Torilhon 4

La Janeta coma la Arsena gaitavan los òmes autorn de la becana. L‘un teniá la forcha dau temps que l‘autre essaïava d‘adobar la roda, sens granda reüssita.

« Lu temps que v‘autres fasetz ’quò, vam mai Arsena chas lu Gerard per telefonar aus gendarmas e aus pairs de la p‘ita. Lu chause vai queraque pas ’nar pus luenh que ente eu es.
— E puei de tot biais, qu‘es pas n‘autres, lu Micheu pasmai que damandatem d‘aver ’quò dins lu vilatge.
— V-òc-es, sauv que vòle veire los gendarmas per saber per mas vachas.
— N‘i a p‘una de crebada, vas queraque pas far crei…
— O beleu una prima, una recompença o un quauquares entau.
— Sem pas aus Estats Units aquí o dins un montra-colhon, qu‘es lu Lemosin. Tu pòs la tirar entau longa per aver quauquares. beleu ta fotografia dins los jornaus, e enquera tascha de pas estre lu jau d‘India de l‘istòria, ilhs tau fach d‘aranjar las chausas, d‘aïci dever paiar per l‘òstar dau riu.
— Queraque, petonet lu Micheu, vai un pauc luenh.
— Marcha saber coma los jornalistes, los politicians, ilhs an tot los drets ».

Chas lu Gerard, lu telefòne marchava pas mielhs, la tonalitat puei lu bruch de l‘alen.
Las femnas s‘avanceten chas la Martina, per auvir la mesma chausa. Ela aviá dès la desbuta de l‘afar tornat chas ela per telefonar a sa sora e tener lu jornau, mas pas moien. E qu‘eriá entau dins tot lu vilatge. La lumira marchava, las televisions e los pòstes marchavan tot-parrier, mas pas lu telefòne.

« Qu‘es beleu un aubre que tombet sus la linha, chabet per dire la Janeta a la goiata, que ton velò siguesse d‘enquera ’bolhat e Euzebiò vai prener la 4L per te tornar chas te ».

Tot de parlar, ’las engulheten lu chamin de la meijon e se ’resteten davant lu prat. Lu Arnaud, l‘estrangier au vilatge, eriá acobdat a la clida. La Janeta tornet eispliquet per lu telefòne e lu tipe li acertet qu‘eu aviá pas vut d‘aubre de coijat sus la rota, oblidant un pauc qu‘eu passet una pertida de son temps a meitat endurmit.

« ’Queu mandin, partissí d‘un champ au Puech-Franhon, voliá anar a Briguelh mas i aguet un còp de vent que me faguet virar un còp, puei dos d‘aïci que i aguet qu‘eu bruch un pauc sord, e la davalada de la boitia. Vut dau ceu, qu‘es fòrt brilhant, quò lusit beucòp, dirián coma un satelite mas pòde pas l‘acertar e de segur, qu‘es mielhs de pas i toschar.
— E te que ses mai jòuna que n‘autres tots, tu iò sabes pas quò qu‘es ?
— Non, diriá parrier que qu‘es un satelite, o, mas i crese pas, un obgier volant deconegut.
— Un OVeDe ? Qu‘es beleu dangierós alaidonc, non ?
— Crese que non, ajutet l‘Arnaud, e perque quò fai pas brint-brint, din-dau, frà-frà-frà o d‘enquera tau-tau-tau, crese que qu‘es quauquares d‘uman, beleu un satelite esbolhat que tornet sus terra, beleu una aisina daus militarís, mai tot ’quò que se passa chas los russes en qu‘eu moment.
— Atz beleu rason. Tornetz donc chas nos prener un quauquares beure. Coma la moleta es brutlada, me fau un pauc de temps per ne‘n far una autra, mas lu temps que mon òme tornesse la goiata chas ela, auram lu temps de parlar de tot aquò.
— Tu venes de luenh d‘aquí ? E sus ton vetete ?
— Non, m‘entòrne de chas ma granda qu‘es dins un vilatage pas luenh d‘aquí, a l‘Òme dau Bòsc, e mos pairs son de la Vallada. Se v‘autres atz una carta dins vòstra biaça, pòde vos montrar.
—  Vòle be. Quò sembla ’na bela permenada mas tu ses pas un pauc p‘ita.
— Ai 14 ans, mas fase dau judo e sabe me desfendre, diguet ela, de prener un air meschaënt.
— Te crese, te crese ».

