7 Janas dins un territorí d’exil — Jana Mas

[…] Et puis Johnny, Johnny serre le vide dans ses bras
Quand Johnny, Johnny s’éveille, ne la trouve pas […]

« Jana Mas dès lu mandin nou oras, son minhards dins lu pòste mas qu’es pas ‘na musica per nos tornar la nòstra jounessa, diguet Sonia au buraliste, afe, atz la Respublica, la dau Mitan-drech si’us-platz ?
— Setz tornada dau vòstre estagí de jornalista, la questionet un daus pitits vielhs turfistes. Se vos volen desjà pus a París, ‘na genta goiata coma v’autra, ne’n vòle be me.
— Jugatz vos chavaus e mesfiatz vos de pas lurs ne’n far far tròp, lu tròt fai crebar los vielhs. Marce monsur, pòdetz me far un càfe maitot ? Ai ‘chaptat de las chocolatinas chas lu bolengier, vau desjunar aquí.
— Ilhs vos pas adobar lu caracterí a la capitala.
— I a ‘na filha nuda pajina 3 dau jornau, gaitatz la un momint e utilisatz vòstra man sus vòstre biron.

[… ]Et l’homme se saoule d’incertitudes
Dans sa fierté cache sa blessure […]

— I sei, l’amoròs ne’n trobet una autra dins la setmana, aquò vos manha.
— Setz be nastre, sabe pas se quò ven de l’atge…
— Vos daissatz pas far per quilhs vielhs cobilhs, diguet lu patron apres servir lu càfe, son tant colhons que la luna.
— Marce, quò ira, son pus bestias que meschaënts ».

Sonia chabet de se sietar e dubriguet lu jornau que la una eriá barrada d’un « Cel, l’esper es tornat » la vertat sus l’afar.
Ela se songet que qu’eriá beleu un pauc tròp per çò qu’es mas una istòria de bicicletas e de desparegut, mas bon, ela sap maitot que far la jornalista balha pas totjorn minjar son aise. Qu’es mesma una de las rasons per lasqualas ’la montet a la capitala avecque un arrest « estagí » a Orleans, que la Respublica dau Mitan-drech es dins lu mesma grop de jornau que lu Popularí. Doas setmanas a Orleans, una a París, doas de mai à Orleans, tot aquò per aver la carta de premsa tant asoatada.
Ela lotjava chas sa cosina rua de la Torna Nòva e lu bar de la rua de Borgogna, la Chabreta a palhetas, eriá son bureu a ela, per i legir, per i trabalhar un pauc. Ne’n mai d’aquò, ‘queu bar eriá un daus rasles bars d’enquera popularí dins lu quartier. Jòunesa, vielhasas, trabalhors, estudiants, noçors, vendors coma volors s’i trobavan boirar.
Un jorn coma queu d’auei, qu’eriá un bon endrech per prener l’air de la ciutat joanica, per un còp que quauquares se passa.
La legida dau jornau, en defòra de far trabalhar sa meijon per un temps, eriá l’enchaison de descuberta sus lu canton, sus lu biais de viure dau monde dins un endrech donnat. Contrarament ad une eideia tota sautada, que siàiatz de Brest, de Lemòtges, Lilles o Orleans, las novelas localas se semblan totjorn un pauc, aquí un airau per estationar vengut paiant o aquí daus aubres copats per bastir un centre comerciau, lu biais de ne’n parlar es pas lu mesma, las reacions de las gents nimai.
Sonia charchet sus ton porta-onda un besilh, mas semblet res trobar.
« Escujatz me, monsurs los turfistes tant arderòs d’aidar ‘na femna maridada, torne vos iò dire, sabetz ente ’la es la rua Jana Champillou que la tròbe pas sus la tiala ?
— Qu’es be un soschament de folha-mardas aquò. Totaura vouguetz pas venir coma me, e aura me damandetz ente es ma meijon ?
— Pardon, setz dins la rua ente trobeten la becana, cridet Sonia.
— A quò non, ne’n sabe res de l’istòria de la becana, me sei dins la rua Champillou, qu’es de dire a St Jan de Braye, au claus dau mas, que la becana es estada trobada ‘leia Champillou, qu’es de dire à St Jan le Blanc, e alai, i a de la misera pertout granda ad un punt que los corbeus…
— St Jan lu Blanc ?
— Non, ad aquela ora, prenem d’enquera dau pitit negre !
— Tu ses fin, te ! Diguet Domingo a son veisin, un càfe per me maitot, siretz minharda patrona, que mai que vòstre òme nos daissariá crebar de set.
— Un de mai per me, si’us platz ! Mas v‑òc-es, qu’es un tipe de St Jan lu Blanc que fuguet pres de voler vendre la becana de l’autre sus la tiala.
— Fau pas charchar de tròp losquaus zò fagueten ?
— Non, non, as tot faus, ‘na vetz de mai Jan-L’entraupa, tot faus, coma per los chavaus lu darnier còp. Acertanas de las chausas sans saber. Non, aquí qu’es un dau cuenh…
— Mas tu creses d’enquera çò qu’es balhat dins los jornaus. »
Los tres vielhs erián tornar s’esmangonhar per lu nom d’una rua. Las praticas dau bar ne’n risián, que ‘quilhs tres fasián qua’iment pertits daus mòbles.

Piarron entret dins lu bar s’etot, apercauguí la Sonia, son amija.

