Lu caier de japones

Dubertura de la tireta 日本語ノート ~ lu caier de japones (pas pus d’una vetz per mès, pòde pas aprener e balhar minjar au cibercaier), que veiquí lu prumier bilhet.

Que ‘quò siguesse clar, es pas un cors de japones, nonmàs ‘na persentaci’, quauquas nòtas. I a pro de monde entau que balhan de las leiçons tras la tiala, atz qu’a charchar, sens obludar que sei de la generaci’ « papier – gredon – libre » e « aprener, aprener, aprener, tornar aprener, e tornar far » es ma sòla mòda per far desempuei quauques 2 ans.Tant iò dire maitot, me fote de tots los liams que v’autres poriatz trobar e me balhar « per me plare », o de las aisidas « que la filha dau nebot parletet a la borriera… », o « daus libres que sabetz bons mas que jamai dubriguetetz ». Sei un pauc mau plasent, afe, coma de costuma, perque dire « fase dau japones » fai neisser mai d’un eivís que part d’un « quò es grán possible » ad « te trobí aquò sus la tiala, e quò d’aquí, mai quò-quí… » ne’n passant per « e fau aprener ‘quò, mai ‘quò, mai ‘quò, sabe pas coma tu i ‘ribas, mas me poria pas iò far ». Lu tipe de conarias qu’entende desempui mai de 30 ans sus los vegetarians, sus los gais, sus la gent que van trabalhar sus ‘na bicicleta, sus quò-quí, sus quò-laï que sembla far de vos quauqu’un d’eistraordinarí quante taschatz nonmas de viure segond vòstra eideia.

T ! Entau fasent, balhe las 5 claus d’un bon aprentissatge (segond una amija americana, aquí copiat-jaspit-adaptat de la tiala) :

1 – Start a tradition, and/or a journal ; don’t break the streak

2 – Learn to recoll not memorize ; input a lot before output.

3 – Do the 30-30 and plan day & week-end

4 – Use what you enjoy ; practice failure

5 – And never forget :

it’s your journey, no ones’s else.

De veire tots los libres de qualitat » per aprener la linga japonesa, e per far chiar los jounes colhons e las vielhas babòias, me songe que los americans son de la gent de segre.

Sus la linga japonesa : ‘Quò pòt semblar estranh, mas lu mai suvent, la gent son apres me damandar lu sens per legir, pertant, es clar dins las manga, perque i a un dessenh per iò eisplicar, es clar dins los autres libres, perque la cuberta balha lu sens, apres quante es imprimat dins « lu fiu de la ribiera », es de dire dau naut vers lu bas, fau eifectivament legir de la drecha vers la man mança, aures qu’un còp de prener. De notar que i a quauques vielhs paneus d’escrichs orisontalament a pertir de la drecha, es mas per far parlar la toristalha.

L’escritura es facha de 2 tipes de simbous, los kana e los kanji. Las letras latinas fan pas pertidas dau biais d’escriure la linga, emai, coma las chifras arabas las siguessen usadas. Quò que nos montra que emai los dau Japon siguessen « pitits, jaunes, e que fau se’n mesfiar »*, son de la gent duberts que saban far aisat quante ‘quò comanda, ilhs.

Los kana son divisats ne’n hiragana e katakana e tornan representar las sonoritats de la linga.

Per far aisat, un sinhe = una sillaba (o « mòra » per los amators). E aquò doas vetz perque chasque sillabaire es usat per un tipe de repersentaci’. E mesfiatz v’autres, es pas l’un o l’autres, en defòra daus libres per los goiats, qu’es hiragana, katakana, kanji las chifras e las letras tot boirat.

Es quò-quí la magia de la linga, ‘na vetz lu còp pres, es d’una granda simplicitat, e d’una granda beutat grafica (non pas coma iò diguet ‘na vetz un linguïste nacionaliste de l’occitanistan grand de la sala daus pròfs d’aicí la boitia d’anti-despressors).