E la goiata se sentet oblijada de se contar un pauc. Dire que sa familha eriá de la Valada qu‘eriá dire luquau eriá son pair e çò qu‘eu fasiá dins la vita, es de dire, lu païsan. Sa mair fasiá l‘aida per daus pitits vielhs dins lu canton de Sent Junian e quitament tots los vilatges rassís « la frontièra », dins la « bana » departamentala : Lu Montelh, l‘Auja, las Jobertias, Chabanas, La Font, Fòrjas, lu Mas.

« ’Quò deu estre tot e qu‘es beucòp de temps passat. Crese pas que l‘aguesse quauqu‘un a Pressalat, ’chabet ela de dire avant de reprener sus sa becana, que ’la praticava tant e mai. Vau dins los champs depuei tota p‘ita mai una becana, mos grands paternaus son de Saulgond, qu‘es pas tant luenh que ma granda maternala, mas ma mair aima pas me veire sus ’quela rota, i a tròp de veirura. O b‘etot, parte dins lu mitan de la matinada, o de la jornada, quò rotla mens.
— T‘ses mai coratjosa que me a ton atge.
— Sabetz, auviguí mai-me-tot lu bruch, pas tant fòrt qu‘un còp de canon, mas ’quò me bredasset. ’Guí un pauc paur e qu‘es perque m‘esvedelí davant chas vos. Faudriá pas iò dire a ma mair. Ela voudriá pus que montesse becana. Viguí la lutz maitot, mas pense que nonmàs lu solelh sus la paret brilhanta dau chause. Dins la davalada avant lu vilatge, faguí pas ’tencion e vlau, me trobí lu cuòu par terra. E aura setz apres m‘aidar.
— Te‘n pregue ».

E la Janeta tornet pigolhar lu cadran dau telefòne.
E lu telefòne li tornet s‘alenar a l‘aurelha.

*

Lu margaud arribet mai una soriç dins la gola.
Trauquet lu grope daus umans coma un rei, faguet màs ’tencion a çò qu‘un chin trainava pas dins los cuenhs.
Un chause lusant davalet daus ciaus, se qu‘es pas un auseu, me‘n fote, au mitan de las vachas, las son pas de bon chaçar de mon vejaire, chas lu Micheu, qu‘es pas chas me e ’que banturle me balhariá bentòst mai de vin que de lach, e aime mielhs petar au nas de lu o la que ma manha que de badar a rendre sos bedeus a mon creator.
Autre chause davalet maitot daus ciaus, lentament, jaune canari quò n‘eriá grand un auseu pertant. E aura, son tots en rond autorn d‘una goiata e sa becana roja. An que virar e virar, far la dança daus pinhons, de la roda o de la chadena, se quò fai pas dau ben, quò fará pas de mau.

*

« Fug ! La raca de chat, vas eschapar la soriç meijon e apres vau dever la charchar ’vant que ’la crebesse sos un mòble.
— Te‘n fai pas, ela vai pas correr luenh quela-quí ! Qu‘es lu v‘autres ’queu margaud ?
— Non, eu ven de las vetz meijon, li balhe minjar. Eu vai veire Micheu soventavetz, mas i a mai de baston de prener que de lach.
— Dins la natura, chaçan be, diguet lu Marceu, visatz los tigres.
— Sauv que los chats son ’n‘invencion daus òmes, avancet lu Arnaud, son un produch de la sedentarisacion e de l‘agricultura, i a quauques dietz mile ans.
— Qu‘es be los vilauds aquò. Saben pas plantar ’na pomaterra mas per parlar coma un libre, aquí, i a dau monde. ’Netz beleu nos eisplicar d‘ente venem maitot. Dins l‘espera daus gendarmas, am tot lu temps.
— E me maitot, perque me sonje pas qu‘i a de dangier mai la caissa » ajutet l‘Arnaud, picat.

E se prenguet d‘eisplicar que coma las bestias ’vián pas crebats còp sec, coma i aviá de la lumira e pas lu telefòne, coma degun s‘envolet dins l‘aër, lu mielhs eriá d‘atendre per veire ’quò qu‘anava se passar. Quò qu‘eriá tot-parrier l‘enchaison de copar la raiça a l‘ipotesa de l‘OVeDe, i a gaire que dins los filmes que quò ’riba entau.
Surtiguet sa carta e gaitet ente se trobavan.
Pressalat, los Pressalat, de Lotra coma daus Ausiers se trobavan au bas d‘un tuquet. Pas tant luenh qu‘aquò de son punt de despart quò que lu manhet un pauc. Pensava pas aver tant virat e desvirat.
Dau mesma biais, partiguet sus lu còp de onze oras, l‘evinament deguet ’ribat vers la miejorn manca dietz.
Fin finalament, eu ’viá pas tant desrivat dins la mar daus ciaus.

Mòts : 1332

Publicités