Torilhon 10

Lu tipe tot d‘acompanhar la p‘ita vielha chas ela per poder beure un còp, se remembrava sa mandinada.

Pertit tòst lu mandin de Lemòtges ente eu aviá un lotjament dau costat de la Bastida, Arnaud eriá arribat d‘abora chas un amic au Puech-Franhon. Lu càfet tòst begut, sans banturlar, vei-los-quí dins lu champ, au pus naut de l‘endrech.

D‘abòrd sautat dins l‘ala, lu Arnaud a la galaupada voliá volar vers Briguelh per far quauquas fotografias puei s‘entornar e se pausar per poder montar daus noveus tubes per ganhar ne‘n leugieretat e ne‘n manhabilitat. Dins l‘esquipa se eriá lu pilòte e lu fotografe, son companh fasiá lu mecanician.
Coma eu disiá ’vant de pertir « vau m‘envoiar ne‘n l‘aër », e quante eu se paussava, sos prumiers mòts disian la libertat « de pas creire, coma se sentem legier de passar per dessus tau buesc » o d‘enquera « de passar per dessus l‘estanha, poguí veire los peissons coma devan los veire los auseus ».

Aüei Briguelh. Quilhada sus ’n‘autura, la pertida vielha data de l‘atge-mejan, tot autorn i a daus buescs, daus champs quauques talhadís, e coma pertot, ’na pertida industriala lu long de la rota de Sent Junian, la ente ’na forcha menava au Puech-Franhon, lu luòc dich pròpche dau punt de despart.

Arnaud correguet coma de costuma darrier la veitura de son companh sus quauques 200 mètres puei faguet laschar lu cable e vei-lu-quí apres montar e cò-sec virar mai un grand e fòrt vrau que claquet ne‘n l‘aër.
L‘ala monta, passa per dessus la fòrest de Briguelh, vers l‘estanh de la nejada quante lu vent la fai virar vers la Fabrica e coma s‘entornar dins una granda corba que Briguelh seriá lu centre e Sent Junian la limita a l‘eisterior dau cercle. Lu chamin seguit eriá lu naut daus tuquets, una fòrma de linha de cresta que los vilatges, los buescs e los estanhs ne‘n serián los punts sus ’na carta : lu domení de la Bolonia, lu Jarisson, las Betolas, las Garenas, los Peladís, lu Montelh, d‘aïci tornar virar un còp de mai vers Preissalat, adonc anar vers la destinacion vouguda.

Lu Arnaud se prenguet de raibassar un pauc, estorbilhar per son sentiment de libertat.
Quantben de temps, desjà, despuei qu‘eu laschet lu cable ? Sa montra balhavava mieijorn manca un quart. Eu barret les uelhs per saborar lu moment avant de se pausar, sens aver fach sas fotografias, quò será per una autra vetz.

Bau !

Lu bruch de la realitat lu desvelhet, los uelhs grands duberts, eu viguet un chause pitit-pitit que lusiá dins un prat e dau monde. Eu viguet, au mitan d‘una p‘ita rota, una becana roja.
Còp-sec, eu aviá descidat de far descendre son ala per s‘apreuimar de la scena.

E aura, eu acompanhava ’na p‘ita vielha.

*

« Son pas meschaënt, mas desparlan beucòp Marceu tant coma lu Enric. Dos vielhs cobilhs que passan un temps grand per far e desfar lu monde, mas son pas meschaënts que ne‘n an l‘air.
— Me sentissí pas ne‘n dangier, migretz pas per me.
— Me‘n fase pas per v‘autres. Marchetz beure d‘aquela aiga, ’trappetz un veire sus lu plateu, ’la es tirada dau potz.
— Atz pas l‘aiga de la vila.
— Non, non, non. Mon paubre òme fasiá lu maçon chas los autres, qu‘eriá estat lu diable qu‘eu faguesse res meijon. Parle aquí dau temps d‘apres la guerra. Segur, au jorn d‘aüei, la gent dins lu vilatge son racordats au « tout à l‘égout », sauv me e, crese que i a la Gineta maitot.
— Atz pas lu telefone, l‘aiga coranta pas mai… i a pus gaire de monde per viure coma vos au jorn d‘aüei…
— E pus gaire per pòder i viure beleu, mas n‘i a be d‘autres sus la planeta qu‘en an pas tant, e fan be los paubres. Manquí jamai de res, vive de pauc, mas i aguet totjorn de que minjar a taula.
— Lu monde chamget apres la guerra…
— E eu chanja d‘enquera aüei, e chamjara demai. Emai ’guesse pas la television, escote las informacions dins lu pòste, e recebe lu « Sillon » un còp per mes. Sei pas dins ’na caverna. E puei, los dos vielhs cobilhs que tenen lu jornaus obludan jamai de me dire lu monde.
— Vòle be vos creire. Me fasetz pensar a ma paubra granda que me gardava quante eriá pitit. Jamai ’la poguet se far a la vila. Pertant mos pairs son pas dins un apartament, ’na caja a pola, ’na jalòia per parlar be, non, ilhs an ’na meijon indepandanta, una meijon de vila. Jamai ’la poguet s‘i far. Ela compreniá pas, per prener un eisemple, que faliá copar l‘aiga una vetz ’chabat, que ’quela aiga costava. Parrier per la lum. Quantben de vetz mon pair o ma mair passeten darrier ela.
— E v‘autres aviatz lu gaz, perque ’quí, qu‘auriá fach bra‘e que ’la lu ’guesse pas tuar apres l‘aver usar.
— Nos, aürosadament. Mas ela ’viá passat tota sa vita a la campanha, dins un vilatge de doas meijons, dau costat d‘Ambazac.
— Coneisse pas ’quilhs cuenhs. Sabetz, en defòra d‘anar a Sent Junian, surtissí quitament jamai dau vilatge desempuei mon naissent, e ’chabarai de paiar mon chamin aquí, afe, l‘espere. Anguí una vetz a la mar, a Rochafòrt. ’N‘aideia de mon òme que lu prenguet un jorn. Faguetem lu chamin lu long de la Charanta, de sa sorça qu‘es passat Rechoart a la mar granda. Qu‘eriá ’na bela permenada.
— E be, me faudra tornar un jorn per parlar coma v‘autres, diguet lu Arnaud apres pausar son veire. Fase pas que l‘òme-volant dins la vita, sei professor de scienças naturalas e creiguí comprener que sabetz de las chausas sus las plantas.
— Mesma los ’limaud, pòde vos ne‘n contar, dès ’uei se iò voletz. Mai que tot que sabem pas coma van vai virar l‘afar de l‘engenh escrasar dins lu prat dau Micheu. Quò vai beleu prener tota la jornada.
— Serai tirat avant, la boitia me concerne en res.
— Verem be ».

E lu Arnaud de la remercejar tot de sonjar ad un endrech ente trobar un telefòne apres marchar.

Publicités