Un eisemple comentat mai ma persentaci’ :

  • 今日 「こんにち」 は。私 「わたし」 は ピャール です。 = Adiu. Sei Piaron**.

P’ita frasa ente 今日 son 2 kanji, 今 un kanji per « aura », 日 un per « jorn », mas, ‘tenci’, los kanji an lu diable dins la peu.

En prumier, l’analisa dau quite mòt kanji 漢字 composat coma ‘quò : 漢 kan = chines, dau temps daus Han e 字 ji = escritura. Los japones raubeten los kanji a los de l’Empirí dau mitan, i a mai de 1000 ans, e, ne’n mai de raubar lu sinhe per marcar las chausas, desraubetan maitot lu son, coma se avian pas pro de far chas ilhs.

Quò que fai que un kanji tot sou, generalament, se prononça sus ‘na mòda tirada dau japon, la prononciaci’ « kun » (la sinhificaci’)(escrita mai los hiragana dins los diccionarís, mai las p’itas letras latinas per los gaijin (los de l’endefòra)) ; dins ‘queu cas, l’eideia balhada per lu sinhe es la dau punt de vuda daus japones. Daus kanji jaspits per ne’n formar un autre prenen la prononciaci’ « ON » (la sonoritat)(escricha mai los katakana dins los dicòs, e mai de las grandas letras latinas per los estrangiers).

Per (mesfiatz v’autres, es pas lu mai aisat) am :

日本 (nihon) = Japon, ente se ditz « ni ». Dins l’autre sens, 本日 (honjitsu) = aüei, que se pronnonça aquí « jitsu ».

今日 (kyō) = aüei, e atenci’ de pas far coma mai d’un còp los frances, es de dire obludar lu chapeu de la letra lonja « ō » (son pas los lemosins que farian ‘quò 🙂 ), los kanji gardan lur sens « aura – jornada » mas an pas la mesma pronociaci’ coma dins 今日(konnichi-wa).

Mas, mas, mas, per mamesar un pauc, coma fan-t-ilhs per iò saber. Disí que los japones erian « pitit, jaunes…»*, mas son pas de las colhas, per los qu’aprenen coma per los goiats, i a los furigana, es de dire daus pitits hiragana adjutats per aidar (sabe pas los far ne’n pitit, alaidonc, los entrecrochietí こんにち). Los furigana son de las bequilhas d’una granda utilitat, mas coma per las p’itas rodas de la bicicleta, faudra be un jorn las retirar.

Per dire v’rai, qu’es mai d’una vetz lu conteiste que balha lu biais de dire, entau 今日tot sòu, isolat per (punt finau), voudra beleu dire « bonjorn »(konnichi-wa), mas se eu se troba separat per (virgula), la sinhificaci’ risca d’estre « per parlar d’aüei » (kyō-wa).

Podetz veire que los punts son daus pitits rond, que las virgulas son dins l’autre sens. I a, normalament, pas los punts d’interogaci’, d’eisclamaci’ pasmai, mas los japones an d’autres sinhes coma los crochats , e d’autres, e d’autres.

Per ne’n dire mai sus lu kanji . Veiquí un eisemple ente eu se troba dos còps dins sas propòrci’s normalas, e au mitan desformat : 日曜日 (nichiyōbi) = dimenc (eisplicat entau kanji per kanji : solelh | comptor de jorn | jorn), 明日 (ashita) = deman (la luna passa davant lu soleil per la clarda e parlam dau jorn d’apres ‘quò-quí), 昨日 (kinō) = aïer (lu jorn qu’es « copat~’chabat » se tròba avant lu jorn « plen » [que parlem aura]). Vesem que sus ‘na eideia de « jorn~solelh », pus o mens desvirada, un kanji coma pòt se dire : ni, jitsu, hi, bi, ka

Los goiassons, qu’an desjà un grand vocabularí fau pas creire, a la desbuta aprenen los hiragana, puei los katakana, puei 80 quauques kanji, 200, 500, 1000 d’aici los mai de 2000 que fau saber per legir lu jornau. Dins los libres per los goiats e los estrangiers, i a los furigana, e mai-que-mai quante es un kanji rasle ; los japones son l’inverse daus rapiapioccitanistes, ilhs fan aisats, e ‘quò balha enveia d’aprener.

