Oncḁ̐làu – 1

Lu 1er denovembre es un jorn de congier, le serviça se fai a mieijorn, deman, faudrá esperar lu ser. Quau que siàia, apres ‘queu-d’aquí de NNWM, atz lu NaNo de la Mela de legir (>òc)

Avant-dire

Sem dins un temps d’apres lu reschaufament de la terra, lu temps d’apres las malàudias que fagueten que los nau-desemes de la populacion se morrigueten.

Un grand espèr sautet quante l’Union Estelada – UE – una confederacion liura de planetas ‘bitablas — prenguet fisicament contacte coma l’Umanitat Terrunida. Los eistra-terrestres adjudeten, segond los protocolis espaciaus, l’Umanitat Terrunida – UT – per bastir ‘na basa artificiala, satelite de la terra coma la luna, entau fasent, ‘na pertida de l’umanitat fuguet sauvar.
L’UT intret dins l’UE mas, coma de las novelas technologias dins las mans, faça aus perilhs sus la terra, los umans fagueten mai de mau que de ben a la desbuta, notadament dins la colonisacion d’una autra planeta ; çò que fai que p’un uman pòt d’enquera se far portar a la comission diplomatica, son nomàs consurtats per lu parlament planetari sauv dins los afars de la terra regentats nonmàs per la Chancelaria territoriala de l’Umanitat Terrunidena.

Per alhors, daus fòristes son per contestar l’UE dins sa gerança daus afars de l’Espací Grand. S’arretroban chas los umans demorats sus terra, chas los que son sus lu satelite  artificiau Luna² e chas quauques eistra-terrestres dau sistemi planetari.

La legenda d’Oncḁ̐làu, que parla de las originas eistra-terrestras de l’umanitat dins lu passat e per son futur, sautet ad aquela epòca.

Oncḁ̐làu – 1

Eu bufa un pauc sus la vitra per far neisser ‘na p’ita nibla grisa. Eu i traça ‘na seguida de chifra 104:44:30 40:36:10.

« ‘Resta de far ‘quò Brandon, se-te-plai !
— Fase res de mau.
— ‘Resta te dise, n’autres vem b’etot pertir. »

Lu goiat passet sus las chifras son ponhet ‘bilhat de sa combinason tenguda per sa man coma per las netiar, puei eu se metet de vieisar per lu carreu entau eissuchat.

Defòra, tras la veirina dau pòrt espaciau, lu vide, lu negre d’empertot, p’un piau sinhe de vita sauv las lumiras dins las cabinas daus technicians portuairs que menavan los braçs robotisats per esgar los modules de la naveta. Brandon se viret un pauc e ‘chabet per la veire, pita bilha gris-bluïa pijassada de blanc, la terra.

De sentir son filh tracassat, Jenifera li diguet :

« ‘Quò vai te chamjar un pauc de passar las vacanças d’Iruvaa * sus terra.
— Quò vai estre la prumiera vetz… ‘quò me tarda un pauc d’estre sus terra emai ‘guesse mielhs aimat restar sus Luna² festar l’annada novela mai mos amics.
— T’ennuia pas d’ilhs, siran d’enquera ‘quí quante tornaram dins 3 mes.
— Lu reir-reir-grand maitot será d’enquera ‘quí quante pilotarai per me-mesma un veisseu dins 5 ans !
— Parla pas entau. Eu festa sos 125 ans ujan, marcha saber ente serem dins 5 ans. E res ditz que faràs lu pilòte dins la vita, ton pair vòu pas ne’n entendre parlar. »

Brandon s’entornet a la vitra per ‘vieisar la terra, tant p’ita dins l’espaci grand, emai ‘la fuguesse aura portejada daus raijons dau solelh per lu bloquier que ‘nava d’un pòle l’autre ; freule grilhatge de la larjor de dos fuseus orarís per limitar la chalor dau solelh. Un demiei aneu comparat a Saturne, un bloquier necessari per portejar la vita.

Brandon se levet per ‘nar aidar ‘na familha oïana que ’ribava pas de rinjar sas valisas dins las tiretas nautas de la naveta. Eu se tornet siclar a sa plaça non sens pensar que desempuei lu temps, aurian pogut adaptar las diferentas pertidas daus veisseus a las diferentas talhas de las espeças planetaras. Ne’n quauques 500 ans de vita spaciala ne’n sem d’enquera ‘quí. De sonjar que i a, en ‘quela desbuta de tresesme millenari, dau monde dins las organisacions de la Terrunida per se sonjar los mai esvoluats de las galaxias, lu faguet rire en se-mesma.

