L’eime dau haiku – TERADA Torahiko

Terada Torahiko fai s’encontrar lu haiku dau Japon coma la poësia de l’occident per dire l’unicitat dau haiku dins un sistemi de pensada, de veire lu monde, de se sonjar dins ‘queu monde. S’encontrar mas pas se boirar, de segur, que lu livre es estat escrich a la desbuta de las annadas 30 dau sègle XX, adonc, dins una mentalitat entrada « en reaccion » contra la dubertuda repersentada per lu temps Meiji. Per l’autor, los japonès son los japonès, adonc los sòus de poder comprener l’eime dau haiku, d’aver daus liams esmocionaus coma las chausas veraias o dins l’imaginari coma ‘na sason o coma lu chafre « dau vent de las plueias quante ven dau nòrd a la prima ».


[
Mesfiatz v’autres, ai desboirat l’organisacion dau haiku e l’erplicacion dau tipe ]

Dins l’estanh vielh ‘na galhauda clonquet, aquò faguet s’auvir lu bruch de l’aiga.

Que, pervut d’un esperit scientifique coma los d’occident, l’um perceguesse quò que se ditz aquí coma ‘na descripcion objectiva dau monde, l’um se troba davant ‘na frasa sens granda qualitat un pauc coma ‘na p’ita nòta presa […] un pauc coma per eisplicar un dessenh.

[…] per los dau Japon, los mòts son pas soladament daus « termes » […] mas daus rotleus de pintura sens desbuta e sens fin que portan la memòria de joias grandas […].

L’estanh vielh
Una galhauda clonquet
Lu bruch de l’aiga.

Un pitit libre, aisat de legir, fòrt ben escrich, mai-que-mai dins l’urgenca dau NaHaiWriMo (>en) que desbuta deman.


Eu torna, lu mes daus
haïku, lu NaHaiWriMo, d’enquera ujan dins la linga occitana maitot. Lu temps d’una mesada, vos fau escrire d’aquilhs pitits poëmas sus ‘quò que vos passa per la testa, o sus ‘na tematica coma iò fan los-las haijin de França ; perpause d’alhor de segre los mòts qu’ilhs balharan per los, e las, que troban pas l’inspiraci’…

nahaiwrimoc

e i a res de ganhar. Lu 5-7-5 barrat ven que a la desbuta, lu tipe qu’inventet lu challenge desirava pas estre ‘restat per ‘quela regla (de far un tercet sus ‘na mòda 5 sillabas, puei 7, puei 5) ; las gramarís de la linga japonesa e de la linga anglesa son desparrieras.


Per trobar quauques haïku analisats, espelhats, copilhats dins tots los sens per ne’n tirar, ne’n comprener l’eime, fau ‘nar sus :

-!-

Publicités