La dificultat daus kanji, ne’n mai de la 2, 5, 15 prononciaci’s, es que fau aprener son « eideia » e la faiçon de lu dessenhar, que lu nombre de trachs, l’ordre es mai-que-mai important.

Per far mon leva-nas, perdon, perque m’inspirí d’aqeu caier, i a 8 tipes de memòria (>fr). Sei bon dins l’eideia (40%), dins lu dessenh (35%) lu restant es de la structura de la frasa (gramarí) (15%) e la reproducci’ d’un eisemple (10%). Me’n sorte entau per mos quauques 660 sus 1100 kanji « coneguts per lur sinhificaci’ » (550 verts, 110 iranjes +, 180 iranjes -, 260 roges) , mas los que coneisse la prononciaci’, mai d’una vetz, sabe pus lu sens ; ‘ribe pas de liar lu traçat au dire mai l’eideia ». Qu’es ‘quela dificultat que fai que degun es de consent sus lu biais d’aprener per los gaijin (los estrangiers), dintra los « fau iò far ne’n mesma temps que la gramarí », « fau prener un temps a costat », « fau iò far segond l’ordre japones », « fau iò far mai la memòtecnia »…

Veiquí la structura de la seconda pertida d’aquela prumiera frasa わたしは ピャール です :

kanji furiganaparticula | katakana | còpula (estat « d’estre » se voletz).

Un kanji, que se ditz « watashi » (balhat per los furigana), seguit per ‘na particula, un . ‘Quela particula es un hiragana que normalament se ditz « ha » mas aquí, isolat entau dina la frasa, eu se ditz « wa ». Usat coma particula, ‘laidonc isolat, ‘queu hiragana se ditz totjorn « wa ». La particula balha la foncci’ de ‘quò que davant se, aquí lu « de quò que parlam » (es pas lu sugier de la fòrma verbala, lu sugier se balha quitament jamai).

Los hiragana an ‘na fòrma cursiva, de corba, son aquí per escrire la linga, las fòrmas gramaticalas (particulas, liaisons, conjugasons…) o los mòts « qu’an pas de kanji liats », e los furigana. A la desbuta qu’eriá fach per que las femnas de la noblessa poguessen escrire. Un daus prumiers chap-d’òbra de l’umanitat, lu Genji monogatari  源氏物語 (conegut per los frances sus lu nom de : Dit du Genji), de la Murasaki Shikibu es estat escrich nonmàs coma ‘queu sillabaire.

Lu second sillabaire, katakana, ャー(pya-a-ru) dins l’eisemple, es utilisat per desformar los mòts que venan dau defòra, perdon, per los transcrire. Lu trach es pus « drech » que per los hiragana. Son usats per los bruchs, per balhar de l’importança (un pauc coma « gras » e « italica » per nos), quante ‘quò crida… La linga japonesa posseda pas totas las sonoritats de las autras lingas, ‘laidonc, son beleu « pitits, j… »* mas ingeniós. Coma la linga japonesa es quaisiment facha d’una paira consona-volhela, las sonoritats qu’eisistan pas son transcritas mai los katakana, per eisemple fa-fi-fe-fo-va-vi-ve… :

プロバンス = purobansu, プロヴァンス = purovansu = Provença.

  • 私 は 朝あさろくきます。

kanji | particula | kanji furigana 」 chifra araba 「furiganakanji (comptor de las oras)「furigana」 | particula | kanji furigana 」 terminason verbala.

Mòts per mòts : me | per ne’n parlar | mandin | 6 | oras | dès | me levar.