Jornau dau margaud
Coma chaçar lu singlar
Masles en chalor

Coma eu s’i retrobet pas dins lu classament sus las estagieras, li fauguet damandar per trobar sa revuda ciclista.
« Eiscusatz me, atz v’autres “ 200 – la revuda de la becana autrament ” crese be l’aver desjà ‘chaptada chas vos, non ? Adonc, vau prener màs lu Jornau de la Decreissança. E un grand càfe maitot, un doble ! »
Piarron saludet la tropelada de vielhs.
« A ! Monsur “ How do you do ? I’m fine, and you ? ”
— “ I’m fine thank you ”. Vise que continuatz de prener los vòstres cors d’anglès, anatz tòst far lu revirador per la toristalha.
— Pensatz, eu i vai mas per la professossa.
— Vos, setz un jalòs, punt. Qu’es be de trobar de las motivacions, segur que elas aurián pus estre melhoras, mas, aquò li fai dau chanjament que non pas demorar coma v’autres que repiapatz çò que fuguet la vòstra vita.
— O, vos, setz tant ben penchenat que la vòstra copina jornalista. Ela a sas mensualitats a vos las far païar.
— Qu’es fin, aquò.
— Daissa los ! Parlan mas d’aquò. »
Piarron bischet la Sonia avant de se sietar e de li far la remarca que ‘la auriá pogut venir desjunar chas se. Avant que lu càfe ribesse, eu regardet rapidament son jornau.
Sonia charjava sus son porta-onda d’un costat e legissiá lu dorsier especiau de la Respublica de l’autre.
« Sabe pas coma tu pòdes far doas chausas a la vetz.
— Las femnas poden ò far.
— Legenda tirada d’un jornalet per cagolas. Quauqures vai pas dins lu trabalh de tos collegues ?
— Non, ilhs fan quò qu’ilhs poden, malaürosadament. »
Sonia eispliquet rapidament que la premsa dau jorn lu jorn es pas dins ‘na posicion aisada. D’un costat, çò que la fai viure, son las anonças legalas, adonc per las aver, fau montrar bona faça au poder locau. De l’autre, emai i aguesse un’ armada de corespondants e corespondantas, que mai d’una vetz son de las femnas, emai ‘queu monde faguesse lu trabalh lu melhors, dès que i a una importance politica locala, son daus jornalistes que iò prenan. Mesma per de las erpausicions belas, un concert, un escrivan, quante avieisen venir lu corespondant en luòc e plaça de l’especialiste, fan las pòtas.
Ela contet mesma veire vut una vetz una corespondanta qu’aviá tabalhat sus la brancha locala d’una associacion nacionala dind lu domení de la santat mentala. Jamai son article passet. Mens d’un mes passat, un afar eclatet, la redaccion prenguet los papierons tots prests de l’agença nacionala.
Qu’es entau que ela esplicava que per un afar coma lu de la becana aretrobada, qu’eriá malaisat de prener una distança mai los fachs, de los analisar avant de los tornar dins lu jornau.
« Pertant, beleu que i a mai de far que lu pertach dau Cel, un còp de mai.
— Aquò ‘ribet lu diluns, sem dimars, beleu que dins l’edicion de deman ‘mercres, vai i aver lu punt de vuda daus oposants.
— Aquò vai estre viste fach, i son dos. Mas sabe pas me, que fase pas lu jornaliste dins la vita, i a dau monde alentorn de la becana dins Orleans, non pas de las chifras per de las chifras, quante qu’es pas las p’itas istòrias de res. Segur, presentament un desparegut es gran lu cas, mas…
— Vau au jornau passat mieijorn, ne’n aprendrai un pau mai. Tu pòdes damandar a ta veisina que ‘la me prestessa la sóa bicicleta, que la de la mairaria son malaisadas de maniar.
— Crese que non. Son peneu de darrier es crebat, quante avieisa la propepat dau quartier…
— Pertant ajutet un tipe au comptador, quante chiatz davant le prefectura, qu’es netiat dins la demiei ora, sem dos cent metres pus bas…
— E se tu ‘nava ne’n ‘chaptar una a l’obrador de l’Argona, reprenguet lu Piarron. I vau coma te e qu’es lenchaison de pausar de la question a dau monde concernat ? Non ».
Pas de responsa, qu’eriá sinhe de soschament prigond chas la Sonia. Piarron prenguet la Respublica mas viguet tot que ne’n marcavan gaire mai que çò que fuget dich dins lu pòste.
Lu tipe seriá fach ‘trapar per ‘na seria de fotografias totas cadradas au mesma endrech, sus lu mesma bassuelh dau mesma eschalier. I aguet quauqu’un que quò manhet, de creire tornar veire sa becana desparreguda ‘na setmana avant, eu prevenguet la poliça que l’accompanhet… La becana eriá pas la bona, mas la poliça prenguet lu temps d’avieisar las autras, mai que tot que per quauqu’unas, i aviá daus limeròs contre la raubada… los policiers parlavan que segond los tesmonhatges, lu raubaire n’eriá beleu grand un raubaire. Lu tipe contava aver trobat la becana pausada rua… Champillou, dau St Jan de Braye.
« Qu’es chas vos que quò se’n passa aura, diguet Sonia endevers los tres vielhs.
— Non, non, non. Damandetz a vòstre amic, eu es aus renseignaments de la gandarmaria. Chas nos, tot es ben aigat. Ne’n mai d’aquò, n’autres erián aquí quante quò se passet, ò juram.
— E te, faguet Sonia, de que tu ne’n pensa de la politica dau Cel ? »

Piarron diguet res e balhet lu sinhau per s’entornar.
« Vam a l’obrador, te ne’n parle sus lu chamin ».


  • ~1680 mòts
  • La version en langue française se trouve ici (>fr)
Publicités

Une réflexion sur “7 Janas dins un territorí d’exil — Jana Mas

Les commentaires sont fermés.