Dau zen dins lu biais d’aranjar las bicicletas…

Es la « rentrada » coma fau iò dire, afè « l’escriure » perque la gent disen la « rintrat », mas sabem tot-a-s que fau chamjar lu pòple, lu mau lu pus grand que siàia que lu pòple que vòu pas voler parlar « l’occitan blos » e l’i prefera un « baragoin » (sabe d’ente ven lu mòt) lemosin coma ‘quò se fai d’annadas.

Traïdorizinators ! (→ òc)

Mai seriosament, es lu prumier bilhet de la rintrad’, n’autres n’am pas nos fleunar per quauques bilhets escrits per quauques professors o professosas qu’obligueten, l’estiu ‘ribat, de se surtir los dets dau fisson per petar un còp.

Lu titre d’aqueu bilhet es entau escrit a l’espres per far sonjar ad un autre titre, lu dau « Zen and the Art of Motorcycle Maintenance »1, que se mesma eriá ‘na ressuçada dau « zen dans l’art chevaleresque du tir à l’arc »2. Lu titre d’aqueu bilhet porta lu mòt zen, queraque pas dins lu sens de la propaganda o de la televicon, non.

Vau taschar de far un bilhet per mes sus « lu zen per l’eisemple », veiquí lu prumier (revirat librament d’un teiste trobat sus la tiala) :

Sonjatz vos montat-ada sus ‘na bicicleta. Setz sus ‘na p’ita rota de la Charenta que raja la Viena Nauta ; de segur, es lu canton lu mai bra’e d’Euròpa.
V’autres setz ‘quí mai lu vent dins los piaus, los auseus dins los aubres, e sabetz que passat la virada, i a la prada dau pair P. puei coma es pertit, a la cima dau tuquet, quò se poriá be que « un benaise grand coma ‘na fòrma d’eistasa zen » vos prenguesse.
Màs, mas, nonmàs que i a un quauquares que sembla vos trainar.
Desplaçatz vòstra atenci’ sus la roda de darrier e avisatz que ‘la es crebada. Davalatz de la bicicleta, descrochetatz la pompa per tornar glonfar lu peneu ; sauv que quò gonfla res de res. Bufetz pas, la roda es ben crebada e atz res, p’un utilhs, p’una besonha per reparar ‘quela birolha de roda crebada.
Ne’n mai d’aquò, obludetetz vòstre còla-aurelha ! Vos fau tornar chas vos « a pautas » e esperar que quauqu’un se ‘resta per vos menar, mas, sem lu quinze d’aost, e ‘quò monta brun.
10 Km ne’n semblan faciladament 20 quante ‘quò la vida, murirem pas per aquò e la propchana vetz ‘quò se passará pas entau.

Pensatz vos apres bicicletar dins un chamin de Charenta-Lemosina. Coma dins los dessenhs animats dau Disney© i a daus auseus pertot, los aubres s’escartan lu long dau chamin, los parpalhons viran autorn de vos. Atz pres ‘na còsta que monta e vira, vira e monta, e passat la virada vos vos vesetz « aërò-ciclitejat au mitan dau mai doç perfum dau monde » !
I a màs un chause que vos traina. Vòstra atenci’ se pòrta sus la roda de darrier e ‘visatz que ‘la es copada ad un endrech.
Desbicicletatz e ‘questa vetz, avant de pompar, desmontatz lu peneu mai vos utilhs, charchatz lu trauc per l’aigar màs, màs, màs, la còla vòu pas surtir dau topinot ; ‘la jaspet lu bochon dins lu dosilhon e atz grán res per far un cròs.
I a que de rintrar d’a pè. Am be estre lu 20 d’aost, i a gaire de monde sus la ròta fòra quauques païsans que trabalhan, ilhs. Vos fau far 20 Km e quand be mesma quò ne’n faguesse una, setz pas de glaça e lu mijet3 es mes de chaufar dins lu refrigerator. I a aura pas de tresena vetz, segur de segur.

