz, de tot biais, ‘quò deviá estre quauquares de simple – lu chause lu mai simple e lu que ne pòt se far, coma ò seriá per eisemple lu parlar sus la fòrma precisa d’una nivolada. Aquò es pas de creire. Ò compren, te ! Tu creses que sei apres ne’n contar ?

— Non pas. Me’n sosvene mai que ben.
— Te’n sosvenes ! Adonc tot quò-quí a eisistat, ai p’un piau raibat.
— Queraque non, i eriá. Me montres l’eimatge, sus la paret.
— Çò que tu me fases coma plaser. Perque de te far la descripci’ d’aquela scena, dotava de la soá veracitat e me disiá : sei apres trobar sabe que, li conte un raibe que deguí far, a la bròa dau som. I a daus raibes que semblan la vertat tant coma la realitat dins nòstra remembrança, e beleu mai.
— Qu’es verai, ‘quel apres meijorn sautet be, ne’n sei segur.
— Sei urosa dau teu remembre. Aquò me pòrta benaise ! Que la describuí quela eisperiença, pauc de temps apres. Mas, deguí pardre la pajina, e me pense, coma l’escriguí, que qu’es coma se l’aviá raibada. Escrire me faguet dobtar de la realitat, e, me sonjava, de te contar aquela remembrança, de iò inventar a proporci’ que ‘vancar dins mon istòria. Coma vigues l’eimatge de ban coma me, tu deu saber çò que quò montrava. Dija me coma qu’eriá.
— Non, ne sabe pus. Çò que sabe solament qu’es que quò te pigonhava fortament, tu eriás fòrt esmoguda, tant e be que tu me crides per la fenestra. Eriá apres legir sos lu telhou, sei montat dins la p’ita chambra, tu desirava ardament que viguesse coma te. Mas ai tot obludat dau dessenh de lumira sus lu mur, en defòra de sa clarda, sa clartat mai sa beutat.
— Charches, fai donc un esfòrç.
— Ai pas mestier de far d’esfòrç per saber qu’eu eriá aquí, per de verai, sos nòstres uelhs.
— Mas obludes tot parrier çò que tu vigues !
— Ne’n ai be paur.
— E me, ai tot obludat de t’evers ‘pelat, que tu siguesses montat dins la chambreta, e que àiam gaitats la paret de bana. Beleu as tu raibat t’etot. Beleu t’ai contat ‘quela scena, e çò que tu te ‘pelas, qu’es de mon raconte, çò que te fai creire au remembre.
— Non gran, me ò contes jamai. Qu’es la prumiera vetz que tu me parlas d’aquò. N’autres sem demorats un pitit pauc dins la chambra, puei, davalatem far un torn, lu ser, sus la rua dau pòrt, tot de parlar de tot e de res, e ‘na vetz tornat, segur que i aviá pus res sur lu mur, lu solelh eriá coijat.
— Alaidonc, qu’eriá queraque be un raibe.
— Non, te’n responde. Qu’eriá pas un raibe. I eriá. Arriba e taschem de durmir aura.
— Mas n’autres devem pas durmir ! Dises que parletem d’autra chausa sus la rua dau pòrt, de que que parletem, coma fuguet nòstre dire, ‘qualas erián nòstras pensadas ?
— De que que n’en sabe ieu ? Que deguessem nos tornar ‘pelar de tots çò que disem quante bargassem los sers d’estiu sus la rota de las vacanças, e, nos faudriá pensar au boiradís que ‘quò seriá dins nòstra memòria. Aürosadament nostre cerveu desboira, destria, destrenh. Borriers, tant parrier coma ton ordinator.

Pòdetz far la linga de palha aquí :

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l'aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur la façon dont les données de vos commentaires sont traitées.