Los japones prengueten las chiffras arabas, en sus de las lur e per far aisat, fargeten tot un sistemí segond que comptatz daus gredons, daus kimono o de las bilhas. Parrier per lu vocabularí, los òmes an pas los mesma mòts que las femnas (es qu’eu biais de parlar qu’es mai d’una vetz apres aus gaijin, la legenda ditz que qu’es per se mòcar que ‘quilhs que pensan quilhs son « pit… » 🙂 ), los goiats parlan aus grands coma un emploiat parla a son chap… Per eisemple per « balhar » i a 4 verbes segond luquau balha, e chasqu’un d’aquilhs verbes pòt estre usat sus ‘na mòda « neutra », « pòlida » o « mai-que-mai-respectuosa-que-qu’es-l’emperor-que-se-troba-en-faça-de-te-paubre-pitit-vermisson ».

Prene pas la peina de dire que i a pas de conjugason, i a que dos « temps », « lu passat-l’achabat » e « lu apres passar », mas i a plen de formulas per dire l’imperatiu, lu futur… sens obludar los niveus de langatge.

  • パン を 食 べます。コーヒー を 飲 みます。

katana | particula | kanji | terminason verbala. katana | particula | kanji |terminason verbala.

Pan | ~COD | minjar. Càfet | ~COD | beure.

  • はち時に会社かいしゃへ 行 きます。

8 | oras | dès | lu trabalh | per | partir***.

  • 時から5時まで働はたらきます。

9 | oras | començament de l’acci’ | 5 | oras | fin de l’acci’ | trabalhar****.

  • それから、自転車 「じてんしゃ」でうちへ帰「かえ」ります。

Per ne’n ‘chabar | bicicleta | particula « utilh » | s’entornar.

De notar : per far aisat, utilisí la transcripci’ dicha de Hepburn modifiada, es pas la transcripci’ oficiala, mas es la mai usada de per lu monde coma au Japon ne’n defòra de… la França, mai d’una vetz, coma de costuma.

I a quauques espacís dins mon eisemple per far aisat, mas, dins la linga vertadièra, son pas ‘quí.

‘Quò balha :

今日は。私わたしはピャールです。私は朝時起きます。パンを食べます。コーヒーを飲みます。8時に会社へ行きます。9時から5時まで働きます。それから、自転車でうちへ帰ります。

Adiu, sei Piaron. Me leve a las 6 oras dau mandin. Minge un bocin de pan. Beuve dau càfet. Parte trabalhar a 8 oras. Desbute lu trabalh a 9 oras d’aicí las 5 oras dau ser. Puei, m’entorna mai ma bicicleta.

 

Vau ne’n ‘chabar mai ‘queu bilhet per una d’aquelas eispreci’s que los japones aiman tant : quò qu’es malaisat per lu monde qu’apren la linga, qu’es que lur niveu es « deko-boko » 凸凹 !*****

_____


* Umor, pas dau melhor, iò reconeisse.
** ‘tenci’, veiquí la transcripci’ daus katakana : pya-a-ru. Aquò se prueima de la prononciaci’ daus japones, pas de la nòstra grafia. Piaron o se voletz mos autres chafres : Jamai-aürós queu-quí, Jan-Filha, Jan-la-Colha, La-Ronha… Seria occitan : Jan-que-cal-disir-Joan-lo-Repiapaire 🙂
*** Parte a las 7:30 per 13km, entau sabetz aura.
**** 8:15 – 17:15 sens pausa, es de l’esclavatge. Camaradas ! Camarades !
***** 凸凹 los kanji per « convexe » e « concave »

Publicités

2 réflexions sur “Lu caier de japones

  1. donna 03/09/2014 / 18:41

    Un cors de japonés en limosin, aquò es fòrt !

    J'aime

    • janpeire 03/09/2014 / 19:09

      Marcès. Sei apres presparar per octòbre ‘na faula dau イソップ lu nòstre Esòpe.

      J'aime

Les commentaires sont fermés.