De segur los umans, òme coma femna, son demest los pus grands, de parlar talha, de las espeças animalas inteligentas que son liadas a l’Union Estelada. Quauque 2 mètres l’un dins l’autre, coma los de Toarg e de Tresid, doas raças bipedas. I a maitot los rapietausors, que fan un pauc mens, los de Cassís ad 1,50 mas ilhs, quante estiran lurs 8 tentaculas semblan mai grands. Per ‘chabar la galeria daus eistra-terrestres los mai espandits dins los barrís de la terra, los de la planeta Oïa, 1,30 per los pus grands.

L’oïan que semblava estre lu pair avieiset lu Brandon :

« bu mqˡu fu (v’autres me desfinissatz).
qˡgˡ bu IOv˞ I, bu cOv˞ I (que v’autres auviguetz un bruch, ressentetz lu bruch).
Dankon por via helpanto (grandmarce per la vòstra aida), adjutet la mair, bonvolu pardoni mian edzon. Li forgesas ĉiam ke sur la tero, ni devos paroli esperanton (Marce de perdonar mon òme. Eu obluda totjorn que sus terra, ‘nam dever parlar esperanto).
Tio ne gravas de mia vidpunkto. Mi lernas al la gimnazio la « aUI » la lingvon de la spaco. Esti respekta de la aliaj ne estas granda ĝeno, en ĉiu lingvo. Sed sur tero, atentu por via sekureco. Sinjorino, sinjoro, bona vojaĝo (Qu’es pas greu de mon eivís. Aprene au liceu l’aUI, la linga de l’espaci. Estre respectuós daus autres es pas un grand embarrat, quau que siàia la linga. Mas, sus la terra, mesfiatz v’autres per vòstra securitat. Madama, monsur, bon voiatge). »

De veire la polidesa de son filh, Jenifera poguet pas empeschar ad un sosrire de sautar sus sas pòtas. Tant de pervenança maitot, ela sospiret benaisa de saber que son dròlle eriá pas daus pus malaisats de viure.

Un sinhau sonore damandet a chascun e chascuna de se calar lu temps que las porteccions plasmaïcas venguessen los cinturar. La gent dins ‘queu vagon, coma los mila autres de la naveta entiera, fugueten ficelats per entau dire lu temps que los technicians de la basa espaciala descimbelan * lu veisseu.

‘Na sirena udlet, ‘companhada de lumiras, lu sinhau que lu tet de veire ‘nava s’ubrir tant coma los portaus lateraus. Las personas sieitadas a costat d’un hublot podian gaitar dins l’espaci los quatre ralhs de lum que s’i dessenheten coma un cordon que despartava de Luna² d’aici la terra, coma l’embonilh que lia ‘na mair e son eifant. Breva lumira que marquet lu despart.

Aura, 20 oras de viatge esperian lu monde conhat dins la Celestina, lu chafre de la naveta espaciala, d’aici l’astrò-pòrt de « Devil’s Tower » dins lu Wyoming, un canton de l’Union Continentala Nordamericana.

_____

* Sus la terra de l’an 3000, lu calendier aplicat es lu de las Maldivas. Entau, Iruvaa es la sason doça sus terra, quò li fai jamai mai de 30°C dins las normalas. Los mes d’Iruvaa son : Mula (10 – 22 dec), Furahalha (23 dec – 5 gen), Uthura-halha (6 – 18 gen), Huvan (19 – 31 gen), Dhinasha (1 – 13 feb), Hiyavihaa (14 – 26 feb), Fura-badhuruva (27 feb – 11 març), Fas-adhuruva (12 – 25 març), Reyva (26 març – 7 abr).

La seconda sason, fòrt-fòrt chauda es Hulhangu. La temperatura monta jurtà 85°C, maugrat la porteccion dau bloquier.

* cimbeu : la còrda e lu nos (la floca) usats per ostar ‘na pèça de buesc. Cimbelar : far lu torn d’un bocin de buesc per l’ostar.

-!-

~220 per l’avant dire ~850 mòts per lu chapitre 1 (sens las nòtas)

_ _ _ _ _

  • Un dernier lien pour les « francofones » qui ne manqueraient pas d’essayer d’être une source de distraction sans cela :

faq-du-nanowrimo-850x340

Publicités