Eimaginatz vos apres far de la bicicleta un apres mieijorn de la desbuta de setembre. Un pitit vent mena las darnieras pouveras de las metivas, la sentor daus fens e l’odor dau godron de los de la DDE© que petaçan la rota. Seretz vista passat e desjà lu solelh dins los ciaus balha aus aubres la color dau Budhā, los auseus pialhan tant fòrt coma ‘na pola que troba un costeu, vos sembla i estre…
Frau ! Vòstra roda de darrier es esbolhada un còp de mai. ‘Quò fai res, atz ‘na gulha per far colar la còla, màs, màs, lu trauc es gaire grand. Es beleu un cròc de ‘pina blancha secha o un esclat d’un bocin de calhau daus de la DDE. Afè, v’autres atz pas de bassina mai de l’aiga per bonhar la chambra, atz pas pro de saliva… Vos fau vos entornar meijon la bicicleta d’espanla.
Ò ! Dins vostre malur, crosaratz lu car dau despartament de la Charenta, lu chaufor compren be vòstra istòria, mas eu es pas abilitat per passar la linha administrativa 3615·kzb8x32 alineada 5, e entau fasent eu a pas lu dreit de vos menar ne’n Nauta-Vinhana, la vita daus fonccionarís es entau facha, alaidonc, veiquí vos apres marchar e eimaginatz un autre monde.

‘Queu jorn de fin setembre,
apres ‘ver crebat un còp, puei ‘na seconda vetz,
apres aver esbolhat la chambra, lu peneu mai la roda,
apres aver apres a eschivar las rondras, las peiras, los traucs e los bocins de veire,
apres ‘ver aprengut a far fure los chins, las vachas, los chavaus e ‘pres ‘ver apres de fugir los quóads…
‘Queu jorn de setembre, es la prumiera permenada de la davalada e comptatz be ne’n aprofeichar avant que los chastenhs perdessen lurs pelons.
Setz ‘quí apres far de la bicicleta. V’autres atz atelats un chareton per portar de las rodas, ‘na tenta, daus telefones satelites, daus GPS mai los utilhs per montar e desmontar tot aquò, e quò es pas tot, darrier lu chareton atz ‘telats un tracasson per menar de l’aiga, daus uòus, de la farina de blat negra, ‘na galetiera e un camping-gaz©… sabem jamai, de las vetz.
Setz ‘quí, entau esquipat e filatz lu long d’un vielh chamin. Setz uròs, suau.
Lu vent porta las fuelhas davant vos, los escuròus fan los mòrts davant vos, i a de las pomas Sent Jan e dins ‘na serva un simón bufa la fin de l’estiu.
Setz benaise !
Sabetz que i a daus vargiers de peiras dins lu monde, que la circularitat daus calhaus aquí dedins se cala sus las estalas e que tot aquò fai de vos mai las rodas de vòstra bicicleta, un coma lu ‘nivers.
E… E quò que deu ‘ribar arriba, la roda de darrier eschapa a tot contròle.
Estranjament, eriatz apres vos pensar dins l’univers e alaidonc perseguetz vòstra meditaci’, la roda de darrier eschapa a tota volontat de contròtle ; crebar fai pertit dau voatge, la plueja es ‘na pertida dau viatge, coma los chins, los auseus, los bocins de veire o lu vent.

Aura, sabetz que podetz destelar e continuar vòstre chamin perque ‘quelas esprovas vos grandisseten.
Aura, i a pus d’aquilhs pitits problemís qu’encontran quilhs que fan de la bicicleta, v’autres los atz despassatz ; v’autres passatz davant tot aquò e fasetz de la bicicleta.
E quauqu’un sus ‘na bicicleta es forçadament bra’e.
Quauqu’una sus ‘na bicicleta es forçament genta.

Es entau e pas autrament.

_____

Nòtas :
1) dau Robert M. Pirsig balhe lu nom dau libre dins sa linga originala perque sembla que la revirada francèsa, la que legissí tant iò dire, siàia pas fòrça bona.
2) dau E. Herrigel, revida dau teiste alemand.
3) la trempina.

Publicités