NaHaiWriMo 2018 – Marcela Despastre

NaHaiWriMo

Eu torna, lu mes daus haiku, lu NaHaiWriMo, ujan d’enquera ‘na vetz, dins la linga lemosina.

NaHaiWriMoNational Haiku Writing Month – es un concors internacionau de poësia. Per ne’n far pertit, i a nonmàs de composar un haiku per jorn, lu temps d’una mesada, sus la tematica balhada per los, e las, qu’organisan, mas podetz maitot segre la vòstra mòda (veire pus luenh).
I a res de ganhar.

Tanka, haiku, kigo, senryu, haibun & haijin

Lu tanka es un poëma d’origina japonesa ente i a pas de rima, farjat de 31 sillabas. La prumiera pertida es un tercet de 3 vers escrichs sus la ritmica de 5, 7, 5 sillabas, e, la segonda pertida es un distique de 7 & 7 sillabas.

‘N’ora de temps,
Leire baissa dins son niveu
Sos la clarda.

Dos centimetres ne’n mens
Jugan gaire sus sa lonjor.

Sem pas japones mas europeens. Las nòstras gramarís son desparrieras, adonc, ‘quò sembla normau que las composicions siguessen dessemblablas de las vetz.

Lu haiku es lu tercet iniciau dau tanka. Eu pòt parlar daus temas que semblan daus borilhs de fava, de la vita generala, de la natura o d’enquera un sentiment.
Fòra la composicion, i a de la gent per voler i veire un kigo, qu’es de dire un « mòt de sason » coma ‘na flor, ‘na sason, un ‘limaud o ‘na color…

‘N’ora de temps,
E la Leire se baisset
Sos lu solelh.

Que lu kigo siguesse absent e lu poëma se ‘pela un senryu. ‘Quela fòrma sembla lu trach d’esperit, la galejada. Lu darnier vers deu estre « susprenent ».

D’un’arluciada
Leire monta, davala,
Segond la carta.

Un, o mai, haiku, senryu o b’etot tanka, ‘bilhat dau teiste d’una p’ita novela d’un milhier de mòts muda ne’n un haibun.

Haijin es lu pitit nom balhat a la persona que farja daus haiku.

Marcela Delpastre

Nascuda lu 2 de setembre 1925 en Germont d’a Chambaret, dins lu Lemosin, Marcela Delpastre s’i muriguet lu 6 de febrier de 1998. Se ‘chabet ‘pres ‘ver fach un viatge grand tant, tant coma sus ela mesma, beu sens jamai ‘ver botjat, laissant darrier ela ‘n’òbra crana e de totas menas – per mai d’unas de descubrir d’enquera – que la pus granda pertida es farjada de poësia, poësia sus mantas mòdas tant la balada que lu saume, lu poëma dramatic o la prosa poëtica, e ‘quò-quí dins las doas lingas, l’occitana e la francesa.
Paisana, coma i sem dins ‘queu pais, a trabalhar la terra, a eslevar las vachas, ‘la, de per ‘na pluma inspirada, pacienta, lenta, aplicada (qua’iment sens i tornar) – estre dins sas eideias – ela meslet d’un biais estrange, la beutat dau monde mai ‘quò qu’um ne’n sap pas coma los paubres malurs daus umans e que fan tant pietat ; gietant Diu dins la fornasa d’Hiroshima – 広島市 Hiroshima-shi – beleu sens far ni un ni dos, màs sens i obludar jamai, darrier la crotz dau Crist, la ficela dau Judas.
Per lu demorant – fajatz escusas ! -, ‘n’òbra d’etnologia eisida de la soá cultura propri, de las novelas dins las annadas 50, daus libres croniques dins las annadas 80, sèt gròs obratges de memòrias, quauquas chançons tirada de l’odor de la bosa, e lu dessenh, la pintura sens obludar ‘quilhs estranges ‘glans scultats…

Perpausici’ per lu NaHaiWriMòc 2018

Perpause per los e de segur las que iò desiran, de prener ‘na traversa per los temas, non pas segre los anglès o los francès.
Coma ‘quò fai 20 ans que Marcela Delpastre daisset ‘questa terra, me pense que qu’es ‘na bona eideia de prener la desbuta d’un de sos escrichs e de se’n inspirar per farjar un haiku.

Antan, ò fagueten sus un proverbí japonès :

« La chandela desprofita pas de balhar de sa lutz a ‘n’autra ».

çò que balhet :

Trobat dins la nuech
Coma dins ‘na p’ita lutz
« U » achaba « haiku ».

Veiquí.
Adonc, tots los jorns, balharai una tematica « tirada d’un libre de la Delpastre » — mai que tot de « D’una lenga l’autra », « Saumes pagans » e daus dos chap-d’òbras de la cultura mondiala que son « Bestiari Lemosin » & « Lo libre de l’erba e daus aubres » — e sus aquela tematica trabalharam.